Sosyoloji Sözlüğü

DAVRANIŞ BİLİMLERİ

  DAVRANIŞ BİLİMLERİ   Davranış Bilimleri; aslında bir tek bilim dalı değil, bilimler grubundan meydana gelen, kişi veya grubun davranışlarının sebep ve sonuçla­rını ve onları bu davranışa yönelten faktörleri İnceleyen...

RÖNESANS

  RÖNESANS   Rönesans, kelime olarak "yeniden do­ğuş" anlamına gelmekle birlikte, zamanla ve günümüzde belli bir alanda değil birçok alanlarda gerçekleşen, yenilenerek meyda­na gelen doğuşu veya oluşumu ifade etmek­tedir. Gerçekten...

DAVRANIŞÇILIK

  DAVRANIŞÇILIK   Psikolojide:   Davranışçılık Birleşik DevIctler'dckİ psiko­loji disiplini içerisinde XX. yüzyılda ortaya çı­kan bir yönelimi ifade eder. Davranışsal yakla­şım çevrenin insan üzerindeki etkileriyle in­san ve hayvan davran ıslarında ki değişimler...

KÜLTÜR EMPERYALİZMİ

   KÜLTÜR EMPERYALİZMİ   Emperyalizm, bir devletin başka bir dev­let ya da devletlere, o devletin halkını sö­mürmek ve ekonomik politik avantajlar elde etmek amacıyla hakimiyet kurması­dır. Kültür Emperyalizmi ise, bu hakimi­yet...

RASYONALİZM

  RASYONALİZM   Doğruluğun ve gerçekliğin ölçüsünü aklîlikte bulan görüşlerin genel adıdır. Düşünce Tarihinde çeşitli anlamlarda kullanı­lan Rasyonalizm, özellikle insan bilgisinin kaynağını akılda (zihinde) bulan, bilginin akıldan, düşünceden doğduğunu ve ancak...

ANOMİ

  ANOMİ   Anomi terimi Yunanca bir kelime olup "ka­nunsuzluk" ya da "normsuzluk" anlamına gel­mektedir. Anomi teriminin üç farklı, ama bir­biriyle ilişkili anlamı vardır. İlk anlamı kişisel bir düzensizliği dile...

DARVİNCİLİK

DARVİNCİLİK İngiliz tabiat ve biyoloji bilgini Charles Dar­vin'in geliştirdiği bütün canlı türlerinin doğu­şunu ve evrimini en alı biçimlerinden başlayıp en karmaşık olanlarına kadar verildiği bir ha­yal mücadelesiyle açıklayan...

FENOMENOLOJİ

  FENOMENOLOJİ   Genel olarak, zincirleme devanı eden feno­menlerin veya fenomenler bütününün tasvir edilerek incelenmesini amaçlayan felsefi disip­lin. Bu anlamda fenomenoloji, incelediği feno­menler bütününü, bir yönüyle gerek bu feno­menlerin soyul...

KÖY

  KÖY   Genellikle tanmla uğraşan, bu yüzden aralarında yeterince iş bölümü olmayan, içinde bulunduktan toplumun ortak bütü­nü ile çok az ortak olan çıkarları ve işbirli­ği bulunan, birbirlerine karşı tamamen...

A POSTERİORİ

  A POSTERİORİ   Bilginin kaynağı sorununda apıiori'nin karşı­tı olarak, deneyden sonra gelen, deney sayesin­de kazanılan ya da deneye ve olgulara daya­nan bilgiye a posteriori denir. A posteriori akıl yürütme...

BATILILAŞMA

  BATILILAŞMA   Batı medeniyetini veya batılı milletleri taklit cime, onlara benzeme harekeli. (Batılılaşma, garbhlaşma, avrupalılaşma, modernleşme, as­rîleşme, çağdaşlaşma da denir). Avrupanın (sonradan Amerikanın da) başta teknolojisi olmak üzere siyasî, sosyal...

YÖNTEM

  YÖNTEM   Yöntem, genel olarak belirlenmiş bir he­defe doğru yürüme faaliyetini ve bu yolun kendisi anlamına gelir. Bilimsel yöntem ise doğaya, topluma, bireye ilişkin doğru tasvir etme ve...

DARU’L-İSLAM

  DARU'L-İSLAM   Dar kelimesi İslâm hukuk ıstılahında, "Bir-nıüslüman veya gayrimüslim yönetimin hakimiyeti altındaki ülke" manasına gelir. Üi-kenin müslümanlara veya gayrimüslimlere nİs-bel edilmesi, o ülkede idare ve hakimiyet tesi­sine bağlı...

EVLİLİK

  EVLİLİK   Evli olma hali ya da toplumsalkurallarve ya­saların öngördüğü şekilde, kürşı cinsten en az İki kişinin yaşantılarını birleştirdikleri ilişkiler bütününe genel olarak evlilik adı verilmekte­dir. Evlilik, toplumdan topluma şekil itibariyle...

ARİSTOCULUK

  ARİSTOCULUK   Antikçağ Yunan filozofu Aristoteles (M.Ö.384-322)'in Öğretisine dayanan, deneyci ve gerçekçi eğilimleriyle belirgin bir düşünce okulu. Bu okul, Aristoteles'in Öğrencileri tara­fından onun felsefesinin yorumlanarak gelişti­rilmesi şeklinde oluşmuş ve gerek...

AGNOSTİSİZM

   AGNOSTİSİZM   Gerçek ve mutlak varlığın, kendinde nesne­lerin ve dayanağının insan ruhu tarafından bi­linemeyeceği öğretisine agnostisizm denir. Dolayısıyla gerçek varlığa, a) ya büsbütün eri-ş, İlemeyeceği; b) ya da akıl...

ALTIN ÇAĞ

  ALTIN ÇAĞ   Hint, Çin, İran, Yunan, Mezopotamya, Mı­sır ve Kızılderili gibi dini geleneklerde olduk­ça benzer anlatımlarla paylaşılan çevrimsel (cyclical) zaman anlayışında dört çağ'dan bi­rincisine altın çağ adı verilir. Evrene...

ANALİTİK

  ANALİTİK   Analitik terimi daha çok Kant felsefesinde sentetik (synthetic) terimiyle karşıt anlamda kullanılmaktadır. Sıfat ve İsim olarak kullanıl­ması halinde farklılıklar gösterir. Kant bilginin kavramlar, yargılar, akıl yürüt­meler olmak üzere üç...

KURUMLAR SOSYOLOJİSİ

  KURUMLAR SOSYOLOJİSİ   Kurumlar Sosyolojisi, toplumun temel ve önemli İhtiyaçları çerçevesinde teşkilat­lanmış vebütünleşmiş değerlerin, normla-no (kuralların) ve davranış kalıplarının bi­leşimi olan sosyal kurumlan sosyolojik metod ve tekniklerle inceleyen bir...

TOTEMİZM

  TOTEMİZM   Bir klanın, bir insan grubunun, ya da bir kişinin aynı atadan geldiğine inandığı bir hayvana, bir bitkiye, bir nesneye veya bir doğa olayına (fırtına, şimşek, vb.)...

VARSAYIM

   VARSAYIM   Kesinliği kanıtlanmamış verilerden ha­reketle ileri sürülen geçici yargıya, Önerme­ye verilen isimdir. Varsayım, olgular ara­sında, sınanması henüz yapılmamış geçici bir neden-sonuç bağı kuran Önermelere ve­rilen genel bir kavramdır....

ANAERKİL DÜZEN

  ANAERKİL DÜZEN   Aile ve devlet idaresinde annenin veya anne soyundan gelen en yaşlı bir kadının hakim olduğu toplum düzenine anaerkil düzen denir. Böyle toplumlarda, çocuk anneye ve annenin ailesine...

SOSYAL HAREKETLİLİK

  SOSYAL HAREKETLİLİK   Hareketlilik, toplumun kendi içindeki dinamizmini ifade eden veya nüfusu meydana getiren fertlerin hareketliliğini belirten bir kavramdır. Toplumda bireyle­rin, zümrelerin veya kültür unsurlannın, ta­bakalaşmada, ya da sosyal...

KUŞKUCULUK

  KUŞKUCULUK   Kesin ve gerçek bilginin imkanından il­ke olarak kuşku duyan felsefe öğretisi. Bu görüşe göre insan ruhu kesin olarak hiç­bir gerçeğe ulaşamaz. Kuşkuculuğa göre, bir öncülün diğer bir...

KÜLTÜR

  KÜLTÜR   Karmaşık ve oldukça önemli olan bu te­rimin tek bir tanımını yapmak zordur, an­cak aşağıda verilen tanımların her biri farklı amaçlar için yararlı olabilir. A.L.Kroeber ve C.Kluckhon'ın çağdaş sosyal...