Âşık Dertli kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi

29

Âşık Dertli kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (d. 1772-ö. 1845) Berber Destanı ile ünlü Âşık Dertli, Bolu ilinin Gerede ilçesine bağlı Şahnalar köyünde doğdu. Asıl adı İbrahim’dir. Bolulu Dertli olarak da bi­linir. Çocukluk yıllarını koyun gütmekle geçiren Dertli, varlıklı bir çocukluk döneminin ardın­dan babasının ölümü ve mirasın bölünmesi yü­zünden yokluğa düştü ve köy ağasının kendisini köyden kovması üzerine İstanbul’a gitti. Bir süre semaî kahvehanelerinde çalıp çığırdı. Ancak bu­rada uzun süre kalamadı ve Konya’ya gitmeye karar verdi. Konya’da beş yıl âşıklar kahvesinde çalıp çığırdı. Mısır’a gitti. Mısır dönüşü tekrar İstanbul’a döndü ve burada semaî kahvelerinde çalıp çığırarak gününü gün etti. Bu arada sazı omuzunda Ankara, Sivas, Amasya ve Çankırı il­lerini diyar diyar dolaştı. Geredeli Figânî ve Mudurnulu Yağcı Emin gibi güçlü âşıklara ustalık yaptı. İlk şiirlerinde “Lutfî” mahlâsını kullandı, Mısır dönüşünde ise “Dertli” mahlasında karar kıldı.

Âşık Dertli hem hece hem de aruz ölçüsüyle yaz­dığı şiirlerini bir divanda topladı. Şiirlerinde din ve tasavvuf, beşerî aşk, toplumsal konular, hiciv ve mizah, tabiat ve tabiat güzelliklerini işledi. Özellikle fes ve saz üzerine söylediği şiirleriyle ün kazandı. Taşlamalarıyla softaların ağır eleştirile­rine uğradı.

Ankara’da vefat eden Âşık Dertli, ölümünden 105 yıl sonra memleketine götürüldü ve ebedî istirahatgâhına defnedildi. Esnaf ve meslek des­tanı yazma geleneğinden etkilendi ve yedi dört­lükten oluşan bir Elif-ba Destanı yazdı. 11’li hece ölçüsüyle yazdığı destanı aynı zamanda bir şehir destanı özelliği gösterir. O, Osmanlı coğrafyasın­daki şehirleri ve o şehirlerdeki öne çıkan meslek­leri ustalarıyla birlikte ele alıp anlatmıştır. KAYNAKÇA:

Aziz Ayva, “Ahilik, Esnaf Destanları ve Ermenekli Hasan Tahsin’in Berber Destanı”, Yeni İpek Yolu/Özel Sayı-Aralık 2013 Konya KitabıXIV, Konya 2013, 168-183; A. Esat Bozyiğit, “Esnaf Destanları”, Türk Folklor Araştırmaları, 1988/2, s. 27-47; Neşet Çağatay, Bir Türk Kurumu Olan Ahilik, Ankara 1997, 158-160; Özkul Çobanoğlu, Âşık Tarzı Şiir Geleneği İçinde Destan Türü Monografisi, Ankara 2008; Mehmed Fuad Köprülü, Âşık Dertli, İstanbul 1940; Şemsettin Kutlu, Şair Dertli, I-II, İstanbul 1979, s. 118; Haşim Nezihi Okay, Dertli Divanı, İstanbul 1954.

Aziz AYVA

Kaynak: Ahi Ansiklopedisi, 1. cilt, T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Ankara, 2014