Modernite Nedir ?

Basitçe dile getirilecek olursa modern toplumların ve modern projelerin beş temel fikrin egemenliği altında olduğu söylenebilir:      Hakikate ve yönteme inanılması     Nihai örneklere inanılması     Açıklamaya ilişkin stratejilere inanılması     İlerlemeye inanılması      Özgürlüğe inanılması Belirli temel hakikatlerin var olduğu konusundaki inanç hiç kuşkusuz modernlikten daha eskidir. Modern projeyi karakterize eden şey, bilimsel yöntemlerin hakikate ulaşmak için geliştirilmiş olmasıdır. Bilimsel yöntemler kullanılarak elde...

Postmodernite- Postmodernizm Nedir

Çağdaş toplumda, modernitenin akla dayanan bazı temel fikirleri şüphe ve çekinceyle karşılanmaktadır. Bilimsel hakikate olan inanç, yüzyıl önce bugün olduğundan daha güçlüydü. Tarihsel bağlamların ve toplum içindeki güç ilişkilerinin bilimi etkilediğini fark eden insanlar hakikatin “gerçek anlamda” araştırılması konusuna inançlarını yitirmiştir. Medya, dil, güç ve tarihsel bağlamlar konusundaki farkındalık gibi çeşitli etmenler, hakikatin temelini oluşturan nihai örnekler olarak akla...

Küreselleşme Nedir ?

Bir tanımın meydan okumasıyla başlayalım. Küreselleşme nedir? O, büyük mesafelere karşılık küresel karşılıklı bağımlılık ve değiş tokuşun artan hızlanmasına yol açan süreçlerden oluşmaktadır. Küreselleşme kelimesi oldukça yeni bir kavramdır; ancak küresel karşılıklı bağımlılık ve değiş tokuşa yol açan fiili süreçler, yüzyıllar önce başlamıştır.Tarih boyunca dört büyük güç küreselleşmenin ana motorları olmuştur; din, teknoloji, ekonomi ve imparatorluk. Bunlar zorunlu olarak,...

Sekülerleşme Nedir ?

Toplumun modernleşmesi sekülerleşme anlamına gelmemektedir. Fransız sosyolog Yves Lambert (1999) modernliğin ortaya çıkışının din üzerinde dört etkisi olabileceğine inanmaktadır: gerileme, uyarlama ve yeni yorum, muhafazakâr tepki ve yenilik. Bu etkilerden sadece birincisinin sınıflama bakımından sekülerleşmeyi içerdiğini söylemek olasıdır. Sekülerleşme kavramının çeşitli yorumları vardır, bu yorumlar o kadar çoktur ki bu yüzden bazı sosyologlar bu terimin sosyolojik bir terim olarak kapsam...

SOSYAL DEĞİŞME TEORİLERİ

Sosyologlar yukarıda sosyal süreçler ve temel kurumlar bazında kimi yönlerine işaret ettiğimiz sosyal değişme sürecini çözümlemek için çeşitli teoriler geliştirmişlerdir. Bu teoriler temelde değişmenin ‘motor’unun ne olduğu sorusunu cevaplamaya çalışmaktadır. Sosyal varlık alanındaki determinizmin karmaşık niteliği değişme konusunda da kesin bilgilere ulaşmamızı engellemekte; bu nedenle değişmenin “kanunları”ndan değil “teorileri”nden söz edilmektedir.Daha önce belirttiğimiz gibi sosyal bilimlerde değişme konusuyla ilgili...

Sosyal Değişmeyi Sağlayan Faktörler

  Sosyal değişmeyi sağlayan faktörler pek çoktur. Bu nedenle tek bir faktör yerine foktörler kavramını kullandık. Ancak bunları: •    İç faktörler •    Dış faktörler altında toplamak mümkündür. İç Faktörler Bir bütün meydana getiren sosyal sistem, bir takım parçalardan meydana gelir. Bu nedenle, iç faktörler denilince, sistemin kendi yapısından kaynaklanan faktörler kastedilmektedir. Sisteme dışarıdan girdiler ise dış faktörleri meydana getirir.Bir sistemi etkileyen birden...

Sosyal Değişmeyi Belirleyen Süreçler

  Pek çok sosyal bilimci, değişme olgusuna, süreçsel açıdan yaklaşırlar. Bu yaklaşımları da aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür. Keşif, İcat ve Yayılma Başta F. Ratzel gibi Alman, E. J. Perry ve E. Smith gibi İngiliz, F. Boas gibi Amerikalı sosyal antropologlar olmak üzere pek çok sosyal bilimci değişmenin belirleyici etkeni olarak keşif, icat ve yayılma süreci üzerinde durmuşlardır. Sosyal antropolojide bu ekol “difüzyonizm”...

Çeşitli Toplum Tipolojileri

  Sosyologlar ve antropologlar insan, toplum ve kültürleri tanımlama ve onları belli ideal tiplere göre tasnif etme gayretleri çerçevesinde değişik kriterler geliştirmişler ve çok sayıda toplum ve kültür tasnifleri yapmışlardır. Bu çerçevede bilhassa zihniyet ve dünya görüşlerinin farklılaşması veya kendi tarihi var oluşları sürecinde onların kırılmaya uğramasına bağlı olarak algılayış kriterinin yanı sıra onları bunun bir açılımı olan; dini, kültürel,...

Sosyal Değişme Sürecinde Toplum

  Sosyoloji öncelikle endüstri toplumunun bilimidir. Dolayısıyla en-düstri toplumuna doğru ve endüstri toplumunda olan evrilme, yani değişme sürecinin analizi sosyolojinin temel konusudur. Her değişme ‘sancılı bir süreç’tir. Bu sancı değişmenin hızına ve ritmine bağlı olarak az ya da çok olabilir. Endüstrileşmeyle birlikte dünya çok daha yüksek bir hızla değişmeye başlamış, sorunlar, çözüm arayışları, çözümler ve yeni sorunlar diyalektik bir ilişki...

Geleneksel Toplum’un Özellikleri

  Bir ideal-tip olarak ele alındığında, sosyo-ekonomik yapısı itibariyle, üyelerinin tabiatın kendilerine sunduğu mallardan doğrudan doğruya ihtiyaçlarını karşıladıkları ve onları sadece cüz’i bir şekilde işledikleri basit bir yapıya, kendi kendine yeterli bir ekonomiye ve arkaik bir teknolojiye sahip bulunan ve bu bakımdan da bazı iş kollarındaki uzmanlaşmaya rağmen, fazla gelişmemiş bir iş bölümünün rastlandığı, üretimin son derecede sınırlı olduğu, esasen...

Nüfus

Genel olarak dünya nüfusu yüzyıllar boyunca çok düşük bir hızla artmış, endüstrileşme döneminde bu hız çok yükselmiş, daha sonra tekrar düşerek görece sabit bir nüfusa ulaşılmıştır.* Bu durumlar sırasıyla “ilkel denge”, “nüfus patlaması” ve “çağdaş denge” olarak isimlendirilmektedir. İlkel denge doğumların ve ölümlerin çok olmasından, nüfus patlaması doğumların çok ama ölümlerin azalmış olmasından, çağdaş denge ise doğumların ve ölümlerin...

Modern Toplum’un Özellikleri

  Geleneksel toplum tipine nisbetle oldukça değişik ve karmaşık bir yapı arzeden teknolojik toplum veya modern sanayi toplumunda her şeyden önce teknik son derecede gelişmiş olup; orada insan, tabiî çevresi içerisinde yaşadığı geleneksel toplumdan farklı olarak teknik bir çevrede yaşamakta; daha doğrusu modern sanayi toplumu insanla tabiat arasında makinalar, karmaşık teknikler, bilgiler, fabrikasyon eşyalar vs.den oluşan bir ağ örmektedir. Aletten...

Yerleşim

Geleneksel toplumun ideal yerleşim birimi “köy”, endüstri toplumunun ise “kent”tir. Zirai hayattan endüstriye geçiş sadece nüfusun artmasını değil, belli bölgelerde yoğunlaşmasını da beraberinde getirmiştir. Göç ve kentleşme genel değişme sürecinde, bir dizi sorunu beraberinde getiren önemli olgular olarak dikkati çekmektedir. Günümüzde metropol ya da megapol gibi isimler verilen büyük kentlerde ortaya çıkan hava kirliliğinden trafik sorununa kadar çeşitli olumsuz...