Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar

SANAT VE TOPLUM

Sanat eseri, belli bir tarihsel dönemde, belli toplumsal koşullarda, bir anlamda bunların simgesel özeti sayılabilecek bir estetik bağlam inşa eder. Her sanat eseri, kendi...

KARTEL

  KARTEL   Benzer malların üretimini yapan farklı sınai işletmelerin belli bir piyasada mono­pol, (tekel) gücü sağlamak amacıyla bira-raya gelerek güç birliği oluşturmaları ve birlikte hareket etmelerine kartel denir. Günümüzdeki...

KÜLTÜRÜN ÖNEMİ

insana dair özellikleri diğer canlı türlerinin özellikleriyle kıyaslamak ve insanın ayrıcalığını tanımlamak belirli ölçütler açısından mümkündür. Örneğin, insanın yegâne kültür üreticisi varlık olduğu söylenebilir...

KADIYANİLİK

   KADIYANİLİK   Hindistan'da, Pehcab'a bağlı Kadı-yan'da, Mirza Gulam Ahmed tarafından kurulan (19.yüzyılın sonları) bir mezhep­tir. Mezhebin genel düşünce karakterini bütünüyle, İslam kültüründe "eschatolo-gie" denilen kıyametle ilgili haberler, riva­yetler çizmektedir. Mirzaiyye...

RİSALE

  RİSALE   lendirmiştir. Bazı kaynaklarda kastın sadece Hindis­tan'daki kabileler ve meslekler arasında gelişmiş olduğu söyleniyorsa da, özellikle Batı'da da açık bir biçimde görülmüştür. Mesela eski Yunan ve Roma'da köylü, as­ker,...

KESİNLİK

  KESİNLİK   Zihnin bir hakikati kavraması ve kabul­lenmesi ya da bir bilginin, bir kanının kuş­kuya neden olmadan onaylanmasıdır. Bu bakımdan kesinlik, Öznel (sübjektif) ke­sinlik olarak düşüncenin hiçbir yanılma kuşkusu...

Dinin Kökenine Dair Sosyolojik Yaklaşımlar

Dinin toplumda ne tür bir işlevi olduğu, toplumsal olayları nasıl etkilediği, aile, ekonomi, siyaset ve eğitim gibi diğer kurumlarla ne tür bir ilişki içinde...

KADER

  KADER   Kelimeolarak ölçmek, düzenlemek, tak­dir etmek, hüküm ve kaza anlamlarını ta­şıyan kader, dini bir terim olarak, Al­lah'ın her şeyi vakti gelince ezelî ilmine ve iradesine uygun bir şekilde...

DiN SOSYOLOJİSİ – Din Sosyolojisinin Ortaya Çıkışı

  Din Sosyolojisinin Ortaya ÇıkışıDin sosyolojisinin ortaya çıkışı ve gelişimi genel olarak sosyolojinin ortaya çıkışı ve gelişimiyle aşağı yukarı aynı tarihe sahiptir. O yüzden sosyolojik...

FİZYOKRATLAR

  FİZYOKRATLAR   Onsekizİnci yüzyılda Fransa'da geliştirilen ve temel tezleri Fransa dışında hiç bir ülkede kabul görmemekle beraber iktisadi düşünce­de okullar ve sistemler dönemini başlatan ikti­satçılar topluluğuna fizyokratlar denilmiştir. İngiltere'de...

GÜNAH

  GÜNAH   Ash Farsça bir kelime olan günah, lügat-ta; "suç" anlamına gelir. Terim anlamı ise; "Allah'ın emirlerine aykırı olan ve ahi-rette cezayı gerektiren iş, dini suç" mana­sına gelmektedir. Arapçada...

KADERÎYYE

  KADERÎYYE   Kaderiyye, insanm irade, ihtiyar ve kud­ret sahibi, yükümlülüğü olan bir yaratık olduğu, Allah' in bir dahli olmaksızın fiille­rini bizzat kendi gücüyle meydana getirdi­ği (yarattığı) inancına sahip olan...

DiN VE TOPLUM İLİŞKİSİ

insan sosyal bir varlıktır. Tarihin yazılı veya yazılı olmayan en eski dönemlerine gidildiğinde bile insan varlığının bir toplum içinde cereyan ettiğini görürüz. Küçük veya...

FİTNE

  FİTNE   Lügat manası altının ve diğer madenlerin; ateşe atılmak suretiyle, halisini sahtesinden ayırmak, demektir. Bunun dışında, bir insana düşüncelerinden ve inançlarından ayırmak için İşkence etmek, denemek, aklım ifsat...

SİMGELERiN KAYNAĞI OLARAK KÜLTÜR

Kültür kavramının varoluş koşullarından birisi, sürekli olarak iletişime konu olmasıdır. Zira insanın doğayı dönüştürerek ürettiği nesneler ve simgeler, ancak insanlar arasında sürekli bir gösterge...

Din Sosyolojisi ve Dinî Sosyoloji Farkı

Din sosyolojisi, dinin bir toplumsal kurum olarak toplumdaki rolünü ve etkisini incelemeye çalışan bir bilim dalıdır. Dinin sosyolojik bir kurum olduğu yani dünyanın her...

IRK

  IRK   Modern çağlarda pek az kavram, ırk kav­ramından daha az anlaşılmış ve daha faz­la yanlış kullanılmaya maruz kalmıştır. Irk hakkında fiziksel antropoloji alanında çok farklı görüşler ortaya çıkmış...

Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler

  Toplumsal Değişme ve Küreselleşme   Toplumsal değişmeyi etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır. Bu faktörlerin bir kısmı, diğerlerinden daha fazla belirleyici role sahip olmasına rağmen hepsi de...

KARMA EKONOMİ

  KARMA EKONOMİ   Karma ekonomi, ekonomik faaliyetler­de hem devletin, hem de özel teşebbüsün birlikte yer aldığı ekonomik sistemi ifade etmektedir. Ulusal savunma gibi hizmet­ler sadece devlet tarafından sunulabildi-ğinden, gelişmiş...

ISLAHAT

  ISLAHAT   Dar anlamda: Osmanlı tarihinde gerile­me döneminde başlatılan, 19. yüzyılın başlarından itibaren daha çok Batı örneği­ne göre girişilen yenileşme ve ilerleme atı­lımları. Geniş anlamda: Herhangi bir usulde, iş­te, müessesede,...

DİN NEDiR? – Kutsal ve Din Dışı

Dünyada gelmiş geçmiş bütün toplumlarda ve hâlen yaşamakta olan bütün toplumlarda din olgusuna rastlıyoruz. Bu olgu ya tam teşekküllü bir kilise, cemaat, tapınak ve...

HÜR DÜNYA

  HÜR DÜNYA   Esas olarak II. Dünya Savaşı sonrası dö­nemde, komünist blok dışında kalan Batı­lı ülkeler için kullanılmış bir deyim. Döne­minin İngiltere Başbakanı Winston ChurchüTin komünist dünya ile liberal...

HARİCİLİK

  HARİCİLİK   Haricilik, İslam'da siyasi anlamda ilk or­taya çıkan anlayış ve akımlardan, fırkalar­dan biridir. Tarihçiler Hariciliğin doğuşu­nu Sıffîn savaşmda(657) hakem mesele-si'nin ortaya atılmasına bağlarlar. Bunla­ra Havaric (hariçte kalanlar anlammda)...

GERİLEME

  GERİLEME   Bir istatistik terimi olan gerileme, bir de­ğişkendeki değişmeyi ifade eder. Bu de­ğişme kısmen değişkenin artı bir yanlış faktörle bir başkasına bağlı olması duru­muyla belirlenmektedir. Örneğin trafik kazalarının...

GÖSTERGEBİLÎM

  GÖSTERGEBİLÎM   Semiolojiyle eşanlamlı olarak kullanılan Semiotik (gÖstergebİlim) terimi, en genel anlamda işaretlerin İncelenmesi olarak ta­nımlanabilir. GÖstergebİlim bir bilim ala­nı olarak tüm iletişim ve bildirim sistemle­ri ile formlarım inceler....