Thomas Erpenius Kimdir, Hayatı, Eserleri, Hakkında Bilgi

25

Thomas Erpenius (1584-1624) Hollandalı şarkiyatçı ve semitist.

Gorkum’da doğan Erpenius (Felemenkçe aslı van Erpe) Leiden Üniversitesi’nde ilahiyat okumaya başladı. Ancak bura­daki hocalarından Scaliger’in yönlendir­mesiyle Arapça öğrenmeye karar verdi ve tahsilini yarım bırakarak Hollanda’da İmkân bulamadığı için İngiltere’ye gidip bu dili ilk İngiliz Arabiyatçısı olan William Bedvvell’den öğrendi (1608). Ertesi yıl Fransa’ya geçerek Paris Üniversite­si Arap dili profesörlerinden Stephanus Hubertus ve Kraliyet Kütüphanesi mü­dürü Isaac Casaubon’dan tekrar gramer dersleri aidi; bu arada Paris’te yaşayan Kıptî âlimi Yûsuf b. Ebû Zekan ile de (Joseph Barbatus Abudacnus) pratiğini geliş­tirdi. Aynı yıl buradan ayrılarak ilahiyat öğrenimini tamamlamak üzere Güney Fransa’daki Saumur’a gitti. Bu arada el-Âcurrûmİyye, el-Kâîiye ve el- cAvâmi-lü’l-mi’e (Abdülkâhir el-Cürcânî’nin] gi­bi klasik eserleri okuyarak Arapça sarf ve nahiv ilimleri üzerindeki bilgisini iler­letti. Ertesi yıl hocası Casaubon’u gör­mek için Paris’e döndü ve arkasından tahkikini yaptığı Kitabü’l-Emsal adlı eseri neşretmek üzere Conflas’a geçti. Burada karşılaştığı Faslı müslüman ta­cir Ahmed b. Kasım el-Endelüsî ile dost­luk kurdu; onunla birlikte Paris’e gide­rek Arapça pratiğini, özellikle Mağrib lehçesine olan hâkimiyetini geliştirmek ve İslâm akidesini öğrenmek imkânını elde etti. 1612 yılında Venedik’e yaptığı bir ziyaretin ardından Hollanda’ya aile­sinin yanına döndü. O sıralarda Leiden Üniversitesi’nde yeni açılan Doğu Dilleri Bölümü’nde Arapça hocası olarak görev aldı. Daha çok Sâmî dillerin mukayese­sini yapan Erpenius, araştırmalarını İbrânîce ile Arapça arasındaki yakınlık üze­rinde yoğunlaştırdı; Orationes tres, de Linguarum Ebr Bce, atque Arabicae Dignitate adlı eseri bu ça­lışmalarının ürünüdür. İngiltere, Fransa, İtalya ve Almanya’da bulunduğu şehir­lerden topladığı yazma eserlerden mey­dana gelen geniş bir koleksiyona sahip olan Erpenius, ken­di evinde kurduğu bir matbaa ile (Bu­günkü Brill Matbaasfnın çekirdeği) Arap literatürüne ait eserlerin neşrine çalıştı. Arap dili ve tarihiyle ilgili çeşitli kitapla­rın yanı sıra eğitim hizmetleri yoluyla da Avrupa’daki İslâm dünyasına yönelik ça­lışmaların öncülüğünü yaptı. Henüz kırk yaşında iken Leiden’de vebadan öldü.