Samsun Yörükleri

Yakup
Yılmaz –
Samsun Yörükleri

Yörükler günümüzde çok büyük oranla iskân
olmuş durumdadırlar.

Bunun yanında Güney Marmara ve Ege’de bulunan
Yörükler de benzer bir şekilde göçerler. Yazın bir yayla kışın ise bir kışlık
alan içerisinde yaşamak durumundadırlar.

Yörük kavramının genel kabul gören tanımı
“Türkiye’de konar-göçer olarak yaşayan Oğuz Türkleri”dir.

…kelimenin “yörü-” yani “yürü-” kökünden
gelmiş olabileceği söylenebilir.

Yörük kavramının ortaya çıkışı Osmanlı-İran
münasebetlerine dayanmaktadır. İki devlet arasındaki sürtüşmelerin sonucunda
Osmanlı kendi bünyesinde bulunan konar-göçer Türkmenleri yani Kızılırmak’ın
batısında kalanları “Yörük” olarak adlandırmaya başlamıştır (s. 371).

Samsun
Yürükleri Kimdir?

Oğuzlar, Anadolu’ya gelmezden önce Türkistan
coğrafyasında boy isimlerini kullanırlar ve büyük topluluklar halinde hareket
ederlerdi.

Yürükler de genelde boy isimlerinden öte, oba
veya aşiret adlarını kullanmışlardır.

Samsun Yörükleri içerisinde Karatekeli
aşireti mensupları bulunmaktadır. Onların İzmir Torbalı’da akrabaları mevcuttur
ve onlar da Karakeçili olduklarını bilmektedirler (s. 373).

Yörüklerin
Samsun’a Gelişi ve İskân Olmaları

Karadeniz’in kendine has özelliklerinden ve
konar-göçerlerin burada yaşamaya pek hevesli olmamalarından ötürü Yürük varlığı
buralarda çok görülememiştir.

Bugün Vezirköprü Özyörük Köyü’nde 20 hane ve
103 Yörük bulunmaktadır.

Özyörük’teki ve Yörükler Beldesi’ndeki
Yörükler çok uzun bir süre yürüklük kültürünü devam ettirmişlerdir. Uzun bir
süre dışardan kız alıp kız vermemişlerdir. Fakat son yıllarda bu durum
değişmiştir. Bunun yanında yıllarca dikey göç hareketine (yaylak-kışlak) devam etmişlerdir.
Kılçadırı kullanmayı, hayvancılık yapmayı ve deve beslemeyi bırakmamışlardır.

Yörük kocaları eskiyi çok iyi
hatırlayabilmekte ve kültürü aynen yaşamaya devam etmektedirler. Lâkin yeni
nesil artık Karadeniz kültürünü sinelerine almış durumdadır. Düğünler, yemekler
vb. birçok şey değişmeye başlamıştır. Bu durum Karadeniz kültürüne zenginlik
katan bir unsurun yok olmasına sebep olmaktadır (s. 382).

Yılmaz, Yakup. (2015), “Samsun Yörükleri,” Geçmişten
Günümüze Samsun / Canik ve Değerleri
, Ed. Osman Köse, Canik Belediyesi
Kültür Yayınları, Cilt: 1, (s. 371-390), Samsun