Sosyal Bilimlerde Temel Kavramlar

KÜRESELLEŞME VE KÜLTÜR

  Küreselleşme, öncelikle ekonomik temelli bir olgu olarak ele alınmalıdır. Böylece bu ekonomik dönüşümün kültürel, toplumsal ve siyasal etkileri daha iyi çözümlenebilir. Küreselleşme kavramının vurguladığı küresel düzen, her ne kadar tarihsel olarak eskilere dayanıyor gibi...

TOPLUMSAL DEĞİŞMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

  Toplumsal Değişme ve Küreselleşme   Toplumsal değişmeyi etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır. Bu faktörlerin bir kısmı, diğerlerinden daha fazla belirleyici role sahip olmasına rağmen hepsi de birbirleriyle ilişkilidir. Örneğin toplumun nüfus yapısında gerçekleşen bir değişim,  ekonomik yapıda...

KÜLTÜR VE GELENEK

Gelenek kavramı, sosyal bilimlerde sık kullanılan ama üzerinde sistemli bir inceleme yapılmamış bir kavramdır. Günlük dilde genel olarak, geçmişe ait pratik ve değerleri tanımlamak için kullanılan bir sözcüktür. Oysa gelenek sadece geçmişle değil bugün...

Fundamentalizmin Nedir ?

  anlamlarına gelir. Tek bir tanımı mümkün olmamakla birlikte bir dini hareket olarak fundamentalizm, özellikle kutsal metinde yer alan dinin temel yönlerinin mutlak doğruluğuna literal okumayı temel alarak vurgu yapar. Kavram, ilk olarak hristiyan inancının...

Toplumsal değişme Nedir ?- Sosyoloji

  İnsanlar varlıklarını sürdürebilmek için içinde bulunduğu doğal ve toplumsal dün­yayı kendi çıkarları doğrultusunda değiştirmeye çalışırlar. İnsanoğlu doğayı ve top­lumu kendi isteği doğrultusunda değiştirdikçe kendisi de değişir. Sosyoloji disipli­ni ise toplumun nasıl değiştiğini, ne tür...

Sosyoloji

Toplumsal (sosyolojik) araştırmalar sokakta karşılaşan farklı bireyler arasındaki ilişkilerden küresel sosyal işleyişlere kadar geniş bir alana yayılmıştır. Bu disiplin insanların neden ve nasıl bir toplum içinde düzenli yaşadıkları kadar bireylerin veya birlik, grup ya...

Toplumsal Değişmeyi Etkileyen Faktörler

  Toplumsal Değişme ve Küreselleşme   Toplumsal değişmeyi etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır. Bu faktörlerin bir kısmı, diğerlerinden daha fazla belirleyici role sahip olmasına rağmen hepsi de birbirleriyle ilişkilidir. Örneğin toplumun nüfus yapısında gerçekleşen bir değişim,  ekonomik yapıda...

Sosyolojide Metodoloji

  ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Metodik ve sistematik bilgi edinme sürecine bilim denir. Sosyolojinin metodunu kuran Emile Durkheim dir. Bu sebeple sosyolojinin kurucusudur. Durkheim sosyolojiyi felsefeden kurtarıyor. Sosyoloji genel metotları kullandığı dönemlerde felsefenin kubbesi altındaydı. Özel metotlar kullanmaya başlayınca...

KLASİK SOSYOLOJİ TEORİLERİNDE DİN

Klasik sosyoloji teorisyenleri için dinin yeri, işlevi ve konumu konusu çok özel bir yere sahiptir. Yukarıda dinin kökenine dair açıklamalarıyla bu düşünürlerin açıklamalarının sadece bir yönüne işaret etmiş olduk. Oysa bu düşünürlerin din hakkındaki...

Sembolik Etkileşimci Yaklaşım – Aile Sosyolojisi

  Sembolik Etkileşimin pragmatizme dayanan üç temel ilkesi vardır:i)    İnsanlar kendileri tarafından anlam/önem atfedilen (yüklenilen) davranışlarda laşımlardan yararlanıldığı gözlenmektedir. Sosyolojideki kuramsal yaklaşımların, modernist çerçevede “Sembolik Etkileşimcilik” gibi daha mikro yaklaşımlardan, “İşlevselcilik” ve “Çatışmacılık” gibi daha makro...

HÜMANİZM

  HÜMANİZM   Humanismus kelimesini Yeni Çağlarda ilk kullanan Friedrich Immanuel Niet-hammer (1776-1848) adında bir Alman Pedagog olmuştur. Niethammer bu keli­meyle, insanın eğitimindeki iki temel eğilir mi belirtmiştir: "insanseverlik" ve "insan­cılık". Ünlü Fransız sözlükçüsü Littre'nin 1860'lardaki sözlüğünde humanismus ke­limesine yer verilmemiştir. Kelimenin an­cak...

IRKÇILIK

  IRKÇILIK   Bazı ırkların diğerlerinden üstün olduğu­nu savunan görüş ve bu ırklara mensup olanlara diğer ırklardaki insanlardan çok ve üstün haklar tanınmasını isteyen siya­sal akım. Irkçılık XIX. yüzyılda Fransız Joseph-Arthur de Gobineau ve İngiliz Houston Stewart Chamberlain tarafın­dan bilimsel bir...

HİYERARŞİ

  HİYERARŞİ   Toplumsal örgütlerde iktidarın ve görev­lerin kademelendirihnesini, ast-üst ilişki­lerine göre düzenlenmesini ifade eden kavram. Kelimenin aslı Yunanca hierark-ftt'a'dan gelmekte olup Eski Yunan ve Bi­zans' ta" kutsal hakimiyet" manasında kul­lanılmıştır. Kilise teşkilatının Papadan aşağıya doğru inen örgütlenmesini ifade etmek için de...

63.TÖVBE, DİNE DÖNÜŞ VE DİN DEĞİŞTİRME KAVRAMLARI

Dinî değişim, psikolojik anlamda "dinî inanç ve davranışlarla ilgili yön değişimi" olarak tanımlanır. Dolayısıyla dinî değişim, zihinsel, duygusal ve davranışsal, dinle ilgili her türlü değişimi ifade eder. Tabii ki din değiştirmeyi de içine alan...

SOSYAL BiLiMLERDE KÜLTÜR – KÜLTÜR NEDİR

Kültür Kavramının KökeniLatince Colere fiilinden türemiş olan kültür terimi, 18.yy’a kadar genellikle tarımsal etkinliklerde toprağı ıslah etme ve ürün yetiştirme gibi anlamlarda kullanılmıştır. Fakat 18.yy.dan itibaren, Aydınlanma düşüncesiyle birlikte kültür terimi toplumsal değer ve...

DİN NEDiR? – Kutsal ve Din Dışı

Dünyada gelmiş geçmiş bütün toplumlarda ve hâlen yaşamakta olan bütün toplumlarda din olgusuna rastlıyoruz. Bu olgu ya tam teşekküllü bir kilise, cemaat, tapınak ve ritüelleriyle yaşanan ve bütün toplumu etkisi altına alan bir şekilde...

DiN VE TOPLUM İLİŞKİSİ

insan sosyal bir varlıktır. Tarihin yazılı veya yazılı olmayan en eski dönemlerine gidildiğinde bile insan varlığının bir toplum içinde cereyan ettiğini görürüz. Küçük veya büyük insan toplulukları insanın yeryüzündeki seyrinin vazgeçilmez görünümünü oluşturmuştur. insanın...

POST-ENDÜSTRiYEL ÇAĞDA İŞİN ÖRGÜTLENMESİ

Post-endüstriyel topluma geçişin etkisini en çok hissettirdiği alanın çalışma hayatı olmasından dolayı, önemli ölçüde buradaki gereksinimlerin de etkisiyle ortaya çıkan teknolojik değişmeler, çoğu kez değişimin ana kaynağını teşkil etmiştir. işin dönüşüm sürecinde ise çalışma...

HALK KÜLTÜRÜ

  HALK KÜLTÜRÜ   Belirli bir toprak parçası üzerinde yaşa­yan bir halkın kendisine has hayat anlaşıyı-na, dünya görüşüne, örf ve âdetlerine, ge­leneklerine, yaşayış tarzına, dini-ahlaki değerlerinin hepsine birden halk kültürü denir. Halk kültürünün sosyal yönden çok önemli olduğu bugün herkesçe kabul...

KARMA EKONOMİ

  KARMA EKONOMİ   Karma ekonomi, ekonomik faaliyetler­de hem devletin, hem de özel teşebbüsün birlikte yer aldığı ekonomik sistemi ifade etmektedir. Ulusal savunma gibi hizmet­ler sadece devlet tarafından sunulabildi-ğinden, gelişmiş ekonomilerin bir çoğun­da devlet ekonomik faaliyetlerin bir kısmı­na iştirak etmektedir. Bununla...

HOŞGÖRÜ

  HOŞGÖRÜ   Gücenmeyi gerektiren bir tutum, ya da davranış karşısında tepki götermeme, ta­hammül gösterme hali. Batıda mezhepler arası çatışmaya karşı çıkmak, ya da bilim-din tartışmalarında baskıya karşı kul­lanılan bir kavramdır. Batıda felsefi bir kavram olarak, XV.-yüzyılda Nicalaus Cusanus tarafından ile-Tİ sürülmüş,...

Sosyoloji Nedir?

            Sosyolojinin Kavramı Sosyolojinin Konusu Bilimleri birbirinden ayıran kesin sınırlar yoktur. Özellikle bütün sosyal bilimler sosyal gerçekliği kendilerine konu edinmelerine karşılık, bu alan üzerinde ilgilerini topladıkları odak noktaları ayrı ayrıdır. Bilimlerin bağımsızlığının ölçüsü, kendilerine özgü konuları...

SİMGELERiN KAYNAĞI OLARAK KÜLTÜR

Kültür kavramının varoluş koşullarından birisi, sürekli olarak iletişime konu olmasıdır. Zira insanın doğayı dönüştürerek ürettiği nesneler ve simgeler, ancak insanlar arasında sürekli bir gösterge ve kod alış-verişi olduğu sürece var olabilirler. Bu sürekli simge...

EKONOMİK DÜZENİN SOSYOLOJİK ANALİZİ

Sosyolojide, ekonomik düzenin farklı yönlerine odaklanan üç farklı yaklaşımdan bahsedebiliriz. Bunlar: “Fonksiyonalizm”, “Çatışmacı Yaklaşım” ve “Sembolik Etkileşim Yaklaşım”dır. Toplumsal hayatın farklı yönlerini anlamamıza yardımcı olan  bu  yaklaşımları  şu  şekilde  özetleyebiliriz  (Curry,  Jiobu&  Schwirian, 1997:380):Fonksiyonalist...

KELAM İLMİ

   KELAM İLMİ   (SBA) İslami ilimler, itikadı ve ameli olmak üzere başlıca iki kısımdır. Kelam ilmi, İs- lam dininin itikadla (inançla) ilgili yönü­nü inceleyen ilim dalıdır. İslam'a giriş "i-man"la olduğundan, kelam ilminin din ilimleri arasındaki yeri Önemlidir. Amelle ilgili ilmin adı ise...

En Çok Okunanlar