Sosyoloji Tarihi

Auguste Comte: Pozitivist Sosyolojinin Gelişimi

Auguste Comte (1798-1857), 19 Ocak 1798’de Fransa’da orta sınıf bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Politeknik’te eğitim görmüştür. 1817 yılından itibaren bir süre Saint Simon’la birlikte çalışmalar yapmıştır. 1830- 1842 yılları arasında altı ciltlik Pozitif...

Saint Simon: Ensüstri Toplumu ve Sosyoloji

  Claude  Henri  Saint  Simon  (1760-1825) Aristokrat bir ailenin çocuğu olarak doğmuştur. Fransız devrimi sırasında düşünceleri sayesinde giyotinden kurtulmuş, sahip olduğu unvanlar- dan vazgeçtiği halde devrimden sonra Fransa’da dokuz ay hapsedilmiştir. 1804’te sağlığı bozula- na...

Karl Marx’ın Toplum Analizi

Marx’ın toplum analizinde materyalist tarih anlayışı oldukça önemli bir yer tutar. Tarih toplumsal kurumların birbirine nasıl bağlı olduğunu, gerilim ve seçimlerin toplumsal yapılarla nasıl iç içe geçtiğini ve toplumda sürekli ve yaygın bir değişi-...

İdeal Tip Max Weber

ideal tip, değer yargılarından arınmıştır ve din, ahlâk gibi belli değerler sistemini taklit etmez. ideal tipler toplumsal olguları betimleyen yapılar değildir. Ayrıca top- lumsal olgular hakkında varsayımları içermezler. Toplumsal olgulardaki ortak özel- likleri de...

TOPLUMSAL İŞBÖLÜMÜ EMILE DURKHEIM

Toplumsal işbölümü çalışması Durkheim’in sosyolojik çalışmaları arasında önemli bir yere sahiptir. Doktora tezi olan bu çalışmada temel olarak şu sorular sorgulan- maktadır: Bireylerden oluşan topluluk nasıl bir toplum oluşturmaktadır? Toplum- sal varlığın koşulu olan...

Sosyolojinin Doğuşunda Etkili Olan Gelişmeler: Siyasal Devrimler

Aydınlanma düşünürlerinin fikirleri, Ruhban sınıfı ve kısmen mutlakiyetçi rejim- ler dışında geleneksel toplum yapısını yıkmaya, toplumsal bir devrim gerçekleş- tirmeye yönelik değildir. Bunun en önemli nedeni bu düşünürlerin çoğunun kül- türlü, eğitimli ve müreffeh...

TOPLUMSAL EYLEM VE OTORİTE TİPLERİ Max Weber

Weber’de sosyolojinin temel çalışma nesnesinin toplumsal eylemler olduğunu ha- tırlayalım. Bu çerçevede toplumsal eylemi analiz etmek üzere geliştirdiği eylem ti- polojisinde Weber geleneksel, duygusal, değere ve amaca yönelik akılcı (rasyonel) olmak üzere dört toplumsal...

SOSYOLOJİK YÖNTEMiN KURALLARI :EMILE DURKHEIM

Durkheim’ın sosyolojik yaklaşım ve yöntemi, önemli ölçüde pozitivist bir bilim an- layışını temsil etmektedir. Marx’ın aksine Durkheim, biyolojik benzeşmeye dayalı olarak parçaları arasında işlevsel karşılıklılık temelinde işbirliğinin var olduğu uyumcu bir toplum modeli ve...

KAPİTALİZM Nedir ? Karl Marx’ın ANALİZİ

üzerine olan görüşlerini de temellendirmiştir. Marx’a göre ilkel toplumda insanlar anlayamadıkları olaylar kar- şısında din ve benzeri gerçek bir temele dayalı olmayan mistik açıklamalar üret- mişlerdir. Bu bakımdan din ve benzeri mistik açıklamalar, aslında...

Sosyolojinin Doğuşunda Etkili Olan Gelişmeler: Bilimsel Devrim

Sosyolojinin doğuşunda etkili olan gelişmeler; Bilimsel Devrim, Aydınlanma düşün- cesi, Fransız Devrimi ve Endüstri Devrimi olarak özetlenebilir. fiimdi bu gelişmele- ri ve sosyolojinin doğuşunda oynadıkları rolleri ele alarak incelemeye çalışalım. Bilimsel DevrimBilimsel devrim, Antik Yunan’dan...

TABAKALAŞMA TEORİSİ Max Weber

  Klasik sosyolojide Marx’tan sonra Weber sınıf ve tabakalaşma ile ilgili en önemli teorilerden birini geliştirmiştir. Ancak Marx’tan farklı olarak Weber toplumsal taba- kalaşma teorisinde sınıf, statü ve parti olarak tanımladığı oluşumları kapsayan çok boyutlu...

RASYONELLEŞME VE BÜROKRASİ Max Weber

Genel olarak “toplumsal aktörlerin kişisel-olmayan ilişkiler bağlamında çevrelerin- deki dünya üzerinde daha fazla denetim kurmak için bilgiye giderek daha çok baş- vurmaları...” (Marshall, 1999, s.11) şeklinde akılcı bir hesaplama olarak tanımlana- bilen rasyonelleşme, yukarıda...

KAVRAM VE İŞLEMSEL TANIM

  Sözdebilimin aksine psikoloji insanların iç dünyaları ve davranışlarına dair id­diaları bilimsel testlere tabi tutar. Astrolojiyi incelerken bu gibi testler sayesin­de astrolojinin bilimsel bir değer taşıyıp taşımadığını gösterebileceğimizi gör­dük. Şimdi biraz daha ayrıntılı biçimde bilimsel...

PROTESTAN AHLAKI VE KAPİTALİZM Max Weber

Weber, Avrupa’da kapitalizmin tarihsel gelişimini ve kendine özgü bir toplumsal biçimlenme olarak kuruluşunu, en önemli eserlerinden bir olan Protestan Ahlâkı ve Kapitalizmin Ruhu adlı eserinde ayrıntılı olarak tartışmaktadır. Weber bu çalış- masında dinsel faktörlerin...

İNTİHAR OLGUSU :EMILE DURKHEIM

intihar, kişisel bir eylem olduğu için açıklaması da psikolojik nedenlere dayanıla- rak yapılmaktaydı. Durkheim’a göre ise kişisel eylemlerden biri olan intihar, sos- yolojik açıklamadan çok psikolojik bir açıklamaya uygun gibi görünse de aslında sosyolojik...

BİREY VE TOPLUM EMILE DURKHEIM

Durkheim’ın sosyolojik yaklaşımının çerçevesini anlamak için onun birey anlayışı- nı, bireyin toplum içindeki yeriyle ilgili temel fikirlerini özetlemek yararlı olacak- tır. Durkheim’e göre, insanlar temel ihtiyaçlarını karşılasalar bile tatmin olmazlar. Çünkü insanların, hayvanlardan farklı...

John Stuart Mill ve Herbert Spencer :Evrimcilik ve Pozitivizm

Comte’tan sonra sosyolojik pozitivizmin gelişmesinde iki önemli etki söz konusu- dur. Bunlardan ilki, toplumu, kendine özgü doğa yasalarının işleyişiyle evrim ge- çiren bir organizma şeklinde tanımlandığı için toplum biliminin yönteminin doğa bilimlerinin yönteminden farklı...

Sosyolojinin Doğuşunda Etkili Olan Gelişmeler: Aydınlanma Düşüncesi

Sosyoloji, akademik bir disiplin olarak 19. yüzyılda ortaya çıkmış olsa da, insan ve toplum üzerine yeni düşünme yolları Aydınlanma Çağı’nda ortaya çıkmaya başla- mış, bu dönemde geliştirilen yeni ve eleştirel yaklaşım, toplumsal süreçlerin anla-...

KORELASYON NEDİR

  Şimdiye kadar tek bir psikolojik kavramın nasıl ölçüleceğini gördük. Ama psikolo­ji tek tek kavramlardan ziyade kavramlar arasındaki ilişkilerle ilgilenir ve kavram­lar arasındaki düzenli ilişkileri saptamaya çalışır. Örneğin psikolojik bir çalışmanın bulguları şu şekli alabilir: Şiddet...

Max Weberin SOSYOLOJİK YÖNTEMİ

Sosyolojinin KonusuYukarıda belirtildiği gibi, Weber toplumu nesneymiş gibi ele alan ve onu gözlem, deney ve benzeri tekniklerle incelemeye çalışan pozitivist sosyologların aksine yo- rumlayıcı bir yaklaşım benimsemiştir. Weber’in yorumlayıcı sosyolojik yaklaşımına göre, düşünen bir...

KLİNİK PSİKOLOJİDE NORMALDIŞI DAVRANIŞLARIN TEDAVİLERİ İLE İLGİLİ TERAPİ YAKLAŞIMLARI

Psikoterapi, bu alanda eğitim görmüş olan ruh sağlığı uzmanları tarafından hasta­ya yaşamış olduğu psikolojik problemlerin üstesinden gelmesi için yardım etmeyi amaçlayan profesyonel bir ilişki sürecidir. Herkesi memnun edecek tek psikotera­pi tanımı bulmak oldukça zor...

Kapitalizmin Çelişkileri Karl Marx

Marx’ın çelişki kavramı bir toplumsal yapıyı içinden zayışatan gerilim ve gerginlik- leri ifade etmektedir. Plansız ve sürekli art-değeri çoğaltma temelinde örgütlenmiş bir ekonomide kapitalistler arası rekabet artar. Sistemin içsel çelişkilerinden biri olan toplam kâr...

ZİHİNSEL TEMSİL

İnsan bilişinin temelinde dış dünyadan gelen uyaranların temsil ettiği bilginin zihnimizde temsil edilmesi yatmaktadır. Sözün kısası yeni kazanılan bilginin beyinde depolanmış olan bilgilerle nasıl ilişkiye girdiği ve nasıl sembolize edildiğidir. Bir şeyin yokluğunda sembol...

SÖZDEBİLİM NEDİR

  Gördüğümüz gibi, bilimsel çalışma belli standartları gerektirir. Bilime olan güveni­miz bundan ileri gelir. Sözdebilim, bilimin gerektirdiği standartları taşımadığı ve bi­limsel araştırmalarla desteklenmediği hâlde bilim kılıfı altında bize sunulan bilgi ve pratiklerdir. Sözdebilim, toplumda bilime...

İbn-i Haldun ve Sosyolojinin Doğuşu

ve çeşitli fikirler ileri sürmüştür. Ancak, toplum hakkında düşünmüş olmaları bu dü- şünürleri sosyolog olarak adlandırmaya yetmez. Bu konuda tek istisnanın, toplum hakkındaki düşünme yöntemindeki özgünlük nedeniyle ibn-i Haldun olduğu ka- bul edilir. Ancak...

En Çok Okunanlar