Hukuk Sosyolojisi

Hukuk Sosyolojisi

Marx (1818-1883)

Marx (1818-1883) Klasik sosyolojik teori çerçevesinde Marx, Durkheim ve Weber'in hukuk olgusuna yaklaşımını karşılaştırmalı olarak tartışmak. Marx için hukuk, hiçbir zaman başlı başına bir inceleme konusu olmamış­tır. Marx'ın temel ilgisi, kapitalist top­lumun eleştirisine yöneliktir. Kapita­lizmi, kendi...

Hukuk Normunun Varlığı ve Toplumsal Düzen

Hukuk Normunun Varlığı ve Toplumsal Düzen Hukukun etkinliğinin öne çıkartılması, hukukun varlığının gözlem yoluyla ve fiilî bir ilişki olarak "sonradan" saptanması anlamına gelir. Oysa hukuku bir yürürlük problemi çerçevesinde ele alan yaklaşımlar açısından hukuk, ortaya...

Toplum, Sosyoloji ve Hukuk

Günümüzün modern toplum şartlarında hukuk, özel öneme sahip bir olgu haline gelmiştir. Toplumsal ilişkilerin ve davranışların giderek çeşitlendiği, farklılaştığı ve karmaşıklaştığı toplumsal yapılarda; insanların, grupların, örgütlerin ve organların ilişkilerine, örgütlenmelerine ve işleyişlerine yön verebilmek...

İLETİŞİM SÜRECİ OLARAK HUKUK

İLETİŞİM SÜRECİ OLARAK HUKUK Toplumların tarihi, kısmen medya veya iletişim araçları tarihi olarak da yazılabilir. Toplumsal hayat, avcı ve toplayıcı toplumlardan endüstriyel topluma kadar büyük değişikliklere uğradı. Bu süreçte teknoloji, toplumsal değişmenin başat belirleyici¬si oldu....

Habermas’ın hukuk hakkındaki teorik yaklaşımları

Habermas'ın İletişimsel Eylem Kuramında Habermas'ın hukuk hakkındaki teorik yaklaşımları Habermas, modernleşme sürecinde, hukuk alanında giderek artan rasyonalite ol-gusu üzerinde odaklaşır ve bu konudaki düşüncelerini özellikle "İletişimsel Eylem Kuramı" adlı eserinde temellendirir. İletişimsel eylem kuramında, öncelikle top-lumsal...

Eugen Ehrlich

Avusturyalı hukukçu Eugen Ehrlich (1862-1922), modern hukuk sosyolojisinin kurucularından biri olarak kabul edilmektedir. Viyana 'da hukuk öğrenimi görerek başladığı kariyeri boyunca hukuk fakültesinde dersler vermiş, kısa bir süreliğine de rektörlük yapmıştır. Eugen Ehrlich'in modern hukuk...

SOSYOLOJİ VE HUKUK İLİŞKİSİ

SOSYOLOJİ VE HUKUK Hukuk, başlangıcından beri sosyolojinin ilgilendiği bir konu olmakla birlikte, son zamanlara kadar sosyolojik bakışın temel bir odak noktası haline gelememiştir. Oysa hukuk, toplumsal sistemin veya toplumsal yapının diğer öğelerinden ayrı, soyut bir...

Hukuk Sosyolojisi Açısından Hukukun Etkinliği

Hukuk Sosyolojisi Açısından Hukukun Etkinliği   Hukuku toplumsal bir olgu olarak ele alan hukuk sosyolojisi açısından hukukun varlığı meselesi, aslında hukukun etkinliği problemidir. Bir başka deyişle, hukuk sosyolojisi açısından, etkin olmayan, uygulanmayan ya da ihlali halinde...

Normativist Hukuksal Pozitivizm

Normativist Hukuksal Pozitivizm Doğal hukuk yaklaşımından ayrılmakla birlikte, yukarıda kısaca açıklanmaya çalı­şılan iradeci hukuksal pozitivizmin de hukukdışı olarak nitelendirilebilecek unsur­lar içerdiği görülebilir. Söz gelimi, iradesine bir anlam yüklenen egemen, hukukdı­şı bir varlık olarak karşımıza çıkar....

İbn-i Haldun (1332-1406)

İbn-i Haldun (1332-1406) Büyük İslâm düşünürü İbn-i Haldun, tarihsel ve sosyolojik bir perspektife sahip "Mukaddime" adlı eserinde; toplumsal gerçekliği tarihsel bir çerçeve içinde ele ala­rak anlamaya ve açıklamaya çalışmış ve bu amaçla "umran ilmi" adını...

TOPLUM VE SOSYOLOJİ – HUKUK

TOPLUM VE SOSYOLOJİ Sosyolojinin temel inceleme konusunu açıklamak. Toplum, Sosyoloji ve Hukuk   İnsan, diğer canlılarla bazı ortak özelliklere sahiptir. Onların da bulunduğu bir do­ğal çevrede yaşar. Beslenme, giyinme, barınma ve korunma gibi biyolojik ihtiyaç­ları vardır. Bu ihtiyaçlarını,...

Beccaria (1738-1794)

Beccaria (1738-1794) Beccaria'nm Avrupa hukuk ve ceza sisteminin geliştirilmesi için ortaya attığı görüşler, yaklaşık 250 yıl son­ra da kriminolojinin ve hukuk sos­yolojisinin önemli bir tartışma ko­nusunu oluşturmaktadır. Klasik Kri­minoloji Okulu'nun kurucusu sayı­lan Beccaria'nm ceza bilimi...

Doğal Hukuk Yaklaşımı

  Doğal Hukuk Yaklaşımı Doğal hukuk düşüncesi, hukuk yaklaşımları arasında en eski ve köklü gelenek olarak kabul edilmektedir. Zira bu hukuksal yaklaşımın kökleri, eski Yunan düşü­nürlerine kadar uzanmaktadır. Doğal hukuk yaklaşımının temelinde adalet düşüncesi yer alır. Buna...

Weber (1864-1920)

Weber (1864-1920) İnsan davranışını anlama çabasının, özel metotları gerektirdiğini düşünen Weber'e göre geçerli sosyolojik açıklamalar, anlam düzeyinde de yeterli olmalıdır. Ancak bu, sosyolojinin toplumsal olgular arasındaki nedensel ilişkileri araştırmaktan vaz­geçmesi anlamına gelmez. İnsanlık durumu öyle...

UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMÜ VE HUKUK

  Kişiler arasındaki anlaşmazlıkların, karşılıklı ilişki çerçevesinde diyalog ve mü­zakere gibi yollarla aşılamaması halinde uyuşmazlık durumundan söz edilir. Bu takdirde, uyuşmazlığın çözümü, üçüncü kişilerden veya kurumlardan beklenir. Ta­rihsel süreçte insanlar, gruplar ve toplumlar arasında çıkabilecek...

Kültürel Feminizmin Hukuk Yaklaşımı

Kültürel Feminizmin Hukuk Yaklaşımı Kültürel feminist kuramın temelinde anaerkil bakış açısı yer alır. Bir başka deyiş¬le, toplumsal yaşamın özellikle kadınlara özgü değerler aracılığıyla sürdürülmesi gerektiği anlayışı, kültürel feminizmin çıkış noktasını oluşturmuştur. Kültürel feminist yaklaşımlar, kadınların erkeklerden...

Hukuksal Pozitivizm

Hukuksal Pozitivizm Hukuksal pozitivizm, hem varsayımsal bir sosyal sözleşme fikrine ve ne oldukları belirsiz doğal adalet ilkelerine karşı çıkışın, hem de egemenliğin ve hukuksal dü­zenin kaynağının dünyevileşmesinin bir ürünüdür. Hukuksal pozitivizmin temelinde, yalnızca meşru yasakoyucu tarafından...

Montesquieu (1689-1755)

Montesquieu (1689-1755) Tarih, siyaset teorisi, siyaset bilimi ve eleştiri gibi alanlarda çalışmalar yap­mış olan Montesquieu, Aydınlanma döneminin ilk ve en büyük sosyolo- ğu sayılmıştır (Swingewood, 1998: 28). Montesquieu, bilimsel yaklaşımı­nı "Kanunların Ruhu" adlı ünlü eseri­ne...

Hukukun Toplumsal İşlevleri

Hukukun Toplumsal İşlevleri Toplumsal bütünleşme: Bir toplumsal grubun veya toplumun üretim yapısı, kurumlarının ve değerlerinin birbirleriyle tutarlı olması ve sürtüşmesiz işlemesi. Hukuk, toplumsal yaşamın belli bir uyum ve istikrar içinde sürdürülmesinde önem­li işlevler görür. Hukukun bu...

Nicholas Timasheff

Nicholas Timasheff Nicholas Sergeyevitch Timasheff (1886-1970) Timasheff, Rus soylu sınıfına mensup, köklü bir aileden gelmektedir. St. Petersburg'da doğmuş; yüksek öğrenimini Strazburg ve St. Petersburg Üni-versitesinde tamamlamıştır. St. Petersburg Ünive- ristesi'nde Leon Petrazycki ile tanışması, kariyeri açısından...

Hukuk Sosyolojisinin Düşünsel Gelişimi ve Çağdaş Perspektifler

Hukuk Sosyolojisinin Düşünsel Gelişimi ve Çağdaş Perspektifler Bu başlık altında, bağımsız bir hukuk sosyolojisi disiplininin oluşumunda ortaya çıkan düşünsel birikim ele alınmaya çalışılacak ardından çağdaş hukuk sosyolojisi yaklaşımlarından birkaç örnek sunulacaktır. Hukuk sosyolojisi adıyla anılan bir disiplinin...

KÜRESELLEŞME SURECİNDE HUKUK

KÜRESELLEŞME SURECİNDE HUKUK Günümüzde, dünyanın çok boyutlu, köklü ve dinamik bir değişim sürecinden geçmekte olduğu; toplumlar, devletler, ekonomiler, kültürler, insanlar ve çeşitli gruplar arasındaki ilişkilerin ve etkileşimlerin giderek yoğunlaştığı; ekonomik, si­yasal ve sosyo-kültürel yapılardaki dönüşümün,...

HUKUK VE SİYASET

  Modern pozitif hukukun en önemli özelliklerinden biri, kendisini siyaset dışı, da­ha doğru bir ifade ile siyaset üstü ilan etmiş olmasıdır. Hukukun siyasetten ayrıl­masına ihtiyaç duyulmasının nedeni, hem hukuku siyasal yaşamın günlük çekiş- melerinden uzaklaştırmak, hem...

YAŞAYAN HUKUK

YAŞAYAN HUKUK Hukuksal düzenlemelerin olmadığı bir hukuk düzeni mümkün müdür? Daha doğ­rusu, "toplumsal düzen"in kendisi dışında, bugün bildiğimiz anlamda normatif herhangi bir düzenleme içermeyen bir hukuk düzeninden söz edilebilir mi? yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında...

Eleştirel Hukuk Çalışmaları

Eleştirel Hukuk Çalışmaları Hukuka ilişkin olgusal yaklaşımlar arasında "Eleştirel Hukuk Çalışmaları" ismiyle anılan hukuk yaklaşımı, 20. yüzyılın son çeyreğinde özellikle ABD'deki hukuk gündeminin temel belirleyicilerinden biri olmuştur. Bu yaklaşım, esasen 1977 yı-lında toplanan bir konferansın...

En Çok Okunanlar