KARL MARX (1818-1883)

Klasik dönem sosyolojide yer alan diğer düşünürlerin çoğu gibi Marx da, çalışma- larında temel olarak geleneksel olarak da adlandırılan; kapitalizm öncesi toplum- dan modern-endüstriyel kapitalist topluma dönüşümü kavramsal ve yöntemsel açı- dan özgün bir toplum teorisi çerçevesinde analiz etmeye çalışır. Marx’ın kuramı bu bakımdan da, hem klasik hem de modern sosyolojinin gelişimi üzerinde önemli bir etki yaratmıştır.
 

Karl Marx
Modern sosyolojiyi en çok etkileyen düşünürlerden biri olarak kabul edilen K. Marx Almanya’da Trier’de doğdu. Bonn ve Berlin Üniversitelerinde hukuk ve felsefe çalış- tı ve 1841’de doktora çalışmasını tamamladı. En ünlü eserleri arasında Alman ideolojisi (1845), Komünist Ma- nifestosu (1848), Grundrisse, Ekonomi Politiğin Eleştiri- sine Katkı (1859) ve en önemli eseri Kapital (1867-1894) yer almaktadır.

Marx, tarihsel materyalist teorinin kurucusu olarak bilinmektedir. Marx’ın top- lum teorisinin oluşumunda Almanya, Fransa ve ingiltere’deki felsefi, politik, eko- nomik gelişmeler ile bunlar üzerine yapılan tartışmalar oldukça etkili olmuştur. Bu bakımdan Marx’ın toplum teorisi, klasik Alman felsefesi, ingiliz iktisadı ve Fransız politik teorisinin bir sentezi olarak da değerlendirmek mümkündür. Marx Alman felsefesinden diyalektiği almış ve bunu materyalist felsefe ile birleştirmiştir. ingiliz iktisat teorisinde yer alan emek-değer teorisi tartışmaları içinden artı değer teorisi- ni geliştirmiştir. Fransız sosyal, tarihsel ve politik düşüncesi içinden de sınıf mü- cadelesi ve sosyalizm analizini oluşturmuştur.