Abdümenaf bin Kusay Kimdir, Hayatı, Hz. Muhammed’in Atası

Abdümenâf b. Kusayy b. Kilâb b. Mürre b. Kâ’b Hz. Peygamber’in baba tarafından üçüncü dedesi. Abdümenâf in babası Kusay b. Kilâb, annesi Hubbâ bint Huleyl’dir. Kusayy’ın dört oğlundan biri olan ve milâdî 430 yılı  civarında  doğduğu tahmin  edilen Abdümenâf’ın asıl adı Mugire idi. Gü­zelliğinden dolayı kendisine Kamer de denirdi. Annesi Hubbâ. oğlunu Mekke’­deki büyük putlardan Menâfa adamış olduğu için Abdümenâf adını aldı. Çok cömert olduğu için Kureyşliler ona fey­yaz lakabını vermişlerdi. Daha babası­nın sağlığında büyük bir üne kavuştu.

Mekke yöneticiliği (Dârünnedve idare­si) de dahil olmak üzere Kabe muhafız­lığı (sidâne veya hicâbe), hacılara su te­mini (sikâye), hacıları ağırlama (rifâde). sancaktarlık (liva) ve başkumandanlık (kıyâde) görevlerini büyük oğlu Abdüddâr’a bırakan Kusayy’ın ölümünden bir müddet sonra, başta Abdümenâf ol­mak üzere Kusayy’ın diğer oğullan, söz konusu görevlerin Abdüddâr’dan alına­rak Abdümenâfa verilmesini kararlaş­tırdılar. Bu karar üzerine Kureyşliler arasında anlaşmazlık çıktı. Kureyş’in bazı kolları Abdüddâr’ı, diğer bazı kolla­rı da Abdümenâfı destekledi. “el-Mu-tayyebûn” (güzel koku sürünenler) di­ye anılan Abdümenâf taraftarları ile “el-Ahlâf (yeminliler) denilen Abdüddâr taraflarları çatışma noktasına gel­diler. Araya giren kişiler, sidâne ve li­va görevleriyle Dârünnedve yöneticili­ğinin eskisi gibi Abdüddâr’da kalması­nı, sikâye, rifâde ve kıyâde görevleri­nin ise Abdümenâf a verilmesini sağla­mak suretiyle iki tarafı yatıştırdılar. Bu görevler ölümüne kadar Abdümenâf’a kaldı.

Abdümenâf’ın iki ayrı hanımından al­tı erkek, altı kız çocuğu oldu. Oğulları, Kureyş kabilesinin komşu devletlerle ti­caretini kolaylaştırmak için anlaşmalar yaptılar. Ticaret sayesinde Mekke’nin, dolayısıyla Kureyş kabilesinin nüfuz ve iktidarı arttı.

Abdümenâf’tan sonra Kureyş’in ida­resi Benî Abdümenâf’a geçti. Sikâye ve rifâde görevleri oğullarından Hâşim’e. kıyâde İse Abdüşems’e verildi. Daha son­ra sikâye ve rifâde, Hâşim’den küçük kardeşi Muttalib’e, ondan da yeğeni ve Hz. Peygamber’in dedesi olan Abdülmuttalib’e geçti. Ölüm tarihi bilinmeyen Abdümenâfın Kabe’de Hicr’de bulunan bir yazıdan, Kureyş kabilesine Allah’tan sakınmayı ve akrabalar arasında iyi iliş­kilerin devam ettirilmesini tavsiye ettiği anlaşılmaktadır. Hz. Peygamber Kureyşliler’i İslâm’a davet ettiği sırada, diğer dedelerinin adlarıyla birlikte onun adını da anmış “Ey Abdümenâf oğulları! Al­lah’a inanmak suretiyle kendinizi kur­tarınız” demişti.

Diyanet İslam Ansiklopedisi