Ana Sayfa Tarih Tarihi Eserler Himmet Efendi Tekkesi Tarihçesi, Özellikleri, Hakkında Bilgi

Himmet Efendi Tekkesi Tarihçesi, Özellikleri, Hakkında Bilgi

0

Himmet Efendi Tekkesi. İstanbul’da Bayramiyye’nin Himmetiyye kolunun âsitânesi olan XVII. yüzyıla ait tekke.

Himmetzâde Tekkesi olarak da anılan bu yapı Fatih ilçesinde Şehremini’den Yenibahçe’ye inen yamaçta. Ördek Kasap mahallesinde Himmetzâde Dergâhı soka­ğında yer almaktaydı. Bayramiyye-Him­metiyye pîri Bolulu Şeyh Himmet Efendi (ö. 1095/1684) tarafından. IV. Mehmed devri defterdarlarından İbrahim Efendi’­nin mescidinin İçinde XVII. yüzyıl ortala­rında faaliyete geçirilmiş, vakfiyesi Him­met Efendi’nin torunlarından, tekkenin üçüncü postnişini Hirpmetzâde Şeyh Abdüssamed Efendi tarafından 1135 (1723) yılında düzenlenmiştir.

Himmet Efendi’nin neslinden Himmet-zâdeler olarak tanınan kalabalık ve nüfuz­lu bir şeyh ailesi gelmiş, gerek Himmet Efendi Tekkesi’nin gerekse İstanbul’daki Bayramî tekkelerinden birçoğunun meşi­hatı bu ailenin denetimine geçmiştir. Him­met Efendi’nin vefatından sonra tekke­sinin postuna sırasıyla Himmetzâde Derviş Abdi diye de bilinen oğlu Şeyh Abdul­lah Efendi (ö. 1122/1710), Abdullah Efen-di’nin oğlu Şeyh Abdüssamed Efendi (ö. 1150/1737). Abdüssamed Efendi’nin oğ­lu Şeyh Mehmed Nûreddin Efendi (ö. 1180/1766-67), M. Nûreddin Efendi’nin oğulları Mehmed Mecdeddin Efendi ile (ö. 1215/1800) Şeyh Bahâeddin Efendi {ö. 1220/1805), M. Mecdeddin Efendi’nin oğ­lu Şeyh Mehmed Muhyiddin Efendi (ö. 1259/1843), M. Muhyiddin Efendi’nin oğlu Şeyh Kerâmeddin Efendi (ö. 1273/1857), Bahâeddin Efendi’nin oğlu Şeyh Abdül-hay Efendi (ö. 1274/1858), M. Muhyiddin Efendi’nin oğlu M. Mecdeddin Efendi (ö. 1289/1872), Abdülhay Efendi’nin oğlu Şeyh Abdüşşekûr Mahfî Efendi (ö. i 303/1886) ve bu zatın küçük kardeşi Mehmed Hüsâmeddin Efendi (ö. 1916) geçmiştir.

Himmet Efendi Tekkesi’nin İstanbul’un sanat hayatında ve özellikle tasavvuf mû­sikisinde önemli bir yeri vardır. Şair olan Şeyh Himmet Efendi’nin tasavvufî mahi­yetteki şiirleri Hafız Post, Sütçüzâde Ha­fız Abdüllatif Efendi, Ali Şîruganî. Hacı Arif Bey gibi bestekârlar tarafından bes­telenmiş ve Bayramî tekkelerinin yanı sı­ra İstanbul’da diğer devranî tarikatlara bağlı tekkelerin âyinlerinde yüzyıllar bo­yunca okunmuştur. Himmet Efendi’nin oğlu ve tekkenin ikinci postnişini olan Şeyh Abdullah Efendi de şair. ayrıca bes­tekâr ve hattattır. Yetiştirdiği musikişi­nasların en ünlüsü, kendi tekkesinin zâ-kirbaşısı olan bestekâr Şive Ahmed Çelebi’dir. Tekkenin son şeyhlerinden Hüsâmeddin Efendi de devrinin ileri gelen zâkirbaşıları arasında yer alır.

Tekkede perşembe günleri âyin icra edildiği, 1303 (1886) yılında yedi erkekle beş kadının burada İkamet ettiği ve XX. yüzyıl başlarında Maliye Nezâreti’nden yılda 2160 kuruş taâmiye bedeli, ayrıca her gün 1 okka et ve kurban bayramların­da üç adet koyun istihkakı olduğu kayde­dilmektedir.

Bütünüyle tarihe karışmış ve arsası İs­tanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesİ’-nin arazisine katılmış olan Himmet Efen­di Tekkesi’nin mimari özellikleri tesbit edilememiştir. Ancak tekkenin çekirdeği­ni oluşturan mescid-tevhidhânenin kagir duvarlı ve kırma çatılı olduğu tahmin edi­lebilir. Himmet Efendi Tekkesi’nin post-nişinleri, Üsküdar’da günümüzde orta­dan kalkmış ve arsası Zeynep Kâmil Has-tahanesi’nin arazisine katılmış bulunan, aynı tarikata bağlı Bezcizâde Mehmed Muhyiddin Efendi Tekkesi’nin hazîresine gömülmüş, bu tekkenin 1940’larda yıktırılması sırasında söz konusu kabirler yi­ne Üsküdar’da yer alan Selimiye Tekkesi’­nin bahçesine nakledilmiştir.

TDV İslâm Ansiklopedisi