ANTİK DÖNEMDE KENTLER

Antik kentlerin şziksel özellikleri Antik Yunan ve Roma kentleri için çok çeşitli tarihsel kaynak vardır. Bunlar mitoloji metinleri, tiyatro oyun metinleri, felseş metinler ve Vitruvius’un “Mimarlık Üzerine On Kitap’ı gibi tarihi kaynaklar olarak günümüze kadar ulaşmıştır. Eski Yunan uygarlığında site (kent), aynı zamanda devlet anlamına geldiğinden, Platon’un “Devlet” adlı eseri, antik kentlerin kurumsal işleyişi için çok önemli kaynaktı r. Bunun yanı sıra edebî ve mitoloji...

ORTA ÇAĞ’DAN MODERN ÇAĞA AVRUPA’DA KENTLER

  410 yılında Roma kentinin kuzey kavimleri tarafından yağmalanmasıyla Roma İmparatorluğu çöker. Örgütlü toplumun çözülmesi kentlerin şziki görünümlerinin yıkımı ile sonuçlanır. Aziz Ambrosius, 387 yılında Kuzey İtalya’da gördükleri karşı sında, kentler için “yıkılmış kentlerin cesedi” diye söz eder. Aziz Augustinus ise Roma’nın yağmalanmasından sonra insan etkinliğiyle oluşan kentlerin, insanoğlunun kendi günahları altında yok olduğunu ve Hristiyanlık düzeninin bir “tanrı kenti” olduğunu söylemektedir. Bu azizlerin söyledikleri antik...

SELÇUKLU VE OSMANLI KENTLERİ

    Selçuklu ve Osmanlı kentleri üzerine yapılan araştırmalar, özellikle de şziki yapı- sı hakkında yapılan araştırmalar; öncelikle Bizans’tan devralınan kentsel miras ve bu mirasın kendi yapısı içinde erimesi süreçlerinin anlaşılması olarak değerlendirilmelidir. Selçuklu ve Osmanlı dönemleri çok uzun süreçleri (yaklaşık 900 yıl) kapsar ve bu uzun zaman içinde kentlerin toplumsal yapılarının, şziki yapılarının ve kentsel yaşam biçimlerinin birçok öğesinin süreç içinde değiştiğini düşünebiliriz. Aktüre’ye göre kent...

Yunan Roma Osmanlı Selçuklu Kent -Şehir Kavramları

  Tarihî dönemlerdeki toplumlar tanımlanırken toplumsal yapıyı belirleyen unsurlarla tanımlanır. Örneğin, sı- nıfsal ilişkiler bağlamında ilkel komünal toplum, köleci toplum, feodal ve kapitalist toplum gibi. Arkeoloji geçmiş dönemleri incelerken tarihin belli dönemlerinde kullanılan teknolojinin özellikleri ve siyasal devlet isimleriyle dönem adlandırması yapar. Yunan ve Roma arkeolojisi gibi. İnsanlığın erken evreleri için kullanılan teknoloji belirleyici olmuştur. Bu bakımdan; Paleolitik Dönem (Eski Taş Dönemi): MÖ 300.000- 10.000 yılları arası. Taş teknojisinin erken...

Kent – Kentleşme Kavramı – Kent Kuramları

Kentleşme ise dar anlamda, kent sayısının ve kentlerde yaşayan nüfus sayısı- nın artmasıdır. Kentleşme, “sanayileşmeye ve ekonomik gelişmeye koşut olarak kent sayısının artması ve bugünkü kentlerin büyümesi sonucunu doğuran, toplum yapısında, artan oranda örgütleşme, iş bölümü ve uzmanlaşma yaratan insanların davranışı ve ilişkilerinde kentlere özgü değişikliklere yol açan bir nüfus birikim sürecidir”. Ancak, kentleşme süreci salt nüfusun mekânda yer değiştirmesini aşan, ekonomik, toplumsal ve kültürel...

Kent sosyolojisi nedir

İlk seferde cevaplandırılması kolay bir soru değildir. Kent ya da şehir nedir? “Kentsel”in anlamı nedir? Kentsel olan mekânsal bir yığılma mı- dır? Belirli büyüklükte bir nüfus mudur? Ya da basitçe kırsal olanın karşıtı mıdır? Bu ünitede, kent sosyolojisine sosyo-mekânsal bir bakışla yaklaşılacaktır. Bu yaklaşıma göre, mekânsal ve çevresel konuların her zaman sosyal ilişkilerin bir bölümü ve parçası olduğu kabul edilmektedir. Dolayısıyla çevre konuları...

ORTACAĞ KENTİ – Kent Sosyolojisi

Ortaçağ kentinin gelişimini ve özelliklerini ifade edebilmek. Neden Avrupa’da Ortaçağ kentlerinin analizi önemlidir? Roma İmparatorluğu’nun sonunda, merkezî otorite azaldı; yetki, otorite parçalandı ve bu toplumsal ve siyasal düzenin bozulduğu bir dönem oldu. İçte olduğu kadar dıştaki savaşlar bu dönemin tipik bir özelliğiydi. Korunma için artan bir ihtiyaç vardı. Ticaret ve piyasa ilişkileri önemini kaybetti. Henry Pirenne, 10. yüzyıl öncesi tarım medeniyetini tartı şırken, bu dönemde...

1800’LÜ YILLARDA AVRUPA’DA SANAYİ ŞEHRİNİN YÜKSELİŞİ – Kent Sosyolojisi

  Kapitalizm, feodal ilişkilerin kırılması sonucunda ortaya çıktı. Teknolojik değişimlerle birlikte sanayi devrimi (1780-1880), büyük şehirlerin sayısında önemli bir artı şa yol açmıştır (Jones, 1990). Sanayi devrimiyle birlikte kırsaldan kentsele nüfus akışı başlamıştır. Bu dönemin önemli özelliklerinden biri ölüm oranlarının düşmesi ve göç oranlarının artmasıdır. İş arayan ve emeğini satan nüfus Marx’ın tanımıyla proleterleşmiştir. Bunun yanı sıra, hijyenik şartlar iyileşmiş, gıda üretimi artmış ve çeşitlenmiştir. Yeni teknolojiler...

KENT SOSYOLOJİSİNDEN BAHSEDEBİLİR MİYİZ?

Buraya kadar olan tartışmalarda kentin gelişme analizi, toplumsal değişim kuramları ile bağlantılıydı. Kentler veya şehirler tarihsel açıdan önemli yerler olarak kabul edilir ve nadiren oluşma nedenleri ve temelde bazı gelişmelerin koşulları olarak ele alınırlar. Marx, Weber ve Durkheim, şehirleri analiz ederken toplumlarda faaliyet gösteren faktörlerin daha geniş bir analizi ile ilgilenmişlerdir. Durkheim için şehir “ahlaki uyumun dağılması” için bir yerdi; Weber, “hesaplayıcı rasyonelliğ in-akılcılığın büyüme”sini...

ÇAĞDAŞ KENT SOSYOLOJİSİ-KENTSEL EKONOMİPOLİT

İK Henri Lefebvre 1960 ve 1970’li yıllardaki yazılarında kent sosyolojisine Marksist bir bakış açısı kazandırmıştır. Bu bakış açısı ile Lefebvre; sermaye yatırımı, kâr, kira ve sınıfsal sömürü gibi kavramların kentsel sosyoloji alanına nasıl dahil edilebileceğ ini göstermiştir. En önemlisi, özellikle gayrimenkul yatırım sermayesinin ikinci bir devre olarak düşünülmesi gerektiğini, yani sermayenin devreleri (circuits of capital) şkrini ortaya atmasıdır. Bu şkre...

POSTMODERN KENTİ KURAMSALLAŞTIRMAK

Postmodern kent üzerine tartışmalar sık sık “Los Angeles Okulu” ile bağlantılıdır. Edward Soja bu yaklaşımın en bilindik temsilcisidir. Soja, mekân ve toplum arası ndaki ilişki hakkında çalışmalar yapmıştır. Postmodern kentsel kuramı, Henri Lefebvre’in kentsel kuramına, daha da önemlisi onun ‘mekânın üretimi’ konusunda geliştirdiği şkirlere dayanır. Soja, “Postmetropolis” (2000) adlı çalışmasında Postmodern şehirdeki kentsel dönüşümün altı sürecini Los Angeles kentinin oluşumu ve gelişmesini örneği üzerinden şöyle...

Çağdaş kent sosyolojisinde yer alan kişilerin görüşlerinin karşılaştırılması

Henri Lefebvre 1960 ve 1970’li yıllardaki yazı- larında kent sosyolojisine Marksist bir bakış açı- sı kazandırmıştır. Bu bakış açısı ile Lefebvre; sermaye yatırımı, kâr, kira ve sınıfsal sömürü gibi kavramların kentsel sosyoloji alanına nasıl dahil edilebileceğini göstermiştir. Temelde devlet ve yatırımcıların kâr için dikkate aldıkları mekânı ‘soyut mekân’ (abstract space) olarak kavramsallaştı rır. Gündelik hayatta kullanılan mekânı da ‘sosyal mekân’ (social space) olarak adlandı rır. Lefebvre soyut ve sosyal...

Kentsel uygarlıkların kökenini ve özellikleri

Tarihte kentleşmenin kökleri yaklaşık 10.000 yıl kadar geri gitmektedir. Erken dönem Antik kentler; Orta Doğu’da (Mezopotamya, Mısır) yaklaşık MÖ 6000 yıl önce, Hindistan’da İndus Vadisi, Çin’de, Girit şehirlerinin Minos uygarlığında yaklaşı k MÖ 4000 yıl kadar önce ve Meksika’da yaklaşı k MÖ 2300 yıl öncesine dayanmaktadır. Antik kentler, politik imparatorlukların kilit noktaları ydılar. Antik kentler ibadet amaçlı tapınaklar, ticaret amaçlı pazar meydanları ve eğlence amaçlı tiyatrolardan oluşan kamusal mekânlarla...