Sosyoloji Sözlüğü

ÜÇÜNCÜ DÜNYA ÜLKELERİ

ÜÇÜNCÜ DÜNYA ÜLKELERİ   Üçüncü Dünya Ülkeleri kavramı üç ayn anlamda kullanılmaktadır. Bunlardan biri Gelişmiş Sanayi Ülkeleriyle sosyalist ülke­ler dışında kalan ülkeler anlamındaki kulla­nımdır. Buna göre gelişmişlik düzeyi ola­rak...

ÜCRET FLEKSİBİLİTESİ

ÜCRET FLEKSİBİLİTESİ   İktisadi konjonktürün gelişme ve dur­gunluk dönemlerindeki şartlara işçi ücretle­rinin intibak etme özelliğini ifade etmekte­dir. Bir diğer ifade ile, klasik teorinin oto­matik tam istihdam modelinde, nominal üc­retlerde meydana...

ÜCRET

ÜCRET   Ücret emeğin bedelidir. Üretime katılan faktörlerden biri olan emeğin fiyatı ücrettir. Arapça "ecir"' ücretle çalışan kişi anlamı­na gelir. Emeği kiralanan kişiye yapılan ödeme (bedel) ücreti ifade eder....

UYARLANMA

  UYARLANMA   Uyarlanma, bir organizma, bir sosyal or­ganizasyon sistemi, bir grup veya kültür içindeki değişimlerde, bir organizmanın, kişiliğin, grubun, kültürün veya onların herhangi bir parçasının yaşamasına, işlev görmesine, korunmasına...

UZAY

  UZAY   Aristoteles'te bütün nesnelerin kaplayı-cısı, bütün var olanları içinde bulunduran şey; Cambridge Platonculannda Tann'mn duyum alanı; Kant'ta dış dünyanın (feno­menler dünyasının) sezgisinin a priori for­mu; Modern matematikte belirli...

UYARAN

  UYARAN   Herhangi bir sinir sistemi etkinliğine ve­ya bir tepkiye yol açan, organizmanın içsel ya da dışsal olarak karşılaştığı olaya uyaran adı verilir. Burada kavram en çok kullanıl­dığı, hatta...

ULUSLARARASI SİSTEM

  ULUSLARARASI SİSTEM   Belirlenebilen sınırlar içinden etkileş­mekte olan, birindeki değişiklik diğerlerin­de de değişikliklere yol açan ve aralarında düzenli ve kararlı ilişkiler bulunan bir bü­tündür. Uluslararası sistemin temel aktörle­ri egemen...

ULUSLARARASI İLİŞKİLER

  ULUSLARARASI İLİŞKİLER   Uluslararası ilişkiler en geniş anlamıyla bağımsız politik birimler arasındaki ilişki­leri ifade eder; bu bağımsız birimler millet­lerdir. Burada söz konusu olan millet ortak kimliği, ortak mirası paylaşan...

ULUSLARARASI POLİTİKA

  ULUSLARARASI POLİTİKA   Uluslararası sistemde egemen devletle­rin birbiriyle olan siyasal ilişkilerini incele­yen bilim dalıdır. Uluslararası Politika kavramı yer yer uluslararası ilişkiler ve dış politika kavram­larının yerine kullanılmaktadır. Uluslarara­sı politika ve dış...

ULUSLARARASI HUKUK

   ULUSLARARASI HUKUK   Uluslararası hukuk, uluslararası toplum üyeleri arasındaki ilişkileri düzenleyen ku­rallar bütünüdür. Uluslararası hukuka ilişkin yapılan ta­nımlar, doktrin alanında yazarların ulusla­rarası toplum üyeleri hakkında kabul ettik­leri görüşleri yansıtmaktadır. Klasik yazar­lar uluslararası...

ULUSLARARASI ÇALIŞMA ÖRGÜTÜ (ILO)

  ULUSLARARASI ÇALIŞMA ÖRGÜTÜ (ILO)   Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), 1919 yılında sosyal adaleti sağlamak sure­tiyle sosyal barışı gerçekleştirmek ve daha iyi yaşama şartlarını tesis etmek üzere hü­kümet, işçi ve...

ULU’L-EMR

ULU'L-EMR   Sözlük anlamı, "Yeüri sahipleri"dir. Islâ-mî ıstılahla ise, müslüman bir toplumu yö­netme durumunda olan Halife, Sultan, Reis ve Kadı gibi anlamları olan "Ulu'1-Emr" kavramı, Kur'an-ı Kerim'in Nisa süresinde­ki...

TÜMEVARIM

  TÜMEVARIM   insanın, Özellikle de bilim adamlarının deney ve gözlem yoluyla yeni varsayımlara ulaşma metodu. Tümevarım; tümden gelim (Dedüksi-yon-ta'lil) ve Analoji (temsil) ile birlikte akıl yürütmenin üç esaslı şeklinden birini...

TÜR

  TÜR   Sınıflandırmaya ait hiyerarşide nihai eleman. Bu ifade aslında bir tanımdan "Ehil bir sistematist türe ne gözle bakıyorsa odur" gibi pragmatik bir anlayıştan türün "boyutlu karakter alanında küçük...

TÜRKİYE’DE SOLCULUK

  TÜRKİYE'DE SOLCULUK   Osmanlı İmparatorluğu dönemi içinde, kimliklerini açıkça onaya koyan ilk sosya­listler, 1908 Meclis-i Mebusan'ında görü­lür. Bunlar, merkezi Selanik'te olan Federal Halk Partisi temsilcilerinden, Dimitri Vla-hof ve Zohrap...

TÜMDEN GELİM

  TÜMDEN GELİM   Geçerli bir akıl yürütmenin veya çıkarı­mın sonucunu öncüllerinden çıkarmak İşle­mi. Genelden özele, külliden cüz'iye ty<x ferdiye varan düşünme ve akıl yürütme yöntemi. Bu çeşit düşünme biçimini...

TÜKETİCİ DAVRANIŞI

   TÜKETİCİ DAVRANIŞI   Mal ve hizmetleri kendi istek ve ihtiyaç­larını karşılamak amacıyla satın alan kişi veya gruplara tüketici adı verilir. Davranış ise, kişi veya grupların çevreden gelen etki­lere karşı gösterdikleri tepkilerdir....

TÜKETİM

  TÜKETİM   İktisadî mal ve hizmetlerin, insanların ihtiyaçlarını doğrudan doğruya tatmin et­mek üzere kullanılması. "İktisadî mal ve hizmetler" ifadesi, elde edilirken bir bede­lin, bir fiyatın ödendiği mallara işaret et­mektedir....

TÜKETİCİNİN KORUNMASI

  TÜKETİCİNİN KORUNMASI   Tüketici, "kendi ve yakınlarının ihtiyaç­larını karşılamak için mal ve hizmeti satın alan kişi veya gruplar" olarak tanımlanabi­lir. Başka bir ifadeyle tüketici; aldığı mal veya hizmeti tekrar...

TÖRE

  TÖRE   Bir toplumdaki gelenek (örf), görenek (âdet) ve ahlâk kurallannın tümüne verilen ad. Toplumca ortaklaşa olarak kabul edilen, benimsenen gelenek ve göreneklerin, alış­kanlıkların, ahlâk kurallannın tümünü ifade eder. Toplumsal...

TRUMAN DOKTRİNİ

  TRUMAN DOKTRİNİ   Amerika'nın, özellikle Avrupa'da, ikti­sadî ve askerî mücadele tedbirleriyle Sov­yetler Birliği'nin yayılmasını "durdur-ma"ya çalışması siyaseti. 2. Dünya savaşından sonraABD ile Sov­yetler Birliği'nin yayılmacı çabalan gözle görülür bir hale geldi....

TUTUMLAR

TUTUMLAR   Yaklaşık elli yıl önce yayınlanan bir ma­kalesinde Gordon Allport, tutum kavramı­nın çağdaş sosyal psikolojide en belirgin ve vazgeçilmez kavram olduğunu ileri sür­müştü. Bu kendinden emin iddia belki...

TOTALİTARİZM

  TOTALİTARİZM   Siyasal faaliyet tekelinin tek bir partiye tanındığı, bu partiye ruh ve güç veren bir ideolojinin egemen olduğu, devletin her türlü kuvvet ve inandırma araçlarım elinde tuttuğu ve...

TOTOLOJİ

TOTOLOJİ   Söz ve manayı faydasızca tekrar etmek, sözü uzatmak. Mantıkta, konu ve yüklemi aynı sözle (lafız) açıklansın-açiklanmasın, aym kavramdan ibaret olan hüküm; yani aynı muhtevayı veya içeriği aynı anlamda...

TOTEMİZM

  TOTEMİZM   Bir klanın, bir insan grubunun, ya da bir kişinin aynı atadan geldiğine inandığı bir hayvana, bir bitkiye, bir nesneye veya bir doğa olayına (fırtına, şimşek, vb.)...

En Çok Okunanlar