Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar

SANAT VE TOPLUM

Sanat eseri, belli bir tarihsel dönemde, belli toplumsal koşullarda, bir anlamda bunların simgesel özeti sayılabilecek bir estetik bağlam inşa eder. Her sanat eseri, kendi...

GREV

  GREV   İşçilerin topluca çalışmamak suretiyle iş­yerinde faaliyeti durdurmak veya işin nite­liğine göre önemli ölçüde aksatmak ama­cıyla aralarında anlaşarak veyahut bir ku­ruluşun aynı amaçla çalışmamaları için verdiği karara uyarak...

Demokrasi

  Amerikan ve Fransız devrimleri insanların iktidara ve ik­tidarın yönetilenlere bakışındaki değişimin başlangıcına işaret etmektedir. Demokrasi çağı, monarklarm kendilerini devletle Özdeş tuttukları ve insanları sadece...

KÜLTÜRÜN ÖNEMİ

insana dair özellikleri diğer canlı türlerinin özellikleriyle kıyaslamak ve insanın ayrıcalığını tanımlamak belirli ölçütler açısından mümkündür. Örneğin, insanın yegâne kültür üreticisi varlık olduğu söylenebilir...

GÖRÜNÜŞ

  GÖRÜNÜŞ   Görünüş belli, açık, beş duyuya hitabe­den, gözlem ve deneye giren demektir. Varlık felsefesinde "gerçek"in bulunması ve bilinmesi insan zihnini bir takım analiz­ler yapmaya sevketmiştir. Şöyle ki bizi...

Sembolik Etkileşimci Yaklaşım – Aile Sosyolojisi

  Sembolik Etkileşimin pragmatizme dayanan üç temel ilkesi vardır:i)    İnsanlar kendileri tarafından anlam/önem atfedilen (yüklenilen) davranışlarda laşımlardan yararlanıldığı gözlenmektedir. Sosyolojideki kuramsal yaklaşımların, modernist çerçevede “Sembolik Etkileşimcilik”...

HAC

HAC   Sözlükte Hac kutsal yerleri ziyaret et­mek demektir. Dini yönden ise-şöyle ta­nımlanmıştır. "Bir takım özel işlerle belli bir zamanda, belli bir yeri ziyaret etmek." Özel işlerden maksat; ihrama...

Sanayi Toplumu

  Ondokuzuncu yüzyıldan günümüze kadar, sanayi toplumunu ve hem vaat ettiklerini hem de problemlerini tanımlayarak sanayi toplumu mantığını oluşturmaya çalışan bir­kaç sosyoloji düşünürünün kullandığı yöntemleri...

GÖSTERGEBİLÎM

  GÖSTERGEBİLÎM   Semiolojiyle eşanlamlı olarak kullanılan Semiotik (gÖstergebİlim) terimi, en genel anlamda işaretlerin İncelenmesi olarak ta­nımlanabilir. GÖstergebİlim bir bilim ala­nı olarak tüm iletişim ve bildirim sistemle­ri ile formlarım inceler....

ENDÜSTRİ TOPLUMUNDA İŞİN ÖRGÜTLENMESİ

Weber’den farklı olarak Taylor bilim adamı değil bir mühendistir. Dolayısıyla Weber’in örgütlere ilişkin çalışmalarındaki teorik boyuttaki ağırlığın yerini Taylor’da daha çok uygulamaya yönelik boyut...

KESİNLİK

  KESİNLİK   Zihnin bir hakikati kavraması ve kabul­lenmesi ya da bir bilginin, bir kanının kuş­kuya neden olmadan onaylanmasıdır. Bu bakımdan kesinlik, Öznel (sübjektif) ke­sinlik olarak düşüncenin hiçbir yanılma kuşkusu...

HALK

  HALK   Dilimize arapçadan geçmiş olan "halk" kelimesi, "aynıülkedeyaşayan, aynı devle­tin tabiiyetinde bulunan insan topluluğu" anlamına geldiği gibi, ayn ülkelerde yaşa­dıkları halde aynı ırktan gelen insan toplu­lukları anlamında da kullanılır....

FİTNE

  FİTNE   Lügat manası altının ve diğer madenlerin; ateşe atılmak suretiyle, halisini sahtesinden ayırmak, demektir. Bunun dışında, bir insana düşüncelerinden ve inançlarından ayırmak için İşkence etmek, denemek, aklım ifsat...

FÜTÜVVET

  FÜTÜVVET   Sözlükte, gençlik, yiğitlik, mertlik anlamları­na gelen fütüvvet, anlamında zaman İçinde de­ğişme olan tasavvufi terimlerden biridir. İlk dönem tasavvuf kaynaklarında fütüvvet için verilen tanımlardan bir kaçı şöyledir: Fütüv­vet,...

JAKOBENİZM

JAKOBENİZM   Fransız devrimi sırasmda Versailles'de kurulan Jakobenler Derneği'ne mensup olanların savundukları ve iktidarda bulun­dukları yıllarda uygulamaya çalıştıkları şiddet ve teröre dayalı siyasî akım. Genel kullanımda "tepeden inmeci tavır" şeklin­de...

GENEL SİSTEMLER TEORİSİ

  GENEL SİSTEMLER TEORİSİ   En geniş anlamıyla genel sistemler teori­si, hangi türden olursa olsun sistemlere ilişkin metodların, sorunların, yardıma kaynakların, ilkelerin ve genel kavramla­rın tümüdür. Bu yönüyle de o,...

KAVRAMCILIK

  KAVRAMCILIK   Ortaçağ Skolastiğinin son dönemlerİn-deRealizm-Nominalizm çatışmasında no­minalizmin içinde yer alan ve tümellerin (külliler, universelia) kendi başına varlık­ları olmadığım, ancak zihinde düşünülen soyut varlıklar olarak bulunduklarını, do­layısıyla zihni tasarımlar olduğunu...

HÜR DÜNYA

  HÜR DÜNYA   Esas olarak II. Dünya Savaşı sonrası dö­nemde, komünist blok dışında kalan Batı­lı ülkeler için kullanılmış bir deyim. Döne­minin İngiltere Başbakanı Winston ChurchüTin komünist dünya ile liberal...

Dinin Sosyolojik incelemesi: Metodoloji Tartışması

Metodoloji her zaman bir şeyin aslına en uygun bilgiyi elde etmenin yolunu ifade eder. Sosyolojik metodolojide, din olgusunun toplumdaki etkilerini, insanlar için anlamını gerçeğe...

KARMA EKONOMİ

  KARMA EKONOMİ   Karma ekonomi, ekonomik faaliyetler­de hem devletin, hem de özel teşebbüsün birlikte yer aldığı ekonomik sistemi ifade etmektedir. Ulusal savunma gibi hizmet­ler sadece devlet tarafından sunulabildi-ğinden, gelişmiş...

HÜMANİZM

  HÜMANİZM   Humanismus kelimesini Yeni Çağlarda ilk kullanan Friedrich Immanuel Niet-hammer (1776-1848) adında bir Alman Pedagog olmuştur. Niethammer bu keli­meyle, insanın eğitimindeki iki temel eğilir mi belirtmiştir: "insanseverlik" ve...

GATT

GATT   Dünya ticaretinin serbestleştirilmesi ve gümrük tarifelerinin karşılıklı olarak kal­dırılması amacı ile ABD'nİn de insiyatifİ sonucu, Ekim 1947Me Cenevre'de 23 ül­kenin katıldığı konferansta ortak bir an­laşmaya varılarak "Gümrük...

KAST

   KAST   Toplumsal tabakalaşmanın bir türüdür. Belirli soy, meslek veya aileden gelen in­sanların saflık (purİty) derecelerine göre farklı toplum katmanları halinde birbirin­den ayrılmalarını ifade eder. Bu durum gi­derek, aynı...

HİLOZOİZM

   HİLOZOİZM   Yunancada/ıyfe (madde) ve zoon (canlı) kelimelerinin birleşmesiyle meydana gelmiş olan hylozoizm kelimesi maddenin, dolayısiyle bütün âlemin canlı olduğunu savunan görüştür. Bu öğretiye göre canlı-tık, maddenin ayrılmaz bir...

HAKİKAT

  HAKİKAT   Bir nesnenin gerçek anlamına ulaşıp ya-kînen algılamak, mutabakat, muvafakat, kendi zâtına (nefsü'1-emr) uygunluk, inkârı hiçbir zaman doğru ve haklı olmayan gerçek varlık gibi anlamları ifade eden "hakk"...

En Çok Okunanlar