Makro Sosyoloji

Geçiş Toplumları’nın Özellikleri Tranzisyonel Toplum

  Her halükarda tranzisyonel toplumların geleneksel sosyal ve kültürel yapıları dünyada meydana gelen değişmelerden büyük ölçüde etkilenmiş bulunmakta; öyle ki, bu durum onların toplumsal ve...

Kültürel Farklılık ve Bütünlük

  Kültür insan hayatında hem bütünleştirici hem de farklılaştırıcı bir faktördür. Aynı kültürü benimseyen insanlar ortak düşünce ve davranış şemaları oluştururlar. Bu ortak şemalar sayesinde...

Sosyal Değişmeyi Belirleyen Süreçler

  Pek çok sosyal bilimci, değişme olgusuna, süreçsel açıdan yaklaşırlar. Bu yaklaşımları da aşağıdaki şekilde özetlemek mümkündür. Keşif, İcat ve Yayılma Başta F. Ratzel gibi Alman, E....

KÜLTÜREL YAPI

  Sosyo-kültürel yapı birlikte bir bütünlük arzeder. Bu nedenle öncelikle her iki kavramın neyi ifade ettiği ve hangi olgulara karşılık olarak kullanıldıklarının açıklanması gerekir. Kültür Nedir? Kültür...

İktisat

Geleneksel toplum ziraat ve hayvancılığa dayanır. Endüstri toplu-muna doğru evrilme sürecinde sanayi ve hizmet sektörü ön plana çıkmaktadır. Bununla birlikte, çalışan nüfusun önemli bir...

Çeşitli Toplum Tipolojileri

  Sosyologlar ve antropologlar insan, toplum ve kültürleri tanımlama ve onları belli ideal tiplere göre tasnif etme gayretleri çerçevesinde değişik kriterler geliştirmişler ve çok sayıda...

Üretim Sistemi

  Toplumlarda beşeri hayat şartlarının gelişmesi ve bununla bir kültürel ihtiyaç sisteminin kurulması ile mesela, tatmin araçlarının tesisi ile, fonksiyonel bir zorunluluk olarak belli bir...

Sosyal Davranış ve Sosyal Süreç İlişkisi

Giriş bölümünde, sosyolojinin aynı zamanda bir sosyal süreçler bilimi olduğuna değinmiştik. Ve şöyle demiştik:’’ Sosyal süreçler karşılıklı davranışların yani etkileşimlerin bir amaca yönelik anlamlı...

Sosyal Sapmaları Kontrol

  Toplumun bir diğer görevi de, ortaya çıkan veya çıkabilecek davranış sapmalarını kontrol etmek ve düzeltmektir. Sosyal sapma, sosyal organizasyonsuzluğun temelinde bulunur. Bu nedenle sapkın...

Nüfus

Genel olarak dünya nüfusu yüzyıllar boyunca çok düşük bir hızla artmış, endüstrileşme döneminde bu hız çok yükselmiş, daha sonra tekrar düşerek görece sabit bir...

Toplum Tanımları

  Sosyoloji, kendisine inceleme alanı olarak “toplum”u seçen bir bilimdir. Benzetmek gerekirse onun on ikideki hedefi toplumdur. Bu nedenle öncelikle açıklaması gereken toplum kavramıdır. Demek...

Kurumların Sınıflandırılması

  Nesneleri, olayları ve olguları kendilerine atfedilen özellikler ve bu özelliklerin bir tip oluşturmasına göre sınıflandırırız. Bir tip oluşturan varlıklar bütünü (model), her bütün de...

Kültür Nedir?

  Kültür terimi, günlük dilde, bazı bedensel –kültürfizik- ifadesinde, ya da, zihinsel -matematik kültürü-nde olduğu gibi- melekelerin geliştirilmesi veya gelişmiş olması anlamına gelmektedir. Ayrıca, “kültürlü...

Örf ve Adetler

    Günlük dilde örf ve âdetlerle ilgili birçok kavramı birlikte kullan-maktayız. Zaman zaman töre, gelenek, görenek, anane, teamül kavramlarını kullanırız. Bunlardan töre ve gelenek,...

TEMEL SOSYAL KURUMLAR

Bir toplumda temel sosyal kurumlar aile, ekonomi, din, eğitim, politika ve devlet şeklinde sıralanabilir. Özellikle çağdaş ve kompleks toplumlarda bu temel kurumlara ihtiyaç daha...

Postmodern Toplum’un Özellikleri

  Yukarıda, modern sanayi toplumunun bazılarınca bilgi toplumu şeklinde adlandırıldığına; ancak öteki bazı sosyolog ve düşünürlerin, bilgi toplumunu, modernizm sonrası dönemin yeni oluşmakta olan özel...

Sosyalleştirme

  Toplumun en önemli fonksiyonlarından biri de üyelerini sosyalleş-tirmesidir. Sosyalleşme insanın doğumundan ölümüne kadar uzanan bir süreçtir. Biyolojik merkezli bir yapıdan sosyal bir varlık haline...

Sosyal Kurumların Fonksiyonları

   “Grup hayatına katılan kişilere kurumlar ne yapar” sorusu kurumların görevlerini belirlemek bakımından önem arz eder. Aslında bir kurumun nesnesi, amacı ve hedefi ile grubunkiler...

Statü Farklılaşması

  Bir toplumun belli bir sosyal yapıya sahip olabilmesi için tolumu oluştura şahısların o toplumda belli bir statüsünün bulunması gerekir. Bu toplumun sistem özelliğinin gereğidir....

Meşruiyet

Bir toplumun statüye dayalı hiyerarşi düzeni meşruiyetini ispat etmiş olmalıdır. Meşruiyet, bir toplumda mevcut sosyal düzenin temel normlarına dair bir karşılıklı sözleşme ve uzlaşmanın...

TEMEL SOSYAL SÜREÇLER

  Yukarıdaki şemadan da anlaşılacağı gibi, temel sosyal süreçleri, “birleştirici” ve “ayırıcı” süreçler olmak üzere iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Birleştirici süreçler işbirliği, uyuşma...

Din

Geleneksel toplum, din ekseninde şekillenmiş bir toplumdur. En-düstri toplumuna doğru değişme sürecinde din sosyal hayatı belirleme gücünü kaybetmekte, siyasi hayattan ise tamamen çekilmek zorunda...

Sağlık

Geleneksel toplumdan günümüze uzanan sosyal değişme sürecinde sağlık alanında gerçekleşen değişiklikler, -I. Illich gibi radikal eleştirel sosyologlar dışında- büyük çoğunluk tarafından olumlu görüldüğünden ‘ilerleme’...

Sosyal Bütünleşme

Bilindiği üzere Durkheim sosyal bütünleşmenin, geleneksel toplumda “mekanik dayanışma”, endüstri toplumunda “organik dayanışma” şeklinde olduğunu belirlemişti. Mekanik dayanışma ‘benzerlik’lere dayalı bir dayanışmadır. Benzerlikler toplumun...

Sosyal Tabakalaşma ve Hareketlilik

  Geleneksel toplum, doğuştan getirilen ayrıcalıkların olduğu ve bu ayrıcalıkların hukuk sistemi tarafından güvence altına alınmış olduğu bir toplumdur. Böyle bir toplumda sosyal tabakalar kesin...