Sosyoloji Tarihi

SOSYAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ

Issız bir adaya düştüğünüzü hayal edin - tek başınıza ve de hiçbir kaçıp kurtulma şansı olmadan. Ya da muhtemel bir felaketin dünyada sizden başka hiç kimseyi canlı bırakmadığını... Son olarak bir de şunu düşünelim:...

Davranışçılık ve Sosyal Öğrenme Kuramları

    Davranışçılık Kuram■ Psikanalitik kuramın bilinçaltı süreçlerle ilgili vurgusuna karşın, davranışçılık gözlenebilen davranışlara odaklanan bir kuram olarak ortaya çıkmıştır. Öğrenme bakış açısı ya da davranışçılık, ilk olarak John B. Watson (1913) tarafından ortaya atılmıştır. Davranışçılığın temel...

Sosyal Psikolojinin Kısa Tarihi

İnsanı anlama çabası felsefe ve edebiyat kadar eski olsa da sosyal psikolojinin aka­demik bir disiplin olarak ortaya çıkışı on dokuzuncu yüzyılın sonlarına, psikoloji­nin bir bilim olarak doğmasının hemen akabine denk düşüyor. Bilhassa grup dav­ranışlarını...

Edimsel Öğrenme Kuramı

Edimsel öğrenme: Ürettiği sonucuna bağlı olarak artan ya da azalan gönüllü davranışların kazanıldığı öğrenme yaşantısı.Davranışçı yaklaşıma katkı getiren bir başka kuramcı B. F. Skinner’dir. Skinner (1953), çalışmalarını hakanlarla yapmış ve bulgularının çoğunu insanlara genelle-...

Sosyal Psikolojinin İki Temel İlkesi

Sosyal psikologlara çalışmalarında insan doğasına dair bazı temel varsayımlar eş­lik ve rehberlik eder. Bunlardan ilki insanların dünyayı olduğu gibi değil, kendi ol­dukları gibi gördükleridir. İçinde yaşadığımız gerçekliği algılayışımızda dışarıdaki objektif dünya kadar kendi benliğimizin...

Sosyal Öğrenme Kuramı

Sosyal Öğrenme Kuramı, sosyal davranış gelişimini açıklarken öğrenme ilkelerinin yanı sıra düşünme, yorumlama gibi çeşitli bilişsel unsurların önemine vurgu yapan bir kuramdır. Bu kuramın en önemli isimlerinden biri Alfred Bandura’dır. Bandura (1977), hayvanların aksine,...

Bilişsel Gelişim Kuramı

Jean Piaget (1932, 1952), gelişim psikologu ve genetik epistemolog olarak kendi­ni bilginin kökenini incelemeye adamıştır. Çalışmaları insanların nasıl düşündüğü, dünyaya nasıl baktığı ve nasıl algıladığına odaklanır. Piaget biyoloji, felsefe ve psi­koloji bilimlerine temellendirdiği bilişsel...

DÜŞÜNME, AKIL YÜRÜTME VE PROBLEM ÇÖZME

Bilginin zihinsel temsilleri üzerinde yapılan manipülasyonlar psikologlar tarafın­dan düşünce olarak tanımlanmaktadır. Temsillerin değişik biçimlerde olabileceği­ni bir önceki bölümde gördünüz. Tekrar edersek temsiller kelime, imge, ses veya diğer duyu sistemlerin verileri biçiminde olabilmektedir. Düşünme bilginin...

Görme – Psikolojiye Giriş

İnsanlar, çevreleri hakkında bilgi toplamak ve karar vermek için sürekli olarak gözlerini kullanan görsel canlılardır. Diğer primatlardaki gibi öne bakan gözleri¬mizle, vücudumuz dışında bulunan çevreyi çeşitli yönleriyle algılamak için görme duyusundan yararlanırız. Elektromanyetik enerjinin...

KORELASYON NEDİR

  Şimdiye kadar tek bir psikolojik kavramın nasıl ölçüleceğini gördük. Ama psikolo­ji tek tek kavramlardan ziyade kavramlar arasındaki ilişkilerle ilgilenir ve kavram­lar arasındaki düzenli ilişkileri saptamaya çalışır. Örneğin psikolojik bir çalışmanın bulguları şu şekli alabilir: Şiddet...

İşitme Algısı

İşitme siteminin organı kulaktır. İnsan kulağı dış, orta ve iç kulak olmak üzere üç kısma ayrılmaktadır. İşitmenin uyaranı olan ses bir titreşim kaynağının havadaki molekülleri hareket ettirmesi sonucunda oluşmaktadır. Ses havada sabit hızla ve...

PSİKOLOJİK ARAŞTIRMALARDA ETİK

  Psikologların çalışmalarında kimi zaman etik sorular baş gösterir. Bu sorulara ya­nıt ararken bir başvuru kaynağı olmak amacıyla Türk Psikologlar Derneği 2004 yı­lında bir etik yönetmelik kabul etti. Bu yönetmelik araştırma sırasında izlenmesi gereken ilkeleri...

Koku Algısı

Koku duyusu görme ve işitme ile beraber en eski duyulardan biri olup en basit tek hücreli organizmalarda bile bulunmaktadır. Omurgalı hayvanlarda koku duyusu­nun en temel işlevi havada bulunan gaz hâlindeki kimyasal uyaranları yakalamak­tır. Hayvanların...

Sinir Sisteminin Yapısı ve İşlevleri

  Sinir sistemi, organizmayı oluşturan diğer sistemler gibi vücut dengesinin ko¬runmasına katkıda bulunmakla kalmaz; aynı zamanda, dışsal ortamın algılanması, verdiği motor yanıtlarla bulunduğu çevreyi etkileme, öğrenme, hatırlama, duygu ve düşünce üretme potansiyeli nedeniyle, ruhsal ve...

Tat Algısı

Genel olarak tat duyusu tatlı, ekşi, tuzlu ve acı kategorilerinde ele alınmaktadır. Son zamanlarda umami adı verilen bir tat kategorisinde de bahsedilmektedir. Uma- mi tadı bazı tuzları tatlımızda algılanmaktadır. Bu tuzlar monosody^m glutamat olarak...

SİNİR SİSTEMİNİN HÜCRESEL ÖZELLİKLERİ

Sinir sisteminde haberleşmeyi sağlayan temel hücresel bileşen, sinir hücresidir (Şekil 3.1). Sadece beyinde 100 milyardan fazla sinir hücresi olduğu düşünülmektedir. Sinir hücrelerini diğer hücrelerden ayıran en önemli özellik elektrokimyasal sinyal iletimini gerçekleştirebilmesidir. Bu bölümde,...

Dokunma

  Gerçekte insan derisi en geniş duyu organıdır. Çünkü ortalama boydaki bir insa­nın 6-7 m2 deriye sahip olduğu söylenebilir. Deri, bir yandan çevreden gelen teh­likeli uyaranların vücuda girmesini engellemek ve vücut ısısını düzenlemek gibi fonksiyonlara...

SİNİR SİSTEMİNİN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ

  Nörotransmiterler ve Reseptörleri Akson uçlarından salınan kimyasal haberci moleküllere nörotransmiter adı verildi­ğini belirtmiştik. Bu moleküller, yukarıda da ifade edildiği gibi, salınıncaya kadar akson sonlanmalarında kesecikler içinde dururlar. Nörotransmiterler, sinaps önce­si zardan sinaptik aralığa salınır ve...

Seçici Dikkat – İşitsel Dikkat – Görsel Dikkat

İşitsel Dikkat Cherry (1953) aynı zamanda iki farlı mesaj kullanarak kokteyl parti olgu incelemiş­tir. Bu olgu kalabalık bir ortamdaki (örn. mezuniyet partisi) yapılan sohbet sırasın­da çevredeki diğer konuşulanlara dikkat edememe problemidir. İstenmeyen ko­nuşmalara kulak kapatılamaz....

SİNİR SİSTEMİNİN YAPISAL VE İŞLEVSEL ÖZELLİKLERİ

  Sinir sistemi, merkezi sinir sistemi (MSS) ve çevresel (periferik) sinir sistemi (PSS) olmak üzere iki ana bölüme ayrılır. Merkezi sinir sistemini oluşturan beyin ve omurilik, kafatası ve omurganın oluşturduğu kemik yapı tarafından çevrelenmiştir, Sinir...

Bölünmüş Dikkat

Bölünmüş dikkat çalışmaları aynı anda iki görevin nasıl yapıldığını inceler. Bazen yiyecek yemek ve televizyon seyretmek gibi iki görev eş zamanlı kolaylıkla yapıl­maktadır. Ancak bazen iki görevi eş zamanlı olarak yerine getirmek görevlerden birinin...

LATERALİZASYON VE AYRIK BEYİN

Birçok duysal ve motor yolak merkezi sinir sistemine girdikten sonra veya çıkma¬dan önce geldiği tarafın tersine geçer. Buna bağlı olarak vücudumuzun sol tarafın¬dan kaynaklanan duysal veriler beynimizin sağ tarafına, sağ tarafından kaynakla¬nan duysal veriler...

BELLEK – Belleğin Yapısı

Bellek geçmiş ile ilgili bilgilerin hatırda tutulması becerisidir. Psikologlara göre bellek bilginin kodlanması, depolanması ve hatırlanması süreçlerini kapsar. Bu sü­reçleri bilgisayarı örnek vererek anlatmak gerekirse kodlama klavye ile donanım depolama ile ve bilgisayar belleğinden...

BİLİŞSEL PSİKOLOJİNİN DOĞASI

  Bilişsel psikoloji 1967 yılında Ulric Neisser tarafından yazılan “Bilişsel Psikoloji (Cognitive Psychology)” başlıklı kitabın yayımlanmasıyla yeni bir disiplin olarak or­taya çıkmıştır. Bu kitapta, Neisser biliş kavramını duyusal girdinin (uyaran) yaka­lanması, dönüştürülmesi, özümsenmesi, depolanması ve...

Hatırlama ve Unutma

Hatırlama ve Unutma Bir sözcük, bir isim veya bir anıyı hatırlamaya çalıştığınızı düşünün. Bazen hatırlamak istediğinizi bildiğinizi bilirsiniz ama onu o anda hatırlayamazsınız. Bu olguya dilimin ucunda olgusu adı verilmektedir. Bu durum bilginin uzun süreli...

En Çok Okunanlar