Kayıtbay Camii-Külliyesi Tarihçe, Mimari, Özellikleri, Hakkında Bilgi

81

XV. yüzyılın ikinci yansında inşa edilen bir Memlûk külliyesi.

Memlûk mimarisinin en göz alıcı eser­lerinden olup Çerkez (Burcî) Memlûk sul­tanlarından Kayıtbay tarafından 877-879 (1472-1474) yıllarında yaptırılmıştır. Camimedrese. sebilküttâb (sebil-mekteb) ve türbenin yanı sıra birtakım tâli birim­lerden oluşan külliye, Fatımî dönemi sur­larıyla kuşatılmış olan eski Kahire’nin kuzeybatısında, surlarla Mukattam dağı etekleri arasındaki geniş mezarlık alanın­da yer alır. Sultan Kayıtbay’ın saltanatı, XIV. yüzyılda el-Melikü’n-Nâsır Muham-med b. Kalavun’un saltanatı gibi, yap­tırdığı mimari anıtlarda bir üslûbun ge­lişimine imkân tanıyacak kadar uzun ve istikrarlıydı. Bu devrin mimarisi devâ­sâ olmayıp daha ziyade oranların inceliği­ne ve zarif süsleme ayrıntılarına önem ve­riliyordu. Diğer mezar külliyelerinin çoğu gibi Kayıtbay’ın külliyesi de hepsi günü­müze kadar ulaşmamış birçok yapıdan meydana gelmekteydi. En iyi korunmuş olanı, aynı zamanda medrese olarak ad­landırılan ana bina cami ile baninin türbesidir.

Nisbeten küçük bir yapı olan caminin iki bağımsız cephesi vardır. Güney cep­hesindeki taçkapı üç merkezli bir keme­re sahip olup kavsara kısmı “ablak” deni­len renkli taş kakmalarla ve bir miktar sarkıtla bezelidir. Taçkapının solunda se­bilküttâb, sağında ise minare yer alır. Ya­pının güneydoğu yönünden türbenin ge­niş olmamakla birlikte görkemli kubbesi göze çarpar. Kubbenin taş oyma süsle­mesi, merkezî kubbenin tepesinde bulunan ve bir takke gibi kubbenin yansın­dan azını kaplayan geniş bir geometrik yıldızdan oluşur. On altı kollu olan bu yıl­dızın uçlarıyla kubbe tabanı arasındaki alan daha küçük yıldızlarla doldurulmuş­tur. Arabeskler ve bitkisel süsleme şema­ları, yıldızı meydana getiren geometrik hatların arasındaki boşluğu doldurmak­tadır. Kubbe kaidesine doğru yıldız şema­sı düz çizgilerden ve arabesklerden olu­şan ikili bir kompozisyona dönüşür. Taş­tan inşa edilen ince ve zarif minare yük­sek kabartma yıldızlarla bezelidir. Soğan biçimindeki kubbeciğinin boyun kısmın­da burmalı bir şerit bulunur. Sebil zengin biçimde boyalı ve yaldızlı ahşap bir tavana sahiptir. Sebilin giriş bölümünde taşan bir sekiyle fildişi kakmalı ahşap kanatlan olan bir dolap vardır.

Önceki İçerikJulius Lachelier (Filozoflar Biyografileri)
Sonraki İçerikCevdet Kudret Solok Kimdir, Hayatı, Eserleri, Edebi Kişiliği, Hakkında Bilgi