RASYONELLEŞME VE BÜROKRASİ Max Weber

Genel olarak “toplumsal aktörlerin kişisel-olmayan ilişkiler bağlamında çevrelerin- deki dünya üzerinde daha fazla denetim kurmak için bilgiye giderek daha çok baş- vurmaları...” (Marshall, 1999, s.11) şeklinde akılcı bir hesaplama olarak tanımlana- bilen rasyonelleşme, yukarıda belirtildiği gibi çok defa Weber sosyolojisinin mer- kezinde yer alan en önemli kavram olarak kabul edilir (Ritzer, 1996, s.135). Yine Weber’in çalışmalarında rasyonelleşme kavramının birçok...

TOPLUMSAL EYLEM VE OTORİTE TİPLERİ Max Weber

Weber’de sosyolojinin temel çalışma nesnesinin toplumsal eylemler olduğunu ha- tırlayalım. Bu çerçevede toplumsal eylemi analiz etmek üzere geliştirdiği eylem ti- polojisinde Weber geleneksel, duygusal, değere ve amaca yönelik akılcı (rasyonel) olmak üzere dört toplumsal eylem tipi tanımlamıştır (Tolan, 1996, s. 39-40; Özlem, 2001, s. 189-193; Aron, 2006, s.458-459). fiimdi Weber’in geliştirdiği bu dört top- lumsal eylem tipini kısaca ele...

İdeal Tip Max Weber

ideal tip, değer yargılarından arınmıştır ve din, ahlâk gibi belli değerler sistemini taklit etmez. ideal tipler toplumsal olguları betimleyen yapılar değildir. Ayrıca top- lumsal olgular hakkında varsayımları içermezler. Toplumsal olgulardaki ortak özel- likleri de kendi içinde toplayan bir yapı değildir. ideal tiplerde tipik olmayan özel- liklere de yer verilmez. ideal tipler soyut ve kavramsal niteliğe sahip özellikleri ile gerçek...

Değer ilgisi ve Değer Yansızlığı Max Weberin

Weber’e göre konusu ne olursa olsun (insan ya da şeyler) hem sosyal hem de doğa biliminin yöntemi soyutlama ve genellemedir. Ancak doğa ve sosyal bilimler arasındaki farklılıklar kullanılan araştırma yönteminden değil, aksine araştırma ya- pan bilim insanının amaçlarının ve ilgilerinin farklı olmasından kaynaklanır. Ona göre, bilim insanının ilgisini çeken ve araştırmayı amaçladığı özel bir sorun o araş- tırmacının değerleri...

Nedensellik Max Weberin

Weber’e göre, sosyolojinin çalışma nesnesini oluşturan toplumsal eylemin açıklan- ması için bireyin kendi eylemine verdiği öznel anlama bakılması gerekmektedir. Yani toplumsal eylem, bireyin eylemine yüklediği öznel anlam ile gerçekleştirdiği eylem arasındaki gerekli ilişkinin kavranması ile açıklanabilir. Örneğin, insanların eylemlerine; hiddet, heyecan, korku, öfke, sevgi kin gibi duygular; el öpme, se- lamlaşma gibi gelenekler; kâr elde etme amacıyla para kazanma...

Max Weberin SOSYOLOJİK YÖNTEMİ

Sosyolojinin KonusuYukarıda belirtildiği gibi, Weber toplumu nesneymiş gibi ele alan ve onu gözlem, deney ve benzeri tekniklerle incelemeye çalışan pozitivist sosyologların aksine yo- rumlayıcı bir yaklaşım benimsemiştir. Weber’in yorumlayıcı sosyolojik yaklaşımına göre, düşünen bir varlık olarak insan, başkalarının düşüncelerini ve tepkilerini dik- kate alarak hareket eden kültürel bir varlıktır. Kültürel varlıklar olarak insanlar, toplumsal yaşam içinde belli değerlere yönelik...

Max Weber (1864-1920)

Sosyolojinin tartışmasız üç büyük kurucularından birisi olarak kabul edilen ve çalışmaları günümüz sosyologları için halen ilham kaynağı olarak görülen M.Weber Almanya’da Erfurt’da doğdu. Heidelberg, Berlin ve Göttingen Üniversitelerinde çalıştı. 1902’de Alman Sosyoloji Derneğinin kurucuları arasında yer aldı. En önemli eserleri arasında Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu (1905), Ekonomi ve Toplum: Yorumlayıcı Sosyolojinin Bir Taslağı (1922) ve Sosyal Bilimlerin Yöntemi...

DİN OLGUSU EMILE DURKHEIM

  DiN OLGUSUDurkheim’e göre ,din de önemli bir toplumsal olgudur. Durkheim modern top- lumlarda uzmanlaşma ve ideolojik nedenlerden dolayı dinin kaynaklarının araştı- rılmasının imkânsız olduğunu düşündüğü için, din olgusunu ilkel toplumlar bağ- lamında ele almıştır. Ona göre dinin doğası, ilkel bir toplumda daha modern bir toplumdakine göre çok daha kolay kavranabilecektir. Din üzerine ampirik verileri Avustralya kabilesi Aruntalar üzerinden toplamıştır...

İNTİHAR OLGUSU :EMILE DURKHEIM

intihar, kişisel bir eylem olduğu için açıklaması da psikolojik nedenlere dayanıla- rak yapılmaktaydı. Durkheim’a göre ise kişisel eylemlerden biri olan intihar, sos- yolojik açıklamadan çok psikolojik bir açıklamaya uygun gibi görünse de aslında sosyolojik bir olgudur. Durkheim, intiharı özellikle toplumsal birlik problemi ile ilişkili bir toplumsal olgu olarak görür. Bu nedenle de onu toplumu bir arada tu- tan toplumsal...

TOPLUMSAL İŞBÖLÜMÜ EMILE DURKHEIM

Toplumsal işbölümü çalışması Durkheim’in sosyolojik çalışmaları arasında önemli bir yere sahiptir. Doktora tezi olan bu çalışmada temel olarak şu sorular sorgulan- maktadır: Bireylerden oluşan topluluk nasıl bir toplum oluşturmaktadır? Toplum- sal varlığın koşulu olan fikir birliği (konsensus) nasıl gerçekleşmektedir? Durkhe- im toplumların evrimini, birey toplum ilişkisini ve toplumdaki fikir  birliğini  (kon- sensus) işbölümü olgusu temelinde açıklamaktadır. Örneğin, toplumdaki işbölü-...

BİREY VE TOPLUM EMILE DURKHEIM

Durkheim’ın sosyolojik yaklaşımının çerçevesini anlamak için onun birey anlayışı- nı, bireyin toplum içindeki yeriyle ilgili temel fikirlerini özetlemek yararlı olacak- tır. Durkheim’e göre, insanlar temel ihtiyaçlarını karşılasalar bile tatmin olmazlar. Çünkü insanların, hayvanlardan farklı olarak; arzuları sınırsızdır. insanlar sadece kendileriyle ilgilendikleri için toplumsal çıkarların da farkında değildirler. Durkhe- im’ın insanın doğasıyla ilgili en önemli kabullerinden birisi şudur: insanlar bencil...

SOSYOLOJİK YÖNTEMiN KURALLARI :EMILE DURKHEIM

Durkheim’ın sosyolojik yaklaşım ve yöntemi, önemli ölçüde pozitivist bir bilim an- layışını temsil etmektedir. Marx’ın aksine Durkheim, biyolojik benzeşmeye dayalı olarak parçaları arasında işlevsel karşılıklılık temelinde işbirliğinin var olduğu uyumcu bir toplum modeli ve buna uygun pozitivist bir yöntem benimser. Durk- heim sosyolojik yöntemin kuralları çalışmasına, sosyolojinin çalışma nesnesinin ne olduğu sorusuyla başlar. Ona göre sosyolojinin çalışma konusu toplumsal...

EMILE DURKHEIM (1858-1917)

Durkheim, sosyolojiyi bağımsız bir disiplin olarak kurma ve ona bilimsel bir statü kazandırma konusundaki önemli katkılarından dolayı sosyoloji tarihi içinde önem- li bir yere sahiptir. Durkheim’in temel amacı, sosyolojinin çalışma nesnesini ve ona uygun çalışma yöntemlerini tespit etmektir. Bir bilim dalı olarak sosyolojinin çalış- ma konusunun ne olduğu ve bunun hangi yöntemle incelenmesi gerektiğine dair yaptığı katkılar, onu sosyolojinin...