MONTESOUIEU, VERGİLER VE İBN-I HALDUN

MONTESOUIEU, VERGİLER VE İBN-I HALDUN Montesquieu, 1689 - 1755 yılları arasında Fransa'da yaşamış hukukçu ve yazardır. Avukatlık, hakimlik, yargıtay başkanlığı ve parlemento üyeliği görev­lerinde bulunmuştur. Montesquieu gezip gördüğü bir çok ülkenin siyasi ve iktisadi durumların in­celemiştir. Bu incelemelerine dayanarak yazdığı ilk büyük eseri "Romalıların Büyüklüğü ve Çöküş Sebepleri Üstüne Düşüncelerdir. Fakat yazarın en önemli eseri 1748 yılında Cenevre'de imzasız olarak yayınladığı...

HUKUK SOSYOLOJİSİ AÇISINDAN ÎBNÎ HALDUN

HUKUK SOSYOLOJİSİ AÇISINDAN ÎBNÎ HALDUN   îbni Haldun, düşünce tarihinin seçkin kişilerinden birisidir. Or­ta Çağın karanlıklarından parlayarak yükselen sosyal ve politik ni­telikteki fikirleri zamanım çok çok aşmış, bu sebeple Batı bilim dünyasında Aristo'dan sonra en çok beğenilen bir düşünür olarak değerlendirilmiş ve alkışlanmıştır, Aristo'dan sonra gerek Doğuda gerek Batıda bilimsel düşünce uzun süre hayatla ilgisini kesmiş, sosyal gerçekliği, iyice tanıyıp bilmeden, felsefî...

Foucault’nun Sosyolojisinde Hukuk

Foucault'nun Sosyolojisinde Hukuk Hukuk, başlı başına ilgilendiği bir konu olmamakla beraber Foucault, modern top¬lumun birey üzerindeki dışsal ve içsel kontrolünü ne denli artırdığını ve bu dene¬tim altına alma sürecinde hukukun ve hukuksal kurumların nasıl bir rol oynadığı¬nı incelemeye çalışır. Bu çerçevede, bireylere yönelik disipline etme, egemenlik kurma, cezalandırma, düzene sokma veya hizaya getirme ve hükmetme mekaniz¬malarıyla yakından ilgilenir. Hukuku da...

Habermas’ın hukuk hakkındaki teorik yaklaşımları

Habermas'ın İletişimsel Eylem Kuramında Habermas'ın hukuk hakkındaki teorik yaklaşımları Habermas, modernleşme sürecinde, hukuk alanında giderek artan rasyonalite ol-gusu üzerinde odaklaşır ve bu konudaki düşüncelerini özellikle "İletişimsel Eylem Kuramı" adlı eserinde temellendirir. İletişimsel eylem kuramında, öncelikle top-lumsal yaşam dünyası ile sistem arasında ayrım yapar. Toplumsal yaşam dünyası, bireylerin paylaştığı anlam yüklü toplumsal etkile¬şim dünyasıdır. Bu alan, bireylerin ve grupların kendi kendini düzenleme alanıdır....

Postmodern Feminizmin Hukuk Yaklaşımı

Postmodern Feminizmin Hukuk Yaklaşımı Postmodern feminist yaklaşımlar, hem liberal hem de radikal feminist yaklaşımla­rın kadınları ve erkekleri, erkekler ve kadınlar olarak birbirlerini dışlayıcı ve her bi­rini kendi içinde homojenize eden kategoriler olarak kavramlaştırmasını eleştirir-   ler. Böyle bir bakışın, karmaşık sınıfsal, kültürel, etnik, ulusal, bölgesel ve benzeri ayrımları gizlediğini öne sürerler. Diğer feminist yaklaşımların kullanmakta olduk­ları toplumsal ve hukuksal kategorilerin homojenliğini ve...

Radikal Feminizmin Hukuk Yaklaşımı

Radikal Feminizmin Hukuk Yaklaşımı Radikal feminist yaklaşımı benimseyen hukuk teorisyenleri, hukukun erkek ege-men dünyasının, giderek artan kadın katılımıyla veya kadınlara atfedilen nitelikle¬re daha fazla yer verilmesiyle değiştirilebileceğini kabul etmezler. Bu teorisyenle- re göre hukuk, erkek egemenliğinin sürdürücüsü, erkek egemen ideolojinin yeni¬den üretilmesinin ve aktarılmasının güçlü bir mekanizmasıdır. Kısacası hukuk, bir erkeklik paradigmasıdır. Kadının statüsünü değiştirmek için dava yoluna başvur-mak veya...

Kültürel Feminizmin Hukuk Yaklaşımı

Kültürel Feminizmin Hukuk Yaklaşımı Kültürel feminist kuramın temelinde anaerkil bakış açısı yer alır. Bir başka deyiş¬le, toplumsal yaşamın özellikle kadınlara özgü değerler aracılığıyla sürdürülmesi gerektiği anlayışı, kültürel feminizmin çıkış noktasını oluşturmuştur. Kültürel feminist yaklaşımlar, kadınların erkeklerden daha farklı bir ahlaki du-yarlılığa sahip oldukları görüşünü dile getirirler. Buna göre, Batı hukuk sistemi, ge¬nel olarak erkeklerin değerlerini ve ahlaki kavrayışlarını yansıtır. Bu dengesizliğin...

Liberal Feminizmin Hukuk Yaklaşımı

Liberal Feminizmin Hukuk Yaklaşımı Liberal feministler, hukukun cinsiyet bakımından ayrımcı ve taraflı bir nitelikte ol-duğunu ileri sürerler ve çözüm olarak hukuk alanında reform yapılması gerektiği¬ni savunurlar. Bunlar, yasaların eşit bir şekilde uygulanabilmesi ve hukukun hem erkeklerin hem de kadınların deneyimlerini yansıtabilmesi için kadınları hukuk mesleğinden dışlama ve evli kadınların mülkiyet sahibi olmasını engelleme gibi hukuki pratiklerin değiştirilmesi gerektiğini düşünürler. Liberal feministler,...

Feminist Hukuk Çalışmaları

Feminist Hukuk Çalışmaları Feminist hukuk kuramı, doğaldır ki kadın hareketlerinin ve feminist kuramsal ça-lışmaların sonucunda ortaya çıkmıştır. Hukuk kuramı olarak "feminizm", eleştirel hukuk çalışmalarının bünyesinde mayalanmıştır. Nitekim, belli bir tarihe kadar eleştirel hukuk çalışmaları kapsamında faaliyet gösteren feminist hukukçular, eleş-tirel hukuk çalışmaları konferanslarından birinin, münhasıran feminizm konusun¬da düzenlenmesi ile birlikte başlı başına bir grup olarak belirginleşmişlerdir. Bilin¬diği üzere, feminist kuram,...

Hukuk İdeolojisi

Hukuk İdeolojisi Yurttaşların hepsinin, hukuk ve yasalar karşısında eşit ve yasa koyucunun kendi¬sinin de koyduğu kurallarla bağlı olduğu kabulünün ifadesi olan hukuk devleti kavramsallaştırması nesnel, tarafsız, bağımsız ve güvenilir bir hukuk ideolojisini de gündeme getirir. İdeoloji kavramı kabaca, bir bilinç durumu ve gerçeklik hakkındaki bilgi düze¬yi ile ilintilendirilebilir. Özellikle pozitivist yaklaşım açısından olgusal içeriği olma¬yan bir başka deyişle, gerçeklik dünyasını olduğu...

Hukukun Taraflılığı

Hukukun Taraflılığı Klasik hukuk yaklaşımlarının en belirgin özelliği, hukukun tarafsızlığına yaptıkları vurgudur. Söz konusu yaklaşımların hemen hepsine egemen olan anlayış, hukuk adı verilen kurum ya da yapının hukuksallık niteliği kazanabilmesinin en temel ge¬reği, toplumsal yapının farklı taraflarının yanında saf tutmamasıdır. Bu, hukukun üs¬tünlüğünün bir gereği ve aynı zamanda sonucudur. Eğer hukuk, toplumsal yapıda taraf olursa karşı taraf, hukukun üstünlüğünü kabul...

Hukukun Belirsizliği

Hukukun Belirsizliği Eleştirel hukuk çalışmalarının geleneksel yaklaşımlar karşısında ortak bir kabulle ileri sürdükleri ilk itiraz, yargısal uyuşmazlıkların sonuçlarının tümüyle hukuksal düzenlemelerle belirlenmediği şeklindedir. Bu yaklaşımla paralel ilerleyen bir di¬ğer ortak kabul ise "Hukuk siyasettir." önermesidir. "Hukuk siyasettir." önermesi ile eleştirel kuramcılar, hukuksal kararların, siyasal kararların bir biçimi olduğunu ileri sürmektedirler. Hukukun belirsizliği ya da bir başka deyişle hukuksal kesinliğin bir efsane...

Eleştirel Hukuk Çalışmaları

Eleştirel Hukuk Çalışmaları Hukuka ilişkin olgusal yaklaşımlar arasında "Eleştirel Hukuk Çalışmaları" ismiyle anılan hukuk yaklaşımı, 20. yüzyılın son çeyreğinde özellikle ABD'deki hukuk gündeminin temel belirleyicilerinden biri olmuştur. Bu yaklaşım, esasen 1977 yı-lında toplanan bir konferansın adıyla anılmaktadır. Dolayısıyla, her ne kadar, bu tarihin öncesinde ve sonrasında, hukuka ilişkin eleştirel yaklaşımlar başlığı altına sokulabilecek çok sayıda münferit çalışma bulunsa da "Eleştirel...