Yunan Roma Osmanlı Selçuklu Kent -Şehir Kavramları

  Tarihî dönemlerdeki toplumlar tanımlanırken toplumsal yapıyı belirleyen unsurlarla tanımlanır. Örneğin, sı- nıfsal ilişkiler bağlamında ilkel komünal toplum, köleci toplum, feodal ve kapitalist toplum gibi. Arkeoloji geçmiş dönemleri incelerken tarihin belli dönemlerinde kullanılan teknolojinin özellikleri ve siyasal devlet isimleriyle dönem adlandırması yapar. Yunan ve Roma arkeolojisi gibi. İnsanlığın erken evreleri için kullanılan teknoloji belirleyici olmuştur. Bu bakımdan; Paleolitik Dönem (Eski Taş Dönemi): MÖ 300.000- 10.000 yılları arası. Taş teknojisinin erken...

Kent – Kentleşme Kavramı – Kent Kuramları

Kentleşme ise dar anlamda, kent sayısının ve kentlerde yaşayan nüfus sayısı- nın artmasıdır. Kentleşme, “sanayileşmeye ve ekonomik gelişmeye koşut olarak kent sayısının artması ve bugünkü kentlerin büyümesi sonucunu doğuran, toplum yapısında, artan oranda örgütleşme, iş bölümü ve uzmanlaşma yaratan insanların davranışı ve ilişkilerinde kentlere özgü değişikliklere yol açan bir nüfus birikim sürecidir”. Ancak, kentleşme süreci salt nüfusun mekânda yer değiştirmesini aşan, ekonomik, toplumsal ve kültürel...

TOPLUMSAL TEORİ VE KENTLEŞME: KLASİK KENT KURAMLARI – Ekonomi Politik Yaklaşım Karl Marx Frederich Engels Max Weber İdeal Tip Olarak Kent

  Karl Marx (1818-1883) Ve Frederich Engels (1820-1895): Ekonomi Politik Yaklaşım Max Weber (1864-1920): İdeal Tip Olarak Kent   Karl Marx (1818-1883) Ve Frederich Engels (1820-1895): Ekonomi Politik Yaklaşım Genel olarak, Marx ve Engels’in çalışmalarında kenti ayrı bir çalışma nesnesi olarak ele alan ve/veya kenti sistematik olarak açıklayan kuramsal bir yaklaşım bulmak zordur. Ancak, özellikle Engels’in Salford ve Manchester kentlerine ilişkin gözlemlerinden yola çıkarak kaleme aldığı İngiltere’de Emekçi Sınışarın...

KENT SOSYOLOJİSİNİN YÜKSELİŞİ: ŞİKAGO OKULU

Kentlerin sosyolojik olarak analiz edilmesine yönelik kuramsal çerçeve ilk kez şikago Okulu tarafından geliştirilmiştir. şikago Okulu’nda kent sosyolojisine katkı yapan düşünürlerin başında Robert Park, Ernest Burgess, Roderick McKenzie ve Louis Wirth gelmektedir. 1920’lerden 1940’lara kadar, şikago Üniversitesi’yle bağlantılı çok sayıda yazar, özellikle Robert Park, Ernest Burgess ve Louis Wirth yıllarca sosyolojideki kuram ve araştırmaların ana temeli olan düşünceler geliştirmişlerdir. Bu anlamda şikago Okulu tarafından geliştirilen...

Robert Ezra Park (1864-1944): Ekolojik Yaklaşım – Kent Sosyolojisi

  Ekolojik kuramı geliştiren ilk kent sosyologları R. Park, Roderick McKenzie ve E. Burgess’tir. Kentsel ekoloji kuramı ilk modern sanayi kentlerinde kentsel büyüme ve mekânsal ayrımlaşma sorununu açıklamayı amaçlayan bir kuramdır. Park, kenti ilk kez sistematik olarak analiz eden kuramcı olarak düşünülebilir. Kent sosyolojisinde getto, çöküntü alanları ve lüks konut vb. kavramsallaştırmaları ilk kez bu yaklaşım gündeme getirmiştir. Ekolojistler ilk kez kentsel mekân ile sosyal süreçler...

KENT SOSYOLOJİSİNDEN BAHSEDEBİLİR MİYİZ?

Buraya kadar olan tartışmalarda kentin gelişme analizi, toplumsal değişim kuramları ile bağlantılıydı. Kentler veya şehirler tarihsel açıdan önemli yerler olarak kabul edilir ve nadiren oluşma nedenleri ve temelde bazı gelişmelerin koşulları olarak ele alınırlar. Marx, Weber ve Durkheim, şehirleri analiz ederken toplumlarda faaliyet gösteren faktörlerin daha geniş bir analizi ile ilgilenmişlerdir. Durkheim için şehir “ahlaki uyumun dağılması” için bir yerdi; Weber, “hesaplayıcı rasyonelliğ in-akılcılığın büyüme”sini...

ÇAĞDAŞ KENT SOSYOLOJİSİ-KENTSEL EKONOMİPOLİT

İK Henri Lefebvre 1960 ve 1970’li yıllardaki yazılarında kent sosyolojisine Marksist bir bakış açısı kazandırmıştır. Bu bakış açısı ile Lefebvre; sermaye yatırımı, kâr, kira ve sınıfsal sömürü gibi kavramların kentsel sosyoloji alanına nasıl dahil edilebileceğ ini göstermiştir. En önemlisi, özellikle gayrimenkul yatırım sermayesinin ikinci bir devre olarak düşünülmesi gerektiğini, yani sermayenin devreleri (circuits of capital) şkrini ortaya atmasıdır. Bu şkre...

POSTMODERN KENTİ KURAMSALLAŞTIRMAK

Postmodern kent üzerine tartışmalar sık sık “Los Angeles Okulu” ile bağlantılıdır. Edward Soja bu yaklaşımın en bilindik temsilcisidir. Soja, mekân ve toplum arası ndaki ilişki hakkında çalışmalar yapmıştır. Postmodern kentsel kuramı, Henri Lefebvre’in kentsel kuramına, daha da önemlisi onun ‘mekânın üretimi’ konusunda geliştirdiği şkirlere dayanır. Soja, “Postmetropolis” (2000) adlı çalışmasında Postmodern şehirdeki kentsel dönüşümün altı sürecini Los Angeles kentinin oluşumu ve gelişmesini örneği üzerinden şöyle...

Çağdaş kent sosyolojisinde yer alan kişilerin görüşlerinin karşılaştırılması

Henri Lefebvre 1960 ve 1970’li yıllardaki yazı- larında kent sosyolojisine Marksist bir bakış açı- sı kazandırmıştır. Bu bakış açısı ile Lefebvre; sermaye yatırımı, kâr, kira ve sınıfsal sömürü gibi kavramların kentsel sosyoloji alanına nasıl dahil edilebileceğini göstermiştir. Temelde devlet ve yatırımcıların kâr için dikkate aldıkları mekânı ‘soyut mekân’ (abstract space) olarak kavramsallaştı rır. Gündelik hayatta kullanılan mekânı da ‘sosyal mekân’ (social space) olarak adlandı rır. Lefebvre soyut ve sosyal...

Kentsel uygarlıkların kökenini ve özellikleri

Tarihte kentleşmenin kökleri yaklaşık 10.000 yıl kadar geri gitmektedir. Erken dönem Antik kentler; Orta Doğu’da (Mezopotamya, Mısır) yaklaşık MÖ 6000 yıl önce, Hindistan’da İndus Vadisi, Çin’de, Girit şehirlerinin Minos uygarlığında yaklaşı k MÖ 4000 yıl kadar önce ve Meksika’da yaklaşı k MÖ 2300 yıl öncesine dayanmaktadır. Antik kentler, politik imparatorlukların kilit noktaları ydılar. Antik kentler ibadet amaçlı tapınaklar, ticaret amaçlı pazar meydanları ve eğlence amaçlı tiyatrolardan oluşan kamusal mekânlarla...

TARİHÎ KENT ÇALIŞMALARINDA KENT KAVRAMI

Tarihî kent çalışmalarında kent kavramı Değişik dillerde benzer anlamlar çağrıştıran “kent” sözcüğü, kent kavramına ve kent tarihine ilişkin ipuçları vermektedir. Bu anlam en başta “uygarlık”la ilişkilidir. Arapça’da kentin karşılığı “medine”, kentli sözcüğünün karşılığı, “medeni” ve uygarlığın karşılığı medeniyettir. Latincede kent sözcüğünün karşılığı “cite”, İngilizcede “city” olmuştur. Kentlinin karşılığı “civil (ized)”, uygarlığın karşılığı “civilisation” dur. Fransızcada da kent ve kentten türetilmiş sözcüklerde benzer anlamlar vardır: Cité (kent),...

Kentlerin Kökeni ve Tarihi

Toplumsal ilişkilerin mekânsal izdüşümü olarak kent, dünyevi olanı kutsal olandan, çalışmayı eğlenceden, kamuya ait olanı özel olandan, erkekleri kadınlardan, aileyi ona yabancı olan her şeyden ayıran sınır çizgileri ağının kendi içinde kesiştiği, aynı zamanda da onun yapısını oluşturduğu bir mekân görünümüyle karsımızaçıkar. Kentleşmenin altı bin yıl öncesine kadar uzanan bir tarihî süreç içinde yer aldı- ğı ve kesintisiz bir gelişmenin ürünü olarak günümüze kadar...

KENTSEL UYGARLIKLARIN KÖKENİ

Kentsel uygarlıkların kökenini ve özelliklerini sıralayabilmek. Bir kentsel çevre ya da kentsel yığılma, kentlerin ortaya çıkmasının ve ardından gelen kentleşme süreçlerinin sonucudur. Tarihte kentleşmenin kökleri yaklaşık 10.000 yıl kadar geri gitmektedir. Erken dönem Antik kentler Orta Doğu’da (Mezopotamya, Mısır) yaklaşık MÖ 6000 yıl önce, Hindistan’da İndus Vadisi, Çin’de, Girit şehirlerinin Minos uygarlığında yaklaşık MÖ 4000 yıl kadar önce ve Meksika’da yaklaşık 2300 yıl öncesinde bulunabilir...