Sosyoloji Sözlüğü

TİRANLIK

  TİRANLIK   Orijinal anlamında (Eski Yunan'da), son zamanlarındaki örneklerine diktatörlük an­lamı verilen otorite türünü belirtiyordu. Da­ha açıklıkla, bir tiran hukuki olarak bir kraluı olmadığı yerde yönetimde kralla ilgili (Monteye...

YAŞLILIK

  YAŞLILIK   Bilişsel süreçlerdeki yaşa bağlı değişik­likler üzerinde yapılan araştırmalar, Batı toplumlarındaki yaşlı nüfus arasındaki artı­şın sürmesine paralel olarak güçlenmiştir. Yaşlıların modern bir çevre ile başa çıkabil­meleri ve dolu...

ANALİZ

  ANALİZ   Yunanca yokluk (an) ekiyle zincir (alıısis) kelimelerinin birleşiminden türetilen terimin anlamı, aralarında bulunan bağı çözmek, kal­dırmak, ıslah etmek, ölçmek demektir. Latin-ceye Analytice olarak geçmiş ve sadece man­tık...

ÖLÇEK EKONOMİLERİ

  ÖLÇEK EKONOMİLERİ   Ölçek ekonomileri, fabrika vaya Firma­ların üretim kapasitelerinde meydana gelen artışlar sebebiyle birim üretim maliyetinde azalmalar şeklinde ortaya çıkan istifadeler veya tasarruflardır. Fabrika veya firma öl­çeğinin değişmesi...

TÜR

  TÜR   Sınıflandırmaya ait hiyerarşide nihai eleman. Bu ifade aslında bir tanımdan "Ehil bir sistematist türe ne gözle bakıyorsa odur" gibi pragmatik bir anlayıştan türün "boyutlu karakter alanında küçük...

DUA

  DUA   Allah'a ya da insan-üstü güçlere onu (veya onları) anma ve yalvarma, yalvararak O'ndan birşey isteme anlamını taşır. Sözle gerçekleşti­rilen bu eylemin diğer ibadetlerden farkı, bİ-çinı ve törenden oldukça...

016

.   DENEY   Bilimde bir deneyin amacı, bir bağımlı ve bir ya da daha fazla bağımsız değişken arasında vuku bulan değişmez ilişkileri gözlemlemek demektir. Böylece bir deney, bu amacı geçerli...

ANTROPOLOJİ

  ANTROPOLOJİ   Antropoloji teriminin her ne kadar çok eski bir geçmişi varsa da, genel bir insan bilimi fik­ri XIX. yüzyılın bir ürünüdür. Evrim fikrine sı­kı sıkıya yapışmış olan...

SOSYALİST TOPLUMLAR

  SOSYALİST TOPLUMLAR   Sosyalist düşüncenin ütopik ve bilimsel sosyalizm gibi çeşitli uzantıları olmakla birlikte, birçok sosyolog, sosyalist toplum­ların önemli Özellikleri olarak şunları tespit etmişlerdir:  1) Üretim araçları ortak olarak kullanılır;  2) Ekonomik...

ESKATOLOJI

  ESKATOLOJI   Eskatoloji, ahir zamanda olacak şeylerle ilgi­li öğreti; Yahudi, Hıristiyan ve İslam gelenek­lerinde önemli bir unsur; dünyanın sonuna iliş­kin mistik anlayış ve kusursuz Tanrı Krallığı'-nın geri dönüşü anlamlarını...

KUTSAL

  KUTSAL   Kutsal sözcüğünün hem daha geniş hem de daha dar bir referansı olup sosyal bi­limlerdeki kullanımı her ikisini birden kapsamaktadır. Fakat anlamlar değişse de, onlar bir tanım ile...

SADİZM

  SADİZM   Kavram, Fransız devrimine katılmış bir yazar olan Alphonse markisi François de Sade'ın romanlannda işlediği cinsel şehvet ve cinsel zorbalık temalarından dolayı, ya­zarın adına istinaden Krafft-Ebing tarafın­dan ortaya...

ÇOCUK PSİKOLOJİSİ

  ÇOCUK PSİKOLOJİSİ   Çocukluk, doğumdan ergenliğe kadar süren hayat dönemidir. Bu dönemde İnsan yavrusu olgunluğa ulaşmak için sürekli gelişme halin­dedir. Çocuğun gelişim amaçlarına ulaşması bir yanıyla insan türüne özgü...

TOTEMİZM

  TOTEMİZM   Bir klanın, bir insan grubunun, ya da bir kişinin aynı atadan geldiğine inandığı bir hayvana, bir bitkiye, bir nesneye veya bir doğa olayına (fırtına, şimşek, vb.)...

PROFAN

  PROFAN   Profan ve kutsal dünyalar arasındaki kar­şıtlık, evrensel bir kültürel ayrımdır. Kutsal (sacved), gündelik işler, çalışma ve ailevi görevlerden oluşan profan dünyadan bir ri-tüele sahip olmasıyla aynlır. Profan...

ELASTİKİYET

  ELASTİKİYET   Elastikiyet, bağımlı değişken İle bağımsız de­ğişkendeki nisbi değişikliklerin oranı olarak tanımlanabilir. Diğer bir deyişle elastikiyet, bir değişkenin diğer bir değişkende meydana gelen küçük bir yüzdelik değişme karşısında...

SANAT

  SANAT   Sanatın ağırlıklı olarak sübjektif ve şahsî yaşantılara dayalı olmasından dolayı son derece çeşitli tanımlan yapılmıştır. Bunun için yüzlerce tanımı bulunan sanatın bazı tanımlarına bir göz atalım: Sanat zekânın malzemeyi...

ESTETİK

  ESTETİK   Sanatı ve aynı zamanda -ona bir sanat eseri gözüyle bakarsak- tabiatı felsefi olarak incele­yen felsefe dalına estetik adı verilir. Estetik bir tutum fikri estetik için son derece...

ZEKÂT

  ZEKÂT   Zekâtın sözlük anlamı; temizlemek, bü­yütmek, çoğalmak ve bereketlenmektir. Malı çoğalttığı için zekâta bu ad verilmiştir. Dinî bir terim olarak İse şöyle tarif edebili­riz: "Belli bir malın belli...

ÖZ

      ÖZ   Öz kelimesi, bir şeyin, bir nesnenin var­lığı (mevcudiyeti) veya gücü anlamında kullanılan bir kavramdır. Aynı zamanda, öz, içsel (dahili) zorunlu bir ilişki veya işle­vi de dile getirmektedir....

MEDENİYET

  MEDENİYET   Medeniyet, kelime anlamı olarak şehir­leşmek, şehir hayaunı benimsemek anlamı­na gelir; teknik anlamda kültürün maddi ve teknik unsurlarını ifade eden bir terimdir. Arapça "şehir" demek olan medine keli­mesinden türetilen "medeniyet",...

SİLAHSIZLANMA

  SİLAHSIZLANMA   Silahlanma yansına son verme amacıyla belirli veya tüm silahların azaltılması veya tamamen ortadan kaldınlmasıdır. Silahsız­lanma genel olarak ikiye ayrılarak incelen­mektedir:  1) Tüm silahlan kapsayan ve bü­tün devletlerin...

ÜCRET

ÜCRET   Ücret emeğin bedelidir. Üretime katılan faktörlerden biri olan emeğin fiyatı ücrettir. Arapça "ecir"' ücretle çalışan kişi anlamı­na gelir. Emeği kiralanan kişiye yapılan ödeme (bedel) ücreti ifade eder....

SINIF MÜCADELESİ

  SINIF MÜCADELESİ   Kari Marks ve Friedrich Engels, yazdık­ları Manifesto'ya, "Günümüze kadar bütün toplumların tarihi, sınıf çatışmaları tarihi­dir" sözleriyle başlamışlardır. Marksizm sosyal değişimi, temel sınıflar arasındaki çatışmaların bir sonucu olarak...

CUNTA

  CUNTA   Cunta bir konsey yahut kurul anlamına ge­len İspanyolca bir kelimedir. Politika alanın­daki genel kullanımında 'askeri hükümet' an­lamına gelmekledir. Öte yandan cuntanın özel bir türü, en sık biçimde...

En Çok Okunanlar