Makro Sosyoloji

Sekülerleşme Nedir ?

Toplumun modernleşmesi sekülerleşme anlamına gelmemektedir. Fransız sosyolog Yves Lambert (1999) modernliğin ortaya çıkışının din üzerinde dört etkisi olabileceğine inanmaktadır: gerileme, uyarlama ve yeni yorum, muhafazakâr tepki ve yenilik. Bu etkilerden sadece birincisinin sınıflama bakımından...

KÜLTÜREL YAPI

  Sosyo-kültürel yapı birlikte bir bütünlük arzeder. Bu nedenle öncelikle her iki kavramın neyi ifade ettiği ve hangi olgulara karşılık olarak kullanıldıklarının açıklanması gerekir. Kültür Nedir? Kültür terimi, günlük dilde, bazı bedensel –kültürfizik- ifadesinde, ya da, zihinsel...

TEMEL SOSYAL SÜREÇLER

  Yukarıdaki şemadan da anlaşılacağı gibi, temel sosyal süreçleri, “birleştirici” ve “ayırıcı” süreçler olmak üzere iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Birleştirici süreçler işbirliği, uyuşma ve bütünleşme süreçlerinden, ayırıcı süreçler de, rekabet-çatışma, farklılaşma süreçlerinden oluşmaktadır. İşbirliği...

Değişmeyle İlgili Kavramlar

  Sosyolojide şu ya da bu şekilde değişmeyi içeren evrim (evolution), devrim (revolution), büyüme (growth), ilerleme (progress), geliş-me/kalkınma (development), modernleşme (moder-nization), batılılaşma (westernization) ve kültürel değişme (cultural change) gibi bir dizi kavram kullanılmaktadır. Bazıları değer...

TEMEL SOSYAL KURUMLAR

Bir toplumda temel sosyal kurumlar aile, ekonomi, din, eğitim, politika ve devlet şeklinde sıralanabilir. Özellikle çağdaş ve kompleks toplumlarda bu temel kurumlara ihtiyaç daha da fazladır. Aynı şekilde tarihi süreçte bunlara atfedilen değer değiştiği...

Geçiş Toplumları’nın Özellikleri Tranzisyonel Toplum

  Her halükarda tranzisyonel toplumların geleneksel sosyal ve kültürel yapıları dünyada meydana gelen değişmelerden büyük ölçüde etkilenmiş bulunmakta; öyle ki, bu durum onların toplumsal ve kültürel varlıkları ve kimlikleri için ciddî bir tehdit oluşturmaktadır. Her...

Modernite Nedir ?

Basitçe dile getirilecek olursa modern toplumların ve modern projelerin beş temel fikrin egemenliği altında olduğu söylenebilir:      Hakikate ve yönteme inanılması     Nihai örneklere inanılması     Açıklamaya ilişkin stratejilere inanılması     İlerlemeye inanılması      Özgürlüğe inanılması Belirli temel hakikatlerin...

Kültürel Farklılık ve Bütünlük

  Kültür insan hayatında hem bütünleştirici hem de farklılaştırıcı bir faktördür. Aynı kültürü benimseyen insanlar ortak düşünce ve davranış şemaları oluştururlar. Bu ortak şemalar sayesinde aynı kültür çevresinde yaşayan insanlar kolay ve çabuk anlaşırlar ve...

Aile Kurumu

  Aile toplumla ilgili en küçük bir sosyal birimdir. Bütün toplumlarda aile fert için hayat merkezidir. Ferdin içinde bulunduğu en önemli ve asli (primer) gruptur. Samimiyet, psikolojik ve sürekli ilişkiler aile kurumunun temel özellikleridir. Üyeleri...

SOSYAL DEĞİŞME TEORİLERİ

Sosyologlar yukarıda sosyal süreçler ve temel kurumlar bazında kimi yönlerine işaret ettiğimiz sosyal değişme sürecini çözümlemek için çeşitli teoriler geliştirmişlerdir. Bu teoriler temelde değişmenin ‘motor’unun ne olduğu sorusunu cevaplamaya çalışmaktadır. Sosyal varlık alanındaki determinizmin...

Tabaka Kavramı ve Tabakalaşma

  Evrensel karakteri dolayısıyla aslında daha önce incelememiz gereken tabaka kavramını sınıf kavramından sonra ele almamız, kronolojik bir seyir takip etmek ve tabakalaşma konusunda yapılan çalışmaların, sınıflar problemi etrafında cereyan eden tartışmaların bir sonucu olarak...

Modern Toplum’un Özellikleri

  Geleneksel toplum tipine nisbetle oldukça değişik ve karmaşık bir yapı arzeden teknolojik toplum veya modern sanayi toplumunda her şeyden önce teknik son derecede gelişmiş olup; orada insan, tabiî çevresi içerisinde yaşadığı geleneksel toplumdan farklı...

Kültürle İlgili Kavramlar

  Tüm kültür-Hâkim kültür (mass culture): Bir toplumda yaygın olan kültüre verilen isimdir. Alt kültür (subculture): Bir toplumda hâkim olan kültürden belli bir düzeyde farklılık gösteren ve azınlıkta olan gruplarca benimsenen kültürdür. Alt kültürler, özellikle heterojen...

Siyaset Kurumu

  “Siyaset (politika), bir sosyal grup içinde, o sosyal grubun üyeleri arasındaki davranışları düzenleme ve yönetme faaliyetleri” olarak tanımlanabilir. Ancak böyle bir tanım bütün mikro ve makro sosyal gruplar için geçerlidir. Makro düzeyde ele alındığnda...

Küreselleşme Nedir ?

Bir tanımın meydan okumasıyla başlayalım. Küreselleşme nedir? O, büyük mesafelere karşılık küresel karşılıklı bağımlılık ve değiş tokuşun artan hızlanmasına yol açan süreçlerden oluşmaktadır. Küreselleşme kelimesi oldukça yeni bir kavramdır; ancak küresel karşılıklı bağımlılık ve...

Haberleşme Sistemi

Bir toplumun fonksiyonlarını yerine getirebilmesi için üyeleri ve grupları arasında belli bir haberleşme sisteminin bulunması gerekir. Grup hayatının sürekliliği insanlar arasındaki fikir, düşünce, kanaat ve izlenimlerini, duygularını birbirine aktarmalarını, yeni deyimiyle bir iletişimi zorunlu...

SOSYAL YAPI

  Sosyal yapı, kültürel yapıdan farklı bir olguyu tasvir eder. Sosyal yapı daha çok, sosyal yapıyı oluşturan unsurların mekanik bir bütünlüğüdür. En genel anlamıyla sosyal yapı, bir grup oluşturan insanların rol, statü, yetki ve sorumluluklarının...

Postmodernite- Postmodernizm Nedir

Çağdaş toplumda, modernitenin akla dayanan bazı temel fikirleri şüphe ve çekinceyle karşılanmaktadır. Bilimsel hakikate olan inanç, yüzyıl önce bugün olduğundan daha güçlüydü. Tarihsel bağlamların ve toplum içindeki güç ilişkilerinin bilimi etkilediğini fark eden insanlar...

Modern Tabakalaşma ve Sınıf Teorileri

  Çatışma Teorileri Çatışma teorileri esas itibarıyla, Marx’ın “tarihi materyalizm” ve “diyalektik metod” ile temellendirdiği sosyal sınıflar teorisinden ilham alan görüşler manzumesi olarak tanımlanabilir. Dolayısıyla Marx’ı, tüm çatışma teorilerinin ‘pîri’ olarak nitelendirmek yanlış olmaz. Bilindiği üzere...

Sosyal Değişme Nedir ?

  “Sosyal değişme”, geniş anlamlar içeren ve “sosyal yapı” ile birlikte sosyolojinin tamamını ifade eden bir kavramdır. Sosyal yapı, toplumda yeri olan bütün kurumlar ve değerler sistemini kapsayan statik bir durumu belirtirken; sosyal değişme, bu...

Din Kurumu

  İnsan, düşünen bir varlık olduğu kadar, inanan bir varlıktır da. Düşünmenin temelinde akıl bulunur. Aklın yetersiz olduğu durumlarda tasavvur, aklın ötesine geçerek, yeni durumlara uymayı sağlar. Bu aşamada inanç olgusu devreye girer ve düşünmeyi...

Postmodern Toplum’un Özellikleri

  Yukarıda, modern sanayi toplumunun bazılarınca bilgi toplumu şeklinde adlandırıldığına; ancak öteki bazı sosyolog ve düşünürlerin, bilgi toplumunu, modernizm sonrası dönemin yeni oluşmakta olan özel bir toplum tipi olarak değerlendirme eğiliminde olduklarına işaret etmiştik.Gerçekte, modern...

Geleneksel Toplum’un Özellikleri

  Bir ideal-tip olarak ele alındığında, sosyo-ekonomik yapısı itibariyle, üyelerinin tabiatın kendilerine sunduğu mallardan doğrudan doğruya ihtiyaçlarını karşıladıkları ve onları sadece cüz’i bir şekilde işledikleri basit bir yapıya, kendi kendine yeterli bir ekonomiye ve arkaik...

Çeşitli Toplum Tipolojileri

  Sosyologlar ve antropologlar insan, toplum ve kültürleri tanımlama ve onları belli ideal tiplere göre tasnif etme gayretleri çerçevesinde değişik kriterler geliştirmişler ve çok sayıda toplum ve kültür tasnifleri yapmışlardır. Bu çerçevede bilhassa zihniyet ve...

Toplum Normları ve Değer Yargıları

  Fertler toplumda tek başına bir ağaç gibi bulunmazlar. Onlar aralarında bir davranış ağı oluştururlar. Bu davranış ağının bütününe sosyal davranış alanı adı verilir.  Fert için toplum hayatı zaruri olduğu kadar toplumun oluşması için fertler...

En Çok Okunanlar