Rize Sempozyumu – 2006: Kemalettin Kuzucu – Osmanlı Döneminde Çay Tarımı Faaliyetleri

28

Kemalettin Kuzucu – Osmanlı Döneminde Çay
Tarımı Faaliyetleri
(s. 111-116)

II. Abdülhamit saltanatının ilk yıllarında
Türkiye’de çay yetiştiğini belirten somut verilen bulunmaktadır. 1879 yılına
ait Trabzon salnamesinde, vilayet merkezi olan Trabzon’un yanında, bağlı sancak
ve kazalarda çay yetiştiği kayıtlıdır. Sayısal değer olarak Lazistan sancağının
Hopa kazasında 20.000, Arhavi nahiyesinde de 5.000 olmak üzere toplam 25.000
kıyye (1 kıyyenin karşılığı bugünkü ölçü sistemine göre 1.283 gramdır) çay
yetiştiği belirtilmektedir ki bu rakamın bugünkü ölçü sisteminde karşılığı
32.075 tondur.

Halk arasında Moskof Çayı olarak bilinen bu
bitki aslında halis Çin çayıydı.
(Trabzon
Vilayet Salnamesi, nr. 11. Sene 1296, s. 169) (s. 111)

Türkiye’de çay tarımının başlamasında
devletin rolü yoktur. Bu konudaki teşebbüs halk tarafından gerçekleştirilmiş ve
üretim rekoltesi belirli bir olgunluğa eriştikten sonra hükümet tarafından
vergi konulmuştur
. (s. 112)

Brest-Litovsk Antlaşması il Batum Osmanlı
Devleti’ne bırakılınca (3 Mart 1918) Türkiye bir anda geniş çay bahçelerine
sahip oldu. (s. 114)