Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar

Sosyoloji ve Diğer Sosyal Bilimler

  Sosyoloji ve Diğer Sosyal Bilimler Sosyal bilim denilince ilk akla gelenin sosyoloji olması tabiidir. Bu nedenledir ki ilk sosyologlar sosyolojiyi bütün sosyal bilimlerin kendisinde toplandığı...

HERMENÖTİK

  HERMENÖTİK   Türkçeye genellikle "yorumsama" diye çevrilen hermenötik, "anlama" ve "yorum­lama" sorunlarıyla ilgilenen çeşitli yazarla­rın görüşlerini tanımlamak üzere kullanı­lan bir terimdir.                                      Hermenötik terimi biri geniş, diğeri da­ha dar iki bağlamda...

KAST

   KAST   Toplumsal tabakalaşmanın bir türüdür. Belirli soy, meslek veya aileden gelen in­sanların saflık (purİty) derecelerine göre farklı toplum katmanları halinde birbirin­den ayrılmalarını ifade eder. Bu durum gi­derek, aynı...

SANAT VE TOPLUM

Sanat eseri, belli bir tarihsel dönemde, belli toplumsal koşullarda, bir anlamda bunların simgesel özeti sayılabilecek bir estetik bağlam inşa eder. Her sanat eseri, kendi...

GERİCİ

  GERİCİ   Her türlü yeniliğe karşı olup eski inanç ve kuruluşlara geri dönülmesini ve onlara bağlı kalınmasını isteyen kişi ya da grup. Gericilik ya da gerici sadece değişikliğe karşı...

GÜVENSİZLİK

  GÜVENSİZLİK   Güvensizlik, kişinin amaçları, idealleri, yetenekleri ve başkalarıyla ilişkileri ile il­gili belirsizliklerinden kaynaklanan, çeşit­li sıkıntılarla karşılaştığında ortaya çıkan yardımsızlık, korunmasızhk ve yetersizlik duygusunu anlatan bir kavramdır. Güven­lik terimi gibi...

HOŞGÖRÜ

  HOŞGÖRÜ   Gücenmeyi gerektiren bir tutum, ya da davranış karşısında tepki götermeme, ta­hammül gösterme hali. Batıda mezhepler arası çatışmaya karşı çıkmak, ya da bilim-din tartışmalarında baskıya karşı kul­lanılan bir...

DiN VE TOPLUM İLİŞKİSİ

insan sosyal bir varlıktır. Tarihin yazılı veya yazılı olmayan en eski dönemlerine gidildiğinde bile insan varlığının bir toplum içinde cereyan ettiğini görürüz. Küçük veya...

FİZYOKRATLAR

  FİZYOKRATLAR   Onsekizİnci yüzyılda Fransa'da geliştirilen ve temel tezleri Fransa dışında hiç bir ülkede kabul görmemekle beraber iktisadi düşünce­de okullar ve sistemler dönemini başlatan ikti­satçılar topluluğuna fizyokratlar denilmiştir. İngiltere'de...

HİPNOZ

  HİPNOZ   Yunanca'da "uyku" anlamına gelen hip­noz, bilimsel olarak yeni enformasyonlar almaya nispeten açık bîr kişideki belirli bir noktaya yoğunlaşmış dikkat şekli ola­rak tanımlanır. Daha dar bîr anlamda trans-benzeri...

GELENEKSEL TOPLUM

  GELENEKSEL TOPLUM   En genel anlamıyla geleneğin ya da gele­neklerin egemen olduğu toplum biçimi olarak tanımlanabilecek olan geleneksel toplum terimi, çağdaş sosyolojinin tartış­ma gündeminde özellikle 196CTU yıllar­dan sonra kendine...

KADIN

  KADIN   Kadının toplumdaki yeri, ne yeni, ne de tamamen halledilmiş bir konudur. İs­lam'ın bu konudaki tutumu modernleş­miş okuyuculara pek nadiren tarafsız ola­rak sunulan konulardandır. Bu maddede biz çeşitli...

HIRİSTİYANLIK

  HIRİSTİYANLIK   İlk olarak, Hz.İsa'nın tabilerine Romalı­ların bir küçümseme ifadesi olarak "Nası-ralı isa'ya uyanlar (Hrist-os)" anlamında verdiği Hıristiyan adından gelen ve daha sonra Hz. İsa'ya tabi olma iddiasında bu­lunanların...

ENDÜSTRİ TOPLUMUNDA İŞİN ÖRGÜTLENMESİ

Weber’den farklı olarak Taylor bilim adamı değil bir mühendistir. Dolayısıyla Weber’in örgütlere ilişkin çalışmalarındaki teorik boyuttaki ağırlığın yerini Taylor’da daha çok uygulamaya yönelik boyut...

GİRDİ-ÇIKTI

  GİRDİ-ÇIKTI   Girdi-çıktı analizi, ekonominin sektörle­ri ya da endüstrileri arasındaki üretim iliş­kilerini inceleyen ve bu ilişkileri iç tutarlı­lığı olan bir çerçevede sunan deneysel bir analiz yöntemidir. Milli gelir ve kısmi denge...

KATEGORİ

  KATEGORİ   Batı dillerine Yunancadan geçmiş olan "kategori" kelimesi ifade, yüklem ve bir nesneye yüklenen nitelik anlamlarına ge­lir. Arapçada "söz" anlamına gelen "kavi" kelimesinden türetilen "mekûlât" da, bu Yunanca kelimenin...

KÜLTÜR VE GELENEK

Gelenek kavramı, sosyal bilimlerde sık kullanılan ama üzerinde sistemli bir inceleme yapılmamış bir kavramdır. Günlük dilde genel olarak, geçmişe ait pratik ve değerleri tanımlamak...

GÖSTERGEBİLÎM

  GÖSTERGEBİLÎM   Semiolojiyle eşanlamlı olarak kullanılan Semiotik (gÖstergebİlim) terimi, en genel anlamda işaretlerin İncelenmesi olarak ta­nımlanabilir. GÖstergebİlim bir bilim ala­nı olarak tüm iletişim ve bildirim sistemle­ri ile formlarım inceler....

KEYNESÇÎ İKTİSAT

  KEYNESÇÎ İKTİSAT   Keynesçi iktisat, İngiliz iktisatçı John Maynard Keynes (1894-1945)'ın özelhk-le Tlıe General TheoryofEmployinent, In-teresi and Money (1936) (İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Teorisi) adlı eserinde ele aldığı...

HIZLANDIRAN

  HIZLANDIRAN   Hızlandıran prensibi, tüketim harcama­larının, müteşebbislerin yatırım kârları ve buna bağlı olarak milli gelir üzerindeki et­kilerini açıklamaktadır. Bu kavram tarihi gelişim içerisinde "çarpan"dan çok daha eskilere uzanmaktadır. 1913'...

KARŞI-KÜLTÜR

   KARŞI-KÜLTÜR   Kurumlara, değerlere, alışkanlıklara, hi­yerarşilere, toplumun geleneklerine karşı çıkışı sembolize eden hareketlere "kar-şı-kültür" adı verilir. "Tüketim toplumu" -nun çelişkileri, Marksist dogmatizmden doğan hayal kırıklıkları, idareci sınıfın he­gemonyacı kültürü 1960'lardan...

Dinin Kökenine Dair Sosyolojik Yaklaşımlar

Dinin toplumda ne tür bir işlevi olduğu, toplumsal olayları nasıl etkilediği, aile, ekonomi, siyaset ve eğitim gibi diğer kurumlarla ne tür bir ilişki içinde...

SİMGELERiN KAYNAĞI OLARAK KÜLTÜR

Kültür kavramının varoluş koşullarından birisi, sürekli olarak iletişime konu olmasıdır. Zira insanın doğayı dönüştürerek ürettiği nesneler ve simgeler, ancak insanlar arasında sürekli bir gösterge...

JAPON DÜŞÜNCESİ

  JAPON DÜŞÜNCESİ   Asya'nın Doğu-Güneydoğu bölgeleri­nin yataklık ettiği, gerçekten de büyük ve derin, dün olduğu gibi bugün de evrensel boyutlardaki din, inanç ve düşünce yaşa­mına ve bunların oluşturduğu uygarlıkla­ra...

KARTEL

  KARTEL   Benzer malların üretimini yapan farklı sınai işletmelerin belli bir piyasada mono­pol, (tekel) gücü sağlamak amacıyla bira-raya gelerek güç birliği oluşturmaları ve birlikte hareket etmelerine kartel denir. Günümüzdeki...