Mahmut Makal Kimdir, Hayatı, Edebi Kişiliği, Eserleri

37

Mahmut Makal. Türk yazar, şair ve eğitimci (d. 1930, Gülağaç, Aksaray – ). Bir çiftçi âilesinin çocuğu olan yazar, 1930 yılında Aksaray’ın Demirci köyünde doğdu. İlköğrenimini köyünde yaptıktan sonra 1943’te girdiği Konya Ereğlisi İvriz Köy Enstitüsünü 1947’de bitirdi. Nürgüz, Çardak ve kendi köyünde olmak üzere altı yıl öğretmenlik yaptıktan sonra Gâzi Eğitim Enstitüsü Eğitim Bölümünü 1955 yılında bitirdi ve ilk öğretim müfettişi oldu. İstanbul Sağır ve Dilsizler Ortaokulu Türkçe öğretmeniyken 1967’de yazıları yüzünden kendisine yapılan baskılar nedeniyle istifâ etti, 1969’da Bizimköy Yayınevini kurdu ve yazarlığı meslek edindi.

Yazı hayâtına, 1945 yılında Türke Doğru dergisinde yayınlanan bir şiiriyle girdi. Köy Enstitüleri Dergisi’nde de şiirleri 1946 yıllarında yayınlandı. Yazı hayâtında kendisini şöhrete ulaştıran yazıları; öğretmenlik yaptığı Nürgüz köyüyle, kendi köyünün problemlerini, buralardaki hayatın zor şartlarını gerçekçi dille anlatan 1947-1949 yılları arasında yazdığı Köy Notları’dır. Bu notlar, 1948’de Bizim Köy ismiyle kitaplaşınca büyük yankı uyandırdı. Bu küçük eser hiç de edebiyat eseri niteliği taşımadığı halde, enstitü çıkışlı köy romancılarının eserlerine öncü olmuş, neticede birçok köy kökenli öğretmenin meydana getirdiği, hâtıra-intibâ karışımı köy notları yazılmasına yol açmıştı. Talip Apaydın, Fakir Baykurt, Selahattin Şimşek, Mahmûd Yağmur gibi Köy Enstitülerinden yetişen yazarlar, sanat hayatlarının ilk dönemlerinde hep onu taklit ettiler.

Makal, eğitim meselelerini konu alan yazı ve incelemelerde de bulunarak, bunları kitap hâlinde yayınladı. Makal’ın yolunda olanlar, köy meselelerini ve köylerin zor hayat şartlarını; köy edebiyatı yaparak benimsedikleri sosyalist ideoloji doğrultusunda kullandılar.

Eserleri: Bizim Köy (1950), Köyümden (1952), Memleketin Sahipleri (1954), Kuru Sevdâ
(1957), 17 Nisan (1959), Köye Gidenler (1959), Kalkınma Masalı (1960), Eğitimde Yolumuz
Nereye (1960), İplik Pazarı (1964), Kamçı Teslimi (1965), Ötelerin Havası (1965), Yer Altında Bir
Anadolu (1968), Bu Ne Biçim Ülke (1968), Zulüm Makinesi (1969), Kokmuş Bir Düzende (1970),
Açlık Pınarı (1973), Karanlığı Zorlayanlar (1976), Köy Enstitüleri ve Ötesi (1979), Bir İşçinin
Günlüğünden (1980).