Sosyoloji Sözlüğü

MONAD

  MONAD   Monad kelimesi, Yunancada tek (ünite) anlamındaki monas kelimesinden alınmış­tır. Çoğulu olan "monades", ferdî cevherler (Unites substantielles) demek olur. Leibniz kelimeyi basit (parçalan olmayan), faal, bö­lünmez cevher anlamında kullanarak...

ENOSİS

  ENOSİS   "Birleşme" anlamına gelen Yunanca bir de­yim olan enosis, günümüzde Yunanistan'ın 2.Dünya Savaşı'ndan İtibaren Kıbrıs adasını kendisine ilhak etmek için izlediği politikayı belirtmek için kullanılmaktadır. Enosis deyi­mi, Balkan...

KUŞKUCULUK

  KUŞKUCULUK   Kesin ve gerçek bilginin imkanından il­ke olarak kuşku duyan felsefe öğretisi. Bu görüşe göre insan ruhu kesin olarak hiç­bir gerçeğe ulaşamaz. Kuşkuculuğa göre, bir öncülün diğer bir...

NİTELİK

  NİTELİK   Nitelik, bir nesnenin yapısını belirleyen, bir şeyi şöyle ya da böyle yapan özelliğe ve­rilen isimdir. Nitelik, ne tür, ne biçim ve na­sıl sorularının cevabı olan anlamında, Latince'deki...

TABİAT KANUNU

TABİAT KANUNU   Tabiî olaylar arasında bulunan ve tüme­varım metoduyla genelleştirilen, değişmez ilişkiler ve oranlara verilen ad. Daha açık bir ifadeyle, tabiat kanunu, neden denilen bir olayla sonuç denilen...

YENİ ROMAN

YENİ ROMAN   1950 sonrasında Fransız edebiyatında Alain-Robbet Grillet, Nathalie Sarraut, Claude Simon, Michel Buttorgibi romancı­ların öncülüğünde meydana çıkan ve ro­manda neyin anlatıldığından çok, anlatımın şekline, tekniğe önem veren...

DEİZM (YARADANCILIK)

  DEİZM (YARADANCILIK)   Türkçe'ye "yara dan alık" şeklinde çevrilen deizm terimi, tann'ya inanmakla beraber belli bir dinin naslarını ve esaslarını inkar eden, Tanrının evreni yarattıktan sonra onu kendi yasasına...

KUTSAL

  KUTSAL   Kutsal sözcüğünün hem daha geniş hem de daha dar bir referansı olup sosyal bi­limlerdeki kullanımı her ikisini birden kapsamaktadır. Fakat anlamlar değişse de, onlar bir tanım ile...

KITLIK

  KITLIK   Zübeyir YETİK Kıtlık, taleplerin karşılanmasında, mal ve kaynaklarda ortaya çıkan miktara iliş­kin yetersizlik olarak tanımlanmaktadır. İVebster's Collegİate Dictionary, ekonomik anlamda kıtlığı, talep gözönünde bulun­durulduğunda ortaya çıkan sayısal ve...

BAYRAMİLİK

  BAYRAMİLİK   Hacı Bektaş Veli'nİn, Halveti ve Nakşibendi tarikatlarının genel kural, akide ve törenlerini kendi görüşleriyle yeniden yorumlayarak kur­duğu bir tarikattır. 1352 yılında doğduğu tahmin edilen Hacı Bayram, çeşitli medreselerde...

BUDİZM

  BUDİZM   Budizm (Budacılık) yüzyıllardır Hind-i Çin, Sri Lanka, Nepal, Tibet, Çin, Kore ve Japon­ya dahil Asya'nın büyük bölümünde hakim manevi gelenek olagelmiştir. Hindistan'daki Hinduizmle birlikle söz konusu ülkelerin...

EPİKÜRCÜLÜK

  EPİKÜRCÜLÜK   Aslen Sisamlı olan ve daha sonra Atina'ya yerleşen Epiküros (M.Ö. 341-270)'un, bu şe­hirde kurduğu felsefe öğretisine Epikürcülük adı verilmiştir. Epİkür felsefesinin ağırlık noktasını, karak­teristik bir özelliğe sahip olan...

MONOKRASİ

  MONOKRASİ   İlk kez Alman sosyolog Max Wcbcr ta­rafından ortaya atılan, "monokrasi" veya "monokraük yönetim" kavramı, tek kişinin yönetimi anlamına gelmektedir. Monok­rasi kavramı, batılı anlamdaki monarşi ile sınırlı olmayıp...

DARU’L-İSLAM

  DARU'L-İSLAM   Dar kelimesi İslâm hukuk ıstılahında, "Bir-nıüslüman veya gayrimüslim yönetimin hakimiyeti altındaki ülke" manasına gelir. Üi-kenin müslümanlara veya gayrimüslimlere nİs-bel edilmesi, o ülkede idare ve hakimiyet tesi­sine bağlı...

BARIŞ İÇİNDE BİRARADA YAŞAMA

  BARIŞ İÇİNDE BİRARADA YAŞAMA   II.Dünya Savaşı'ndan sonra Doğu ve Batı blokları arasında yaşanan soğuk savaş yıllarını izleyen dönemde sosyalist ve kapitalist sistem­ler arasındaki ilişkilerin savaşa yol açmadan sürdü...

AKRABALIK

  AKRABALIK   Doğum, evlilik ya da evlatlık akdiyle gerçek­leşen insanlararası İlişki. Akrabalığın temel özellikleri biyolojik olmaktan çok sosyal bir boyuta sahiptir. Akrabalık genellikle sosyal antropolojinin en güç alt-alanlarından birisi...

EVRİM

  EVRİM   Biyolojik anlamda evrim, tüm canlı türleri­nin düzenli bir süreklilik içinde birbirlerinden farklılaşarak gelişmesidir. Bu, genellikle bir "olgu" olarak sunu İntakı aysa da, diğer biyolo­jik yaklaşımlardan (yaratılışçılık gibi)...

ARİSTOCULUK

  ARİSTOCULUK   Antikçağ Yunan filozofu Aristoteles (M.Ö.384-322)'in Öğretisine dayanan, deneyci ve gerçekçi eğilimleriyle belirgin bir düşünce okulu. Bu okul, Aristoteles'in Öğrencileri tara­fından onun felsefesinin yorumlanarak gelişti­rilmesi şeklinde oluşmuş ve gerek...

SANAYİLEŞME

  SANAYİLEŞME   Sanayileşme 18'inci yüzyılın sonlanyla 19'uncu yüzyılın başlarında İngiltere'de or­taya çıkmıştır. XV-XVI. yüzyıllarda oluşan fikri ve maddi değişikliklerin etkisiyle baş­ta ticaret olmak üzere, çeşitli ekonomik faa­liyetlerin ve düşüncenin...

PAZAR

  PAZAR   Pazar; "alıcı ile satıcının karşılaştığı yer", "herhangi bir malın fiyatını belirleyen şartlar", "bir mal veya hizmete olan talep" anlamlarında kullanılmaktadır, işletmele­rin pazarlama fonksiyonu açısından daha çok son anlamda...

SABİÎLER

   SABİÎLER   Bu isim çok ayn iki dinî fırkaya işaret eder  1) Mandeîler veya subbaler olup, El-cezîre'nin Yahya yahudi-hıristiyan (vaftiz-ci Yahya h iris Uyanları) fırkası;                2) Harran sabiîleri ki,...

RÜYA

  RÜYA   Rüya, yakın zamanlara kadar ancak teo­rik yaklaşımlarla ele alınabilen ve bilimsel tarzda tanımlanmaktan oldukça uzak olan, genel olarak "uykuda görülen ve uyku son­rasında hatırlanan hayaller" olarak kabul...

BAŞKALAŞMA

  BAŞKALAŞMA   Başkalaşma, biyoloji ve sosyolojide bir tü­rün kendi özelliğini kaybedip, bir başka tür ha­line dönüşmesi olayıdır. Böylelikle o tür, ken­dine ait birtakım özellikleri daha sonra kaybet­meye başlar. Bu...

YAKÎN

  YAKÎN   Kesinlikle bilinen, doğruluğu kesin olan, şüphe bulunmayan şey veya bilgi. Daha genel olarak, realiteye, gerçeğe uygun olan ve hiç bir şekilde aksinin olamayacağı­na inanılan şey. Bu...

ANTİK ÇAĞ FELSEFESİ

  ANTİK ÇAĞ FELSEFESİ   Antik Çağ Felsefesi denildiğinde yaklaşık M.Ö. VUI'den M.S.V. yüzyıla kadar geçen 13 asırlık bir dönemde ortaya çıkıp gelişen felsefi düşünce ve akımlar söz konusu...

En Çok Okunanlar