Roger Bacon Kimdir, Hayatı, Eserleri, Hakkında Bilgi

46

BACON, Roger (1210-1294)

Ingiliz bilgin ve filozof. Deney bilimlerinin öncülerinden, Orta Çağ ile Rönesans arasındaki geçiş döneminin bilim ve felsefe anlayışını temellendirenlerdendir.

Ilchester’de doğdu, Oxford’da öldü. Soylu ve varlıklı bir ailedendi. Daha 13 yaşlarında iken, öğrenim görmek için Oxford’a gitti. Orada, başta dönemin ünlü aydınlarından Robert Grosseste olmak üzere, devlet kurumlarında görev almayan kimi bilginlerin, öğretim üyelerinin etkisinde kaldı. 1244’te Paris’e gitti, Aristoteles felsefesi ve tanrıbilim okuttu. Bilgisinin genişliği nedeniyle Doctor Mirabilis(olağanüstü bilgin) sanını kazandı. Kimi dinci kuruluşlarla ilişki kurdu. Altı yıl sonra Oxford’a dönünce, bu ilişkilerin etkisiyle, Fransisken tarikatına girdi. Kendisini koruyan Papa’nın ölümünden sonra tarikatın . başkanı, Bacon’ın öğretisini inançlara aykırı bularak yasaklattı. Bacon, uzun süre korkulu günler yaşadı, acılar çekti. Bir söylentiye göre de ağır işkencelere uğradı. Compendium Studii Theologicae adlı yapıtı bu acılarla dolu dönemin ürünüdür.

Bacon felsefeye deney bilimleriyle yaklaşır. Düşüncelerinin tabanını deney bilimleriyle sağlanan veriler oluşturur. Bu nedenle bilgin yanı bilge yanından ağır basar. Felsefede ele aldığı başlıca sorun ruhla ilgili özgürlüğün çözümüdür. Bu sorunla gerçeklik kavramını bağdaştırarak, yeni bir çözüm yolu arar. Ona göre gerçeğin aydınlığa kavuşması, onunla ilgilenen, ona bir felsefe sorunu niteliği kazandıran insanların çalışmalarına bağlıdır. Birbirini bütünleyen bu çalışmalar bir gelişim çizgisi oluşturur.

Deney verileri ve us

Bilginin kaynağı deney verileri, ölçeği ustur. Bilginin kesinliğe kavuşmasında yetke, us, deney üçlüsü birbirini bütünleyen bir yapı oluşturur. Ancak, yetke tek başına olumlu bir iş göremez, us ile deneye dayanma gereğindedir. Bu konuda bütün ağırlık us ile deneyindir. Güvenilir bilgiyi sağlayan, öğreten yalnız us ile deneydir. Us tanıtlayıcıdır, deney ise gerekli verileri sağlar. Yalnız us tanıtlaması bilgiyi kesinliğe ulaştıramaz, kuşkudan kurtaramaz. Kuşkunun giderilmesinde son söz deneyindir. Bellekte, us ilkelerine uygun geldiği öne sürülen, birçok bilgi öğesi vardır. Bunların doğruluğu, geçerliliği deney verileriyle bağdaşmalarına dayanır. Deney verilerine aykırı düşen bir bilginin gerçekliği söz konusu değildir.

Doğal olayların kavranılmasında olduğu gibi, doğaüstü sayılan düşünce varlıklarının anlaşılmasında da deney verilerine dayanma gereği vardır.

Deney, biri içle, öteki dışla ilgili olmak üzere ikiye ayrılır. Dışla ilgili deney (dış deney) duyularla bağlantılıdır. İçle ilgili deney (iç deney) ise içedoğuşla, kutsal ışm denen sezgi gücü yardımıyla gerçekleşir. Bacon’m bu konudaki yorumu Augustinus’tan kaynaklanmaktadır. Duyularla gerçekleşen deney (dış deney) bize doğa olaylarını tanıtır. İçle ilgili deney (iç deney) ise doğaüstü varlıklarının bilinmesini sağlar. İç deneyin en büyük aşamasında “estetik bilgi” bulunur. Bu iki bilgi türü, insanın mutluluğunu
sağlamada, birleşir.

Bacon’ın kuramına göre, Aristoteles mantığının önemi kimi sorunların, kavramlara dayanılarak, çözümünde yararlı oluşundadır. Bu mantığın ileri sürdüğü bütün konuların, önerdiği ilkelerin birer araştırma kuralı sayılmasına gerek yoktur.