Muhammed Ahmed Besyuni Kimdir, Hayatı, Hakkında Bilgi

32

Muhammed Ahmed Besyûnî (1885-1953) Endonezyalı âlim, eğitimci.

Borneo (Kalimantan) adasının batısında­ki Sambas Malay Sultanlığının merkezi Sambas’ta doğdu. Tanınmış bir ulemâ ailesine mensuptur. Babası Muhammed İmrân sultanlığın en yüksek dinî makamı olan saray imamı, ayrıca Felemenkçe eği­tim veren Batı tipi bir halk okulunun mü­dürü idi. Muhammed Besyûnî ilk eğiti­mini babasından aldıktan sonra tahsil için 1901 yılında Mekke’ye gönderildi. Mek­ke’de Ahmed Hatib Minangkabau, Ömer Sünbâvî ve Osman Saravâkî (Pontianî) gibi Malay kökenli âlimlerden Arapça ve fıkıh okudu. Ardından Ali el-Mâlikî’den man­tık, fıkıh usulü, hadis, tefsir ve akaid ders­leri aldı. 1906’da Sambas’a dönünce Orta­doğu ile kültürel bağını devam ettirdi. Mı­sır’da el-Menâr dergisinin editörü M. Re-şîd Rızâ ile mektuplaştı. Onun düşünce sisteminden ve fikirlerinden etkilendi; 1910’da Kahire’ye gitti. Önce Ezher’e, da­ha sonra Reşîd Rızâ’nın yeni kurduğu Dârü’d-da’ve ve’l-irşâd Medresesi’ne kaydol­du. Böylece Reşîd Rızâ’nın yenilikçi düşün­celerinden istifade etmeye çalıştı.

1913 yılında babasının hastalığı üzeri­ne Sambas’a çağrıldı ve onun ölümünün ardından yerine saray imamı oldu. Kadı­lık ve müftülük gibi görevlerinin yanı sıra öğretmenlik de yaptı. Camilerde cuma günleri halka tefsir ve akaid dersleri ver­di. 1916’da Sambas’ta Medrese Sultâniy-ye adıyla modern bir okul açtı. Bu kurum, sadece dinî derslerin okutulduğu ve eği­timin Arapça yapıldığı klasik medreseler­den oldukça farklıydı. Çağdaş eğitimin araç ve gereçleriyle donatılan, yeni bir müfredat programının uygulandığı bu okullar daha çok yenilikçi müslüman ha­reketlerin liderleri tarafından kurulmak­taydı.