Tanburi Ali Efendi Kimdir, Hayatı, Sanatı

22

Ali Efendi, Tanburi (1836-1890) Bestekâr ve tanbur icracısı.

Midilli’de doğdu. Enis Efendizâdeler’den Hafız Bekir Efendi’nin oğludur. İlk tahsiline babasından aldığı derslerle baş­ladı, yedi yaşında hafız oldu. Bir müd­det sonra İstanbul’a gitti, tahsilini oradaki medreselerde tamamladı. Bilhassa kıraat ilminde belli bir seviyeye gelerek talebe yetiştirmeye başladı. Sultan Abdülaziz’in tahta çıktığı yıllarda müezzin­lik vazifesi ile saraya alındı ve bir müd­det sonra da ikinci imamlığa yükseltil­di. Bu sıralarda kendisine Kudüs mevleviyeti payesi verilen Ali Efendi imamlık vazifesini 1885 yılında saraydan ayrılın­caya kadar devam ettirdi. Daha sonra İzmir’e yerleşti. Mûsikideki eserlerinin büyük bir kısmını burada besteledi. Ha­yatının geri kalan yıllarım, İzmir’de ve ara sıra gittiği Manisa’daki meşk top­lantılarına devam etmekle ve talebe ye­tiştirmekle geçirdi. İzmir’de öldü ve Kar­şıyaka Mezarlığı’na defnedildi. Ölüm ta­rihi. Hoş Sadâ ve Nazarî Amelî Türk Musikisi’nde 1890, Yirminci Yüzyıl Türk Musitosi’nde 1902 olarak göste­rilmektedir. Oğlu Aziz Mahmud Efendi de (ö. 1929) zamanının tanınmış beste­kâr ve tanbur üstatlarındandı.

Neoklasik üslûbu benimseyen ve bestelerindeki romantik ve lirik coşkunluk dolayısıyla “Aşık bestekâr” olarak anılan Ali Efendi, devrinin en önemli musikişi­nasları arasında yer almıştır. Mûsikide­ki ilk hocaları Latif Ağa, Sütlüceli Âsim Bey ve Kemânî Rızâ Efendi’dir. Bir süre sonra Tanbûrî Küçük Osman Bey’den tanbur dersleri almış ve tanbur çalma­daki maharetini, adının bu saz ile bera­ber zikredilmesi derecesine getirmiştir. Bestekârhğı ve icracılığının yanı sıra bu sahadaki hocalığı ile de tanınmış ve bir­çok talebe yetiştirmiştir. Bunlar arasın­da Tanbûrî Cemil Bey ve Rakım Elkutlu en meşhurlarıdır.

Suzidil makamını büyük ve küçük formlu eserleriyle ihya eden Ali Efendi’nin günümüze biri dinî, yedisi saz ve çoğu şarkı formundaki seksen beş söz­lü eseri ulaşmıştır. Bunlardan ancak kırk kadarının notası mevcuttur.

Diyanet İslam Ansiklopedisi