Kerbela Olayı -Arap Edebiyatında- Hakkında Bilgi

28

Hz. Hüseyin’in Emevîler tarafından Kerbelâ’da şehid edilmesi bütün müslüman milletlerin edebiyatlarını etkilemiş, bu alanda mensur ve manzum birçok eser kaleme alın­mıştır. Kerbelâ hadisesi ve bunu izleyen olaylar üzerine yazılan şiirler Arap edebi­yatında önemli bir yer tutar. Ca’fer es-Sâ-dık gibi Ehl-i beyt imamlarının konuyu işleyen şairler hakkında teşvik edici sözler söylemeleri bu tür eserlerin yaygınlaşma­sında etkili olmuştur.

Kerbelâ hadisesiyle ilgili şiirlerde insan­ların, tabiat olaylarının, cinlerin ve melek­lerin Hz. Hüseyin’in şehâdetinden duy­dukları üzüntü yanında Ehl-i beyt’in fazi­letleri dile getirilmiş, olay bütün ayrıntıla­rıyla ve dramatik sahneler halinde tasvir edilmiş, kerbelâ kelimesindeki kerb (gam, keder, üzüntü! ve belâ sözcükleriyle olay arasında bağlantı kurulmuştur. Ayrıca Kerbelâ toprağı şehidlerin vücutlarını ba­rındırdığı için sevilen bir toprak olarak tasvir edilmiş, sevgi ve üzüntünün bir arada dile getirildiği ağıtlara konu olmuş­tur. Kerbelâ bir yandan belâlı yer, öte yan­dan büyük kahramanlıkların gösterildiği kutsal mekân olarak tanıtılırken şairler şiirlerinde Kerbelâ için yağmur ve bere­ket duasında bulunmuşlardır.

Arap edebiyatında Kerbelâ hadisesine dair bilinen ilk şiir Ebü’I-Esved ed-Düelî’-ye (ö. 69/688) ait bir gazeldir. Süfyân b. Mus’ab’ın (ö. 120/738) Ehl-i beyt hakkın­daki şiirinde de olaya temas edilmiştir. İmam Muhammed el-Bâkır ile görüşen ve onun övgüsüne mazhar olan Kümeyt el-Esedî’nin (ö. 126/744] Hâşimoğulları (Ehl-i beyt) üzerine nazmettiği. bu sebep­le “el-Hâşimiyyât” adıyla tanınan kaside­leri arasında Kerbelâ hadisesiyle ilgili gü­zel örnekler yer almaktadır. Seyyid el-Himyerî’nin belâlardan kurtulmak ümi­diyle Ehl-i beyt İmamları hakkında yazdı­ğı şiirler içinde de Kerbelâ olayını söz ko­nusu eden kasidelere rastlanmaktadır. İmam Şafiî, Hz. Hüseyin’in şehâdetinden duyduğu üzüntüyü bir şiirinde, “Ehl-i beyt’i sevmekle suç işledimse bu pişman olmayacağım bir suçtur” diyerek ifade etmiştir. Di’bil el-Huzâî de Hz. Hüseyin’in şehâdetini şiirine yansıtmış olan önemli şairlerdendir.