Sosyoloji Tarihi

Sosyal Psikolojinin Kısa Tarihi

İnsanı anlama çabası felsefe ve edebiyat kadar eski olsa da sosyal psikolojinin aka­demik bir disiplin olarak ortaya çıkışı on dokuzuncu yüzyılın sonlarına, psikoloji­nin bir bilim olarak doğmasının hemen akabine denk düşüyor. Bilhassa grup dav­ranışlarını...

SOSYAL DAVRANIŞLAR

  Sosyal gelişim literatüründe yaygınlıkla ele alınan temel gelişimsel özellikler, olum­lu sosyal davranış, anti-sosyal davranış ve bunlarla ilişkili olan diğer ahlaki ve duy­gusal gelişimsel becerilerdir. Olumlu sosyal davranışlar, bir başkasının iyiliğini gözeterek gönüllü olarak ya­pılan yardım...

Sosyal Psikolojinin İki Temel İlkesi

Sosyal psikologlara çalışmalarında insan doğasına dair bazı temel varsayımlar eş­lik ve rehberlik eder. Bunlardan ilki insanların dünyayı olduğu gibi değil, kendi ol­dukları gibi gördükleridir. İçinde yaşadığımız gerçekliği algılayışımızda dışarıdaki objektif dünya kadar kendi benliğimizin...

SOSYAL GELİŞİMİ AÇIKLAMAYA YÖNELİK KURAMLAR

Kuram, sistemli bir biçimde düzenlenmiş, birçok olayı açıklayan ve bir bilime temel olan kurallar ve ilkeler bütünüdür. Kuram, bir takım ilkelerden yola çıkarak gerçekliği açıklamaya çalışan kavramsal bir çerçeve sunar. Kuramın ortaya koyduğu önermeler...

Psikanalitik Gelişim Kuramı

Psikoseksüel Gelişim KuramıSosyal ve kişilik gelişimiyle ilgili çalışmalarda önemli etkisi olan kuramlardan biri psikanalitik kuramdır. Sigmund Freud (1910) tarafından geliştirilen psikanalitik kuram, insanın, çoğunlukla farkında olmadığı dürtüler ve çatışmalarla hareket eden bir varlık olduğunu...

Psikososyal Gelişim Kuramı

  Psikososyal gelişim kuramı: Erikson’ın, Freud'un kuramını revize ederek, gelişimde sosyo-kültürel belirleyicilere vurgu yaptığı ve sağlıklı psikolojik uyum için insanların sekiz gelişimsel dönemdeki psikososyal çatışmaları çözmek zorunda olduğunu vurguladığı kuram. Psikanalitik kuramdan hareketle Psikososyal Gelişim Kuramını oluşturan...

Davranışçılık ve Sosyal Öğrenme Kuramları

    Davranışçılık Kuram■ Psikanalitik kuramın bilinçaltı süreçlerle ilgili vurgusuna karşın, davranışçılık gözlenebilen davranışlara odaklanan bir kuram olarak ortaya çıkmıştır. Öğrenme bakış açısı ya da davranışçılık, ilk olarak John B. Watson (1913) tarafından ortaya atılmıştır. Davranışçılığın temel...

Koku Algısı

Koku duyusu görme ve işitme ile beraber en eski duyulardan biri olup en basit tek hücreli organizmalarda bile bulunmaktadır. Omurgalı hayvanlarda koku duyusu­nun en temel işlevi havada bulunan gaz hâlindeki kimyasal uyaranları yakalamak­tır. Hayvanların...

Tat Algısı

Genel olarak tat duyusu tatlı, ekşi, tuzlu ve acı kategorilerinde ele alınmaktadır. Son zamanlarda umami adı verilen bir tat kategorisinde de bahsedilmektedir. Uma- mi tadı bazı tuzları tatlımızda algılanmaktadır. Bu tuzlar monosody^m glutamat olarak...

Dokunma

  Gerçekte insan derisi en geniş duyu organıdır. Çünkü ortalama boydaki bir insa­nın 6-7 m2 deriye sahip olduğu söylenebilir. Deri, bir yandan çevreden gelen teh­likeli uyaranların vücuda girmesini engellemek ve vücut ısısını düzenlemek gibi fonksiyonlara...

Seçici Dikkat – İşitsel Dikkat – Görsel Dikkat

İşitsel Dikkat Cherry (1953) aynı zamanda iki farlı mesaj kullanarak kokteyl parti olgu incelemiş­tir. Bu olgu kalabalık bir ortamdaki (örn. mezuniyet partisi) yapılan sohbet sırasın­da çevredeki diğer konuşulanlara dikkat edememe problemidir. İstenmeyen ko­nuşmalara kulak kapatılamaz....

KORELASYON NEDİR

  Şimdiye kadar tek bir psikolojik kavramın nasıl ölçüleceğini gördük. Ama psikolo­ji tek tek kavramlardan ziyade kavramlar arasındaki ilişkilerle ilgilenir ve kavram­lar arasındaki düzenli ilişkileri saptamaya çalışır. Örneğin psikolojik bir çalışmanın bulguları şu şekli alabilir: Şiddet...

Bölünmüş Dikkat

Bölünmüş dikkat çalışmaları aynı anda iki görevin nasıl yapıldığını inceler. Bazen yiyecek yemek ve televizyon seyretmek gibi iki görev eş zamanlı kolaylıkla yapıl­maktadır. Ancak bazen iki görevi eş zamanlı olarak yerine getirmek görevlerden birinin...

PSİKOLOJİK ARAŞTIRMALARDA ETİK

  Psikologların çalışmalarında kimi zaman etik sorular baş gösterir. Bu sorulara ya­nıt ararken bir başvuru kaynağı olmak amacıyla Türk Psikologlar Derneği 2004 yı­lında bir etik yönetmelik kabul etti. Bu yönetmelik araştırma sırasında izlenmesi gereken ilkeleri...

BELLEK – Belleğin Yapısı

Bellek geçmiş ile ilgili bilgilerin hatırda tutulması becerisidir. Psikologlara göre bellek bilginin kodlanması, depolanması ve hatırlanması süreçlerini kapsar. Bu sü­reçleri bilgisayarı örnek vererek anlatmak gerekirse kodlama klavye ile donanım depolama ile ve bilgisayar belleğinden...

Sinir Sisteminin Yapısı ve İşlevleri

  Sinir sistemi, organizmayı oluşturan diğer sistemler gibi vücut dengesinin ko¬runmasına katkıda bulunmakla kalmaz; aynı zamanda, dışsal ortamın algılanması, verdiği motor yanıtlarla bulunduğu çevreyi etkileme, öğrenme, hatırlama, duygu ve düşünce üretme potansiyeli nedeniyle, ruhsal ve...

Hatırlama ve Unutma

Hatırlama ve Unutma Bir sözcük, bir isim veya bir anıyı hatırlamaya çalıştığınızı düşünün. Bazen hatırlamak istediğinizi bildiğinizi bilirsiniz ama onu o anda hatırlayamazsınız. Bu olguya dilimin ucunda olgusu adı verilmektedir. Bu durum bilginin uzun süreli...

SİNİR SİSTEMİNİN HÜCRESEL ÖZELLİKLERİ

Sinir sisteminde haberleşmeyi sağlayan temel hücresel bileşen, sinir hücresidir (Şekil 3.1). Sadece beyinde 100 milyardan fazla sinir hücresi olduğu düşünülmektedir. Sinir hücrelerini diğer hücrelerden ayıran en önemli özellik elektrokimyasal sinyal iletimini gerçekleştirebilmesidir. Bu bölümde,...

ZİHİNSEL TEMSİL

İnsan bilişinin temelinde dış dünyadan gelen uyaranların temsil ettiği bilginin zihnimizde temsil edilmesi yatmaktadır. Sözün kısası yeni kazanılan bilginin beyinde depolanmış olan bilgilerle nasıl ilişkiye girdiği ve nasıl sembolize edildiğidir. Bir şeyin yokluğunda sembol...

SİNİR SİSTEMİNİN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ

  Nörotransmiterler ve Reseptörleri Akson uçlarından salınan kimyasal haberci moleküllere nörotransmiter adı verildi­ğini belirtmiştik. Bu moleküller, yukarıda da ifade edildiği gibi, salınıncaya kadar akson sonlanmalarında kesecikler içinde dururlar. Nörotransmiterler, sinaps önce­si zardan sinaptik aralığa salınır ve...

SİNİR SİSTEMİNİN YAPISAL VE İŞLEVSEL ÖZELLİKLERİ

  Sinir sistemi, merkezi sinir sistemi (MSS) ve çevresel (periferik) sinir sistemi (PSS) olmak üzere iki ana bölüme ayrılır. Merkezi sinir sistemini oluşturan beyin ve omurilik, kafatası ve omurganın oluşturduğu kemik yapı tarafından çevrelenmiştir, Sinir...

LATERALİZASYON VE AYRIK BEYİN

Birçok duysal ve motor yolak merkezi sinir sistemine girdikten sonra veya çıkma¬dan önce geldiği tarafın tersine geçer. Buna bağlı olarak vücudumuzun sol tarafın¬dan kaynaklanan duysal veriler beynimizin sağ tarafına, sağ tarafından kaynakla¬nan duysal veriler...

BİLİŞSEL PSİKOLOJİNİN DOĞASI

  Bilişsel psikoloji 1967 yılında Ulric Neisser tarafından yazılan “Bilişsel Psikoloji (Cognitive Psychology)” başlıklı kitabın yayımlanmasıyla yeni bir disiplin olarak or­taya çıkmıştır. Bu kitapta, Neisser biliş kavramını duyusal girdinin (uyaran) yaka­lanması, dönüştürülmesi, özümsenmesi, depolanması ve...

Bilişsel Psikolojinin Kısa Tarihi

İnsan doğayı anlamak adına sorular sormaktadır. Bu sorular ise çoğunlukla varsayımlara dayanmaktadır. Modern bilişsel psikolojinin varsayımlarını daha iyi anlamak için düşünce tarihinde kısa bir yolculuk yapmak gerekmektedir. Eski yunan düşüncesinde dünya olaylarının tahmin edildiği,...

En Çok Okunanlar