Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar

FİTNE

  FİTNE   Lügat manası altının ve diğer madenlerin; ateşe atılmak suretiyle, halisini sahtesinden ayırmak, demektir. Bunun dışında, bir insana düşüncelerinden ve inançlarından ayırmak için İşkence etmek, denemek, aklım ifsat...

FRANKFURT OKULU

  FRANKFURT OKULU   Frankfurt Okulu terimi 1923'te Almanya'­nın Frankfurt kentinde Goethe Üniversitesi­ne bağlı bağımsız Marksist eğilimli araştırma merkezi olarak Felix VVeiPin ailesinin yardı­mıyla kurulmuş bulunan lnstitut fur Sozial-forsehung (Toplumsal...

KADER

  KADER   Kelimeolarak ölçmek, düzenlemek, tak­dir etmek, hüküm ve kaza anlamlarını ta­şıyan kader, dini bir terim olarak, Al­lah'ın her şeyi vakti gelince ezelî ilmine ve iradesine uygun bir şekilde...

HAKİMİYET

  HAKİMİYET   Hakimiyet (egemenlik) hüküm koyma, hüküm verme yetkisi, yüksek egemenlik (sovereignty) anlamlarına gelir. Hakimi­yeti hukukçular ve siyaset bilimcileri ge­nel olarak şu şekillerde tanımlarlar: J.Bodin'e göre hakimiyet, yurttaşlar ve uyruklar üstünde...

FOBİ (KORKU)

  FOBİ (KORKU)   Fobi, bir durumdan, nesneden veya canlı bir şeyden anormal derecede korkmaktır. Gerçek korkudan farklı olarak fobide korku, olması gerekenden çok daha fazla olup korkulan nes­neden aşın...

GATT

GATT   Dünya ticaretinin serbestleştirilmesi ve gümrük tarifelerinin karşılıklı olarak kal­dırılması amacı ile ABD'nİn de insiyatifİ sonucu, Ekim 1947Me Cenevre'de 23 ül­kenin katıldığı konferansta ortak bir an­laşmaya varılarak "Gümrük...

GÖZLEM

  GÖZLEM   Neden ve kanunlarım bulmak için olayla­rı doğada oluştuğu gibi incelemek amacıy­la yapılan faaliyete gözlem denir. Gözlem­de, gözlemi yapan genellikle edilgin di r. Örneğin, tesadüfen göğe bakan bir...

HEGELCÎLİK

  HEGELCÎLİK   Genel olarak Hegel ve ona bağlı olanla­rın meydana getirdikleri, mutlak idealizm ve diyalektik yöntem anlayışlarını benim­seyen felsefi akıma Hegelcilik adı verilir. Hegel felsefesinin mantıksal bir sistem ol­ması,...

GERİLEME

  GERİLEME   Bir istatistik terimi olan gerileme, bir de­ğişkendeki değişmeyi ifade eder. Bu de­ğişme kısmen değişkenin artı bir yanlış faktörle bir başkasına bağlı olması duru­muyla belirlenmektedir. Örneğin trafik kazalarının...

GELENEK

  GELENEK   Gelenek terimi günümüz sosyal bilimle­rinde karşılaşılan en karmaşık ve belirsiz kelimelerden biridir. Çoğu zaman kabaca "gelenek" dendiğinde belli bir yolu izle­me, belli bir çerçevede hareket etme ya...

Dinin Kökenine Dair Sosyolojik Yaklaşımlar

Dinin toplumda ne tür bir işlevi olduğu, toplumsal olayları nasıl etkilediği, aile, ekonomi, siyaset ve eğitim gibi diğer kurumlarla ne tür bir ilişki içinde...

Din Sosyolojisi ve Dinî Sosyoloji Farkı

Din sosyolojisi, dinin bir toplumsal kurum olarak toplumdaki rolünü ve etkisini incelemeye çalışan bir bilim dalıdır. Dinin sosyolojik bir kurum olduğu yani dünyanın her...

FİYAT ENDEKSLERİ

  FİYAT ENDEKSLERİ   Sık sık tartışılan konulardan birisi de hiç kuş­kusuz bu yıl fiyatlar ne kadar artmıştır? soru­suna verilen cevaplardır. Bir ekonomide birey­ler sayısız mal ve hizmet tüketirler. Belli...

DiN SOSYOLOJİSİ – Din Sosyolojisinin Ortaya Çıkışı

  Din Sosyolojisinin Ortaya ÇıkışıDin sosyolojisinin ortaya çıkışı ve gelişimi genel olarak sosyolojinin ortaya çıkışı ve gelişimiyle aşağı yukarı aynı tarihe sahiptir. O yüzden sosyolojik...

POST-ENDÜSTRiYEL ÇAĞDA İŞİN ÖRGÜTLENMESİ

Post-endüstriyel topluma geçişin etkisini en çok hissettirdiği alanın çalışma hayatı olmasından dolayı, önemli ölçüde buradaki gereksinimlerin de etkisiyle ortaya çıkan teknolojik değişmeler, çoğu kez...

HERMETİSİZM

  HERMETİSİZM   Yazının mucidi, yazıya dayalı tüm sanat­ların koruyucusu olarak kabul edilen Mı­sır Bilgelik Tanrısı Thoth'un (Yunanca adı: Hermes Trismegistos: "Üç Kez Yüce Hermes" yazdığına inanılan batini, gizli ilahiyat...

GEŞTALT

  GEŞTALT   AI m anca'dan duaya dillerine geçmiş bu sözcük, bir şekil, kalıp ya da organize edil­miş bir bütünün, ayrı ayrı parçalar halin­de düşünülen unsurlarından farklı nitelik­lere sahip olduğunu...

KARMA EKONOMİ

  KARMA EKONOMİ   Karma ekonomi, ekonomik faaliyetler­de hem devletin, hem de özel teşebbüsün birlikte yer aldığı ekonomik sistemi ifade etmektedir. Ulusal savunma gibi hizmet­ler sadece devlet tarafından sunulabildi-ğinden, gelişmiş...

SOSYAL BiLiMLERDE KÜLTÜR – KÜLTÜR NEDİR

Kültür Kavramının KökeniLatince Colere fiilinden türemiş olan kültür terimi, 18.yy’a kadar genellikle tarımsal etkinliklerde toprağı ıslah etme ve ürün yetiştirme gibi anlamlarda kullanılmıştır. Fakat...

GNOSTİSİZM

  GNOSTİSİZM   İrfan (gnose), bilgi, yüksek ilim ve mari­fet manalarına gelir, fakat ilmî bilgiden farklıdır. İrfan, ilham edilmiş bilgi, arifa-ne bilgi ya da gizli bilgi demektir ki, böyle...

DiN VE TOPLUM İLİŞKİSİ

insan sosyal bir varlıktır. Tarihin yazılı veya yazılı olmayan en eski dönemlerine gidildiğinde bile insan varlığının bir toplum içinde cereyan ettiğini görürüz. Küçük veya...

HAKİKAT

  HAKİKAT   Bir nesnenin gerçek anlamına ulaşıp ya-kînen algılamak, mutabakat, muvafakat, kendi zâtına (nefsü'1-emr) uygunluk, inkârı hiçbir zaman doğru ve haklı olmayan gerçek varlık gibi anlamları ifade eden "hakk"...

KÜRESELLEŞME VE KÜLTÜR

  Küreselleşme, öncelikle ekonomik temelli bir olgu olarak ele alınmalıdır. Böylece bu ekonomik dönüşümün kültürel, toplumsal ve siyasal etkileri daha iyi çözümlenebilir. Küreselleşme kavramının vurguladığı...

JAKOBENİZM

JAKOBENİZM   Fransız devrimi sırasmda Versailles'de kurulan Jakobenler Derneği'ne mensup olanların savundukları ve iktidarda bulun­dukları yıllarda uygulamaya çalıştıkları şiddet ve teröre dayalı siyasî akım. Genel kullanımda "tepeden inmeci tavır" şeklin­de...

Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler

  Toplumsal Değişme ve Küreselleşme   Toplumsal değişmeyi etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır. Bu faktörlerin bir kısmı, diğerlerinden daha fazla belirleyici role sahip olmasına rağmen hepsi de...