Emir Abdülkadir el-Cezairi Hareketi Nedir, Kurucusu, Tarihi, Hakkında Bilgi

Emir Abdülkâdir el-Cezâirî Hareketi

Cezayir’in batısında Fransız sömürgeci­liğine karşı Emir Abdülkâdir’in (ö. 1883) başlattığı hareket, kabilelerin Fransız­lara karşı koymak istemelerinden doğ­du. Babası tarafından bu harekete ön­derlik yapması için görevlendirilen Ab­dülkâdir, 1832’de Oran ve MuaskeF ka­bilelerinin bağlılıklarını temin ederek mücadeleyi başlattı. Ulemânın desteği ile bölgedeki otoritesini daha da güç­lendirerek elinde bulunan kuvvetlerle düzenli bir ordu kurmayı başardı. Ab­dülkâdir mücadelesini iki safhada sür­dürdü. 1832’den 1839’a kadar devam eden ilk devre, bir dizi silâhlı mücadele ve düşmanla taktik icabı yapılmış bazı antlaşmaları ihtiva eder; bunlardan Tafna Antlaşması’yla Cezayir’in üçte iki­sini hâkimiyetine aldı. 1839’dan 1847’ye kadar olan ikinci devrede ise Fransızlar’la devamlı çarpışma halinde bulundu ve bu yüzden kurulması düşünülen dev­let fikri gerçekleştirilemedi. Fransızlar’ın devamlı saldırıları karşısında Abdülkâdir Fas sultanına sığındı. Cezayir’de 1845’te Muhammed b. Abdullah’ın başlattığı di­renişi fırsat bilerek tekrar ülkesine dö­nen Abdülkâdir 1847’de Fransızlar’a ye­nik düşüp esir alınmasına kadar müca­delesine devam etti.

Diyanet İslam Ansiklopedisi