SUFYAN-I SEVRİ KİMDİR? HAYATI VE ESERLERİ

Ebû Abdi’llâh Süfyân b. Saîd, Mudar kabilesine mensub meşhur bir zât­tır. (97) târihinde Küfe’de doğmuş, (161) senesi Basra’da vefat etmiştir.

Mevki-i   İlmîsi:

Sevrî büyük bir âlimdir; büyük bir müctehiddir. Cüneyd-i Bağdadî gibi bir kısım zevat, Sevrî’nin mezhebine tâbi’ bulunmakta idi. Bu mezheb ta’kîb edilmemiştir.

Aynî’nin beyânına göre Süfyân-ı Sevrî, mezâhib-i sitte-i metbûa sâhiblerinden biridir.

Sevrî’nin celâlet-i kadri, kesret-i ilmi, salâbet-i dîni, tevsiki, emaneti hakkında ittifak vardır. Filhakıyka Sevrî, tefsirde, hadîsde, fıkıhda büyük bir iktidar sahibi idi. Diyanetle, zühd ü takva ile ma’rûf idi. Hattâ : “Sevrî olmasaydı iffet ve itfika mahvolur giderdi.” denilmiştir,

Süfyân b, Uyeyne demiştir ki : “Ben halâl ve haramı tefrik hususunda Sevrî’den daha âlim kimse görmedim.”

Îbnü’l-Mübârek de der ki  : “Ben bin yüz kimseden yazdım; Süfyân’dan efdal  bir kimseden yazmadım.”

Sevrî’nin hafızası fevkalâde kuvvetli imiş. “Hiçbir şey hıfzetmedim ki, anı unutmuş olayım.” dermiş.

Mansûr Halîfe, Sevrî’yi Kadı tâyin etmek istemişti. Bunu kabulden im­tina’ ederek (144) târihinde Kûfe’den çıkmış, Mekke-i Mükerreme’ye, Medîne-i Münevvere’ye giderek oralarda sakin olmuş, Mekke-i Mükerreme’de iken İbrahim Edhem ile görüşmüş, bilâhare Halîfe Mehdî kendisini taleb et­mekle Basra’ya intikal ederek vefatına kadar orada kalmıştır.

Sevrî’nin menâkıbı hakkında İbn-i Cevzî’nin bir kitabı vardır.

Süfyân-ı Sevrî, birçok ahâdîs-i şerife rivayet etmiştir. Şu hadîs-i şerîf de bu cümledendir  :

Nebiyy-i Ekrem Salla’llâhu aleyhi ve sellem buyurmuştur ki :

Meali : Dört huy vardır ki, bunlar her kimde tamamen bulunursa hâlis bir münafık olur. Ve her kimde bunlardan biri bulunursa kendisinde, bunu terk edinceye değin nifaktan bir haslet bulunmuş olur; şöyle kî: Emniyet edildiği zaman hiyânet eder, söz söylediği zaman yalan söyler, ahd ü peymanda  bulunduğu zaman  gadreder,  münâkaşa ettiği zaman  söğüb sayar.

Sevrî’nin tefsîr’e dâir bir eseri vardır. Hadîs’e dâir de (El-Câmiu’1-Ke-bîr), (El-Cem’u’1-Kebîr) unvanlı iki eseri, bir de (Kitâbü’l-Ferâiz) nâmın­da başka bir eseri vardır.

Velhâsıl : Süfyân-ı Sevrî vücûdiyle teberrük olunan eâzım-ı İslâmiyyeden bir zâttır. Rahmetu’llâhî aleyh.

Me’hazlar: Sahîhü’l-Müslİm, Umdetü’l-Kaarî, El-A’lâm, İbn-i Nedîm, Lûğaat-ı Târihiyye, Kaamûsü’l-A’lâm.[81]

KAYNAK: Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük Tefsir Tarihi (Tabakatü’l-Müfessirin), Bilmen Yayınevi