Makro Sosyoloji

Sekülerleşme Nedir ?

Toplumun modernleşmesi sekülerleşme anlamına gelmemektedir. Fransız sosyolog Yves Lambert (1999) modernliğin ortaya çıkışının din üzerinde dört etkisi olabileceğine inanmaktadır: gerileme, uyarlama ve yeni yorum,...

Kültürle İlgili Kavramlar

  Tüm kültür-Hâkim kültür (mass culture): Bir toplumda yaygın olan kültüre verilen isimdir. Alt kültür (subculture): Bir toplumda hâkim olan kültürden belli bir düzeyde farklılık gösteren...

Sosyal Sapmaları Kontrol

  Toplumun bir diğer görevi de, ortaya çıkan veya çıkabilecek davranış sapmalarını kontrol etmek ve düzeltmektir. Sosyal sapma, sosyal organizasyonsuzluğun temelinde bulunur. Bu nedenle sapkın...

Üretim Sistemi

  Toplumlarda beşeri hayat şartlarının gelişmesi ve bununla bir kültürel ihtiyaç sisteminin kurulması ile mesela, tatmin araçlarının tesisi ile, fonksiyonel bir zorunluluk olarak belli bir...

Hedef ve Amaç Sistemi

  Her toplumda üyeler belli rasyonel amaç ve hedeflere sahip olmalıdır. Çevreye uyum ve mevcut durumun işlerliği için davranışla ilgili belli bir amaç ve hedef...

Toplum Tanımları

  Sosyoloji, kendisine inceleme alanı olarak “toplum”u seçen bir bilimdir. Benzetmek gerekirse onun on ikideki hedefi toplumdur. Bu nedenle öncelikle açıklaması gereken toplum kavramıdır. Demek...

Postmodern Toplum’un Özellikleri

  Yukarıda, modern sanayi toplumunun bazılarınca bilgi toplumu şeklinde adlandırıldığına; ancak öteki bazı sosyolog ve düşünürlerin, bilgi toplumunu, modernizm sonrası dönemin yeni oluşmakta olan özel...

Toplum Normları ve Değer Yargıları

  Fertler toplumda tek başına bir ağaç gibi bulunmazlar. Onlar aralarında bir davranış ağı oluştururlar. Bu davranış ağının bütününe sosyal davranış alanı adı verilir.  Fert...

Haberleşme Sistemi

Bir toplumun fonksiyonlarını yerine getirebilmesi için üyeleri ve grupları arasında belli bir haberleşme sisteminin bulunması gerekir. Grup hayatının sürekliliği insanlar arasındaki fikir, düşünce, kanaat...

Sosyal Değişme Nedir ?

  “Sosyal değişme”, geniş anlamlar içeren ve “sosyal yapı” ile birlikte sosyolojinin tamamını ifade eden bir kavramdır. Sosyal yapı, toplumda yeri olan bütün kurumlar ve...

Ekonomi Kurumu

  “Ekonomi, insanın maddi ihtiyaçlarını karşılamak üzere emtianın üretimi, dağıtımı, tüketimi ve hizmet faaliyetlerinin tümü”  olarak ifade edildiğinde, “madde-insan” ilişkisine ait olay ve olguları kapsamaktadır....

Tabakalaşma Ölçekleri

  Sanayi toplumlarında sosyal yapının karmaşık bir hal alması, bunun bir uzantısı olarak sosyal tabakaların da nicelik ve nitelikleri itibarıyla, -sayıca artış ve sınırlarının belirsizleşmesi-...

Aile Kurumu

  Aile toplumla ilgili en küçük bir sosyal birimdir. Bütün toplumlarda aile fert için hayat merkezidir. Ferdin içinde bulunduğu en önemli ve asli (primer) gruptur....

Değişmeyle İlgili Kavramlar

  Sosyolojide şu ya da bu şekilde değişmeyi içeren evrim (evolution), devrim (revolution), büyüme (growth), ilerleme (progress), geliş-me/kalkınma (development), modernleşme (moder-nization), batılılaşma (westernization) ve kültürel...

Geleneksel Toplum’un Özellikleri

  Bir ideal-tip olarak ele alındığında, sosyo-ekonomik yapısı itibariyle, üyelerinin tabiatın kendilerine sunduğu mallardan doğrudan doğruya ihtiyaçlarını karşıladıkları ve onları sadece cüz’i bir şekilde işledikleri...

Siyaset Kurumu

  “Siyaset (politika), bir sosyal grup içinde, o sosyal grubun üyeleri arasındaki davranışları düzenleme ve yönetme faaliyetleri” olarak tanımlanabilir. Ancak böyle bir tanım bütün mikro...

SOSYAL DEĞİŞME TEORİLERİ

Sosyologlar yukarıda sosyal süreçler ve temel kurumlar bazında kimi yönlerine işaret ettiğimiz sosyal değişme sürecini çözümlemek için çeşitli teoriler geliştirmişlerdir. Bu teoriler temelde değişmenin...

Modern Tabakalaşma ve Sınıf Teorileri

  Çatışma Teorileri Çatışma teorileri esas itibarıyla, Marx’ın “tarihi materyalizm” ve “diyalektik metod” ile temellendirdiği sosyal sınıflar teorisinden ilham alan görüşler manzumesi olarak tanımlanabilir. Dolayısıyla Marx’ı,...

Örf ve Adetler

    Günlük dilde örf ve âdetlerle ilgili birçok kavramı birlikte kullan-maktayız. Zaman zaman töre, gelenek, görenek, anane, teamül kavramlarını kullanırız. Bunlardan töre ve gelenek,...

Ahlak Kuralları

  Ahlak kurallarının temelinde ahlaki değer yargıları bulunur. Ahlaki değer yargısı da bir obje (olay, olgu, nesne) hakkında “iyi” veya “kötü” şeklinde verilen değer yargısıdır....

Nüfus

Genel olarak dünya nüfusu yüzyıllar boyunca çok düşük bir hızla artmış, endüstrileşme döneminde bu hız çok yükselmiş, daha sonra tekrar düşerek görece sabit bir...

Sosyal Yapıda Cemaat-Cemiyet Ayırımı

(community ve society) Günümüzde de yaygın olarak kullanılan bu iki kavram, Ferdinand Tönnies tarafından 1887 yılında yazılan (Cemaat ve Cemiyet) Gemeinschaft und Gesellschaft isimli eserle...

Sosyal Tabakalaşma ve Hareketlilik

  Geleneksel toplum, doğuştan getirilen ayrıcalıkların olduğu ve bu ayrıcalıkların hukuk sistemi tarafından güvence altına alınmış olduğu bir toplumdur. Böyle bir toplumda sosyal tabakalar kesin...

Din

Geleneksel toplum, din ekseninde şekillenmiş bir toplumdur. En-düstri toplumuna doğru değişme sürecinde din sosyal hayatı belirleme gücünü kaybetmekte, siyasi hayattan ise tamamen çekilmek zorunda...

Eğitim

Geleneksel toplumdan günümüze doğru gelindiğinde eğitim alanında ortaya çıkan başlıca değişmeler, eğitimin formelleşmesi -okul sistemi tarzında örgütlenmesi-, yaygınlaşması, cinsiyetsizleşmesi -kadınların erkekler kadar ve onlarla...