Koca Mustafa Paşa Kimdir, Hayatı, Hakkında Bilgi

186

Koca Mustafa Paşa (ö. 918/1512) Osmanlı veziriazamı.

Hayatının ilk yıllan ve menşei hakkında yeterli bilgiler yoktur. Rum veya Frenk asıllı olduğu, berberlik yaptığı belirtilir. Baba adı belgelerde devşirme kökenini çağrıştıracak şekilde Abdülmuin olarak geçer. Enderun’da yetiştiği, bu sırada II. Bayezid’İn şehzadelik yıllarında onun hiz­metine girdiği ve en yakın adamları ara­sında yer aldığı anlaşılmaktadır. II. Baye­zid’İn tahta çıkmasından sonra hazinedarbaşı oldu. 892’de (1487) kapıcılar kethûdâlığı. iki yıl sonra da kapıcıbaşılık gö­revine getirildi. Bu vazifede iken Fransa’­dan Roma’ya nakledilen Cem Sultan için ödenmekte olan parayı götürmek üzere Papa VIII. Innocent’e gönderildi. Rodos’ta şövalyelerin reisiyle görüştü ve onun tah­sis ettiği gemiyle İtalya’ya ulaştı (30 Ka­sım 1490). Cem Sultan’ı zehirlemek için gizli bir talimat aldığı, hatta Cem’in yanı­na girerek onunla görüştüğü, yavaş ya­vaş tesir eden bir zehire batırılmış ustura ile şehzadeyi tıraş ettiği ve böylece ölü­müne yol açtığı, ardından cesedini alıp Bursa’ya götürdüğü şeklinde dönemin kroniklerinin bazılarında yer alan bilgiler doğru değildir. Cem’in katlini sağlamak için gizli bir talimat almış olsa bile bunu fiilen gerçek­leştirebilecek bir fırsatı bulmuş olması düşünülemez. Ayrıca Cem’in vefatı onun gelişinden beş yıl sonradır. Asıl görevi, II. Bayezid’e gönderdiği rapordan da anla­şılacağı üzere papanın Cem Sultan’ı göz hapsinde bulundurmasını sağlamak, üç yıllık tahsisatı ve papaya yollanan hediye­leri vermek ve her yıl şehzadenin muha­fazası karşılığı 40.000 altın gönderileceği taahhüdünde bulunmaktı. Mustafa Ağa, II. Bayezid’in papaya ve Napoli hâkimine gönderdiği mektupları teslim etmiş, Cem Sultan tarafından da kabul edilerek yine 1İ. Bayezid’în mektubunu ve gönderdiği hediyeleri şehzadeye sunmuş, hatta onu teselli edici sözler söylemişti.

1491’de İstanbul’a dönen Mustafa Ağa, Mantova markisi II. Francesko Gonzaga’nın elçileriyle irtibat kurdu. Elçiler onu. Osmanlı sarayında perde arkasında çok önemli rol oynayan etkili bir şahsiyet ola­rak tanıtırlar. 17 Eylül 1491 ‘deki bu ilk el­çilik heyeti bir yıl sonra tekrar İstanbul’a geldiğinde yine onu ziyaret etti. Bu dip­lomatik teşebbüsün başlıca konusu Cem Sultan’dı. 1492’de Ohri sancak beyi olan Mustafa Bey bu görevi sırasında da Cem Sultan meselesiyle ilgilendi. Bu husustaki gelişmeleri yakından takip ettiği gibi bir filo ile İtalya’da Sinigaglia şehrine saldır­mış ve seksen esir almıştı. Onun Ohri’den sonra 901’de (1495-96) Avlonya sancak beyliğine getirildiği belirtilmekteyse de bu göreviyle ilgili bilgiler karışıktır. 903’-te (1497-98) Gelibolu’ya nakledilen Mustafa Bey aynı yılın sonbaharında Rumeli beylerbeyi oldu. İtalyan kaynaklarında taşradaki bu görevlerine rağmen sarayla irtibatını kesmediğf ve nüfuzunu sürdür­düğü ifade edilmektedir.