Hukuk Sosyolojisi

Hukuk Sosyolojisi

TOPLUMSAL DÜZEN VE HUKUK

TOPLUMSAL DÜZEN VE HUKUK   Toplum, birbirleriyle karşılıklı ilişkiler içinde olan insan birlikteliklerinin bir bütü­nü olarak tanımlanabilir. Toplumu oluşturan bu birliktelikler, oldukça heterojen bir görünüm sunarlar. Üstelik bu birliktelikler, devlet veya ulus sınırlarının ötesine taşan özellikler...

SOSYOLOJİ VE HUKUK İLİŞKİSİ

SOSYOLOJİ VE HUKUK Hukuk, başlangıcından beri sosyolojinin ilgilendiği bir konu olmakla birlikte, son zamanlara kadar sosyolojik bakışın temel bir odak noktası haline gelememiştir. Oysa hukuk, toplumsal sistemin veya toplumsal yapının diğer öğelerinden ayrı, soyut bir...

İlk Çağlarda Hukuk

İlk Çağlarda Hukuk Yukarıda da belirtildiği üzere, hukukun kökeni konusunda açık ve kesin dokü­manlar yoktur. Ancak, nispeten gelişmiş toplumların arkalarında kil tabletlerden, papirüslerden oluşan bazı parçalar ve metinler bıraktıkları bilinmektedir. Bunların en eskileri bile oldukça...

HUKUKUN KÖKENİ VE TARİHSEL GELİŞİMİ

HUKUKUN KÖKENİ VE TARİHSEL GELİŞİMİ   Hukukun başlangıcı konusunda yeterli bir bilgiye sahip değiliz. Başka bir deyişle hukukun, henüz aydınlatılmamış bir geçmişe sahip olduğunu söyleyebiliriz. Arke­olojik kazılarda elde edilen çanak çömleklerden, ok, yay ve zıpkın gibi...

HUKUKUN İŞLEVLERİ

HUKUKUN İŞLEVLERİNE GENEL BAKIŞ Hukukun temel işlevlerini sıralamak. Hukuk, toplumların varlığını sürdürmelerine esas teşkil eden belirli işlevler görür. Hukuk, her şeyden önce bir toplumun üyeleri arasındaki ilişkileri tanımlayarak, hangi davranışlara ve etkinliklere izin verildiğini, hangilerinin kapsam...

TOPLUMSAL YAŞAM VE HUKUK

İnsanlık tarihinde ne kadar eskilere gidilirse gidilsin, insanları gruplar veya top­lumlar halinde yaşarken buluruz. Toplumsal hayatın belli bir düzen ve uyum için­de yaşanabilmesi, insanların gerek birbirleriyle, gerek doğrudan doğruya toplum­la olan ilişkilerinde dikkate alacakları...

Montesquieu (1689-1755)

Montesquieu (1689-1755) Tarih, siyaset teorisi, siyaset bilimi ve eleştiri gibi alanlarda çalışmalar yap­mış olan Montesquieu, Aydınlanma döneminin ilk ve en büyük sosyolo- ğu sayılmıştır (Swingewood, 1998: 28). Montesquieu, bilimsel yaklaşımı­nı "Kanunların Ruhu" adlı ünlü eseri­ne...

Durkheim (1858-1917)

Durkheim (1858-1917) Marx ve Weber, doğrudan kapitalist toplumsal ve ekonomik ilişkiler ve ka­pitalist siyasal düzenin meşruluğu prob­lemi ile yakından ilgiliyken Durkheim, "kapitalizm" terimini nadiren kullandı. Durkheim'ın cevabını aradığı temel so­ru şuydu: Dinin veya ahlakın toplum­sal...

Hukuksal Pozitivizm

Hukuksal Pozitivizm Hukuksal pozitivizm, hem varsayımsal bir sosyal sözleşme fikrine ve ne oldukları belirsiz doğal adalet ilkelerine karşı çıkışın, hem de egemenliğin ve hukuksal dü­zenin kaynağının dünyevileşmesinin bir ürünüdür. Hukuksal pozitivizmin temelinde, yalnızca meşru yasakoyucu tarafından...

YAŞAYAN HUKUK

YAŞAYAN HUKUK Hukuksal düzenlemelerin olmadığı bir hukuk düzeni mümkün müdür? Daha doğ­rusu, "toplumsal düzen"in kendisi dışında, bugün bildiğimiz anlamda normatif herhangi bir düzenleme içermeyen bir hukuk düzeninden söz edilebilir mi? yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında...

Orta Çağ’da Hukuk

Orta Çağ'da Hukuk Avrupa tarihinde kabaca MS V.- XV. yüzyıllar arasında geçen dönemi ifade ettiği düşünülen Orta Çağ'ın, kesin olarak ne zaman başladığı ve sona erdiği konusunda bir görüş birliği bulunmamakla beraber, genel olarak Roma...

TOPLUM VE SOSYOLOJİ – HUKUK

TOPLUM VE SOSYOLOJİ Sosyolojinin temel inceleme konusunu açıklamak. Toplum, Sosyoloji ve Hukuk   İnsan, diğer canlılarla bazı ortak özelliklere sahiptir. Onların da bulunduğu bir do­ğal çevrede yaşar. Beslenme, giyinme, barınma ve korunma gibi biyolojik ihtiyaç­ları vardır. Bu ihtiyaçlarını,...

TOPLUMSAL KONTROL VE HUKUK

TOPLUMSAL KONTROL VE HUKUK   Toplumsal kontrol, kişilerin ya da toplumsal grupların toplumsal düzenin gerekle­rine uygun biçimde davranmalarını sağlamaya yönelik düzenlemeleri ifade eden bir kavramdır. Toplumsal kontrol, grup veya toplumun, kişinin davranışlarını sınırlan­dırması ve bu sınırlandırma...

HUKUK VE SİYASET

  Modern pozitif hukukun en önemli özelliklerinden biri, kendisini siyaset dışı, da­ha doğru bir ifade ile siyaset üstü ilan etmiş olmasıdır. Hukukun siyasetten ayrıl­masına ihtiyaç duyulmasının nedeni, hem hukuku siyasal yaşamın günlük çekiş- melerinden uzaklaştırmak, hem...

MODERNLEŞME SÜRECİNDE HUKUK

MODERNLEŞME SÜRECİNDE HUKUK Modernleşme ve modernite kavramları, genel olarak, geleneksel veya modern ön¬cesi toplum ile modern toplum arasında yapılan bir ayrım ve karşılaştırmadan ha-reketle açıklanmaktadır. Bu bağlamda modernleşme kavramı; geleneksel veya mo¬dern öncesi toplum tipinden...

Hukukun Toplumsal İşlevleri

Hukukun Toplumsal İşlevleri Toplumsal bütünleşme: Bir toplumsal grubun veya toplumun üretim yapısı, kurumlarının ve değerlerinin birbirleriyle tutarlı olması ve sürtüşmesiz işlemesi. Hukuk, toplumsal yaşamın belli bir uyum ve istikrar içinde sürdürülmesinde önem­li işlevler görür. Hukukun bu...

Normativist Hukuksal Pozitivizm

Normativist Hukuksal Pozitivizm Doğal hukuk yaklaşımından ayrılmakla birlikte, yukarıda kısaca açıklanmaya çalı­şılan iradeci hukuksal pozitivizmin de hukukdışı olarak nitelendirilebilecek unsur­lar içerdiği görülebilir. Söz gelimi, iradesine bir anlam yüklenen egemen, hukukdı­şı bir varlık olarak karşımıza çıkar....

İradeci Hukuksal Pozitivizm

İradeci Hukuksal Pozitivizm Doğal hukuk yaklaşımına getirilen eleştirilerin ilk sonucu, hukuku doğada kendi­liğinden var olan bir düzen olarak tanımlamak yerine, bir iradeye atıfla tanımlamak olmuştur. Kuşkusuz burada sözü edilen irade, egemenin iradesidir. Böylece hu­kuk, egemenin...

Toplum, Sosyoloji ve Hukuk

Günümüzün modern toplum şartlarında hukuk, özel öneme sahip bir olgu haline gelmiştir. Toplumsal ilişkilerin ve davranışların giderek çeşitlendiği, farklılaştığı ve karmaşıklaştığı toplumsal yapılarda; insanların, grupların, örgütlerin ve organların ilişkilerine, örgütlenmelerine ve işleyişlerine yön verebilmek...

HUKUK SOSYOLOJİSİNİN DÜŞÜNSEL GELİŞİMİ

HUKUK SOSYOLOJİSİNİN DÜŞÜNSEL GELİŞİMİ Burada "Amerikan Hukuksal Realizmi" üzerinde durulacaktır. Bir diğer realist okul olan "İskandinav Hukuksal Realizmi" ayrıca ele alınmayacaktır. Amerikan Hukuksal Realizmi, hukuksal düzende mevcudiyeti fark edilen sorun¬ları ampirik bir çerçeve içerisinde ele alma...

Eugen Ehrlich

Avusturyalı hukukçu Eugen Ehrlich (1862-1922), modern hukuk sosyolojisinin kurucularından biri olarak kabul edilmektedir. Viyana 'da hukuk öğrenimi görerek başladığı kariyeri boyunca hukuk fakültesinde dersler vermiş, kısa bir süreliğine de rektörlük yapmıştır. Eugen Ehrlich'in modern hukuk...

TOPLUMSAL OLGU OLARAK HUKUK Toplumsal Olgu

TOPLUMSAL OLGU OLARAK HUKUK Toplumsal Olgu Hukuku hukuk sosyolojisi açısından ele aldığımız bu ünitede, toplumsal olguyu açıklamak zorunda olmamız şaşırtıcı olmamalıdır. Çünkü hukuk sosyolojisi huku­ku toplumsal bir olgu olarak ele alır. Sosyolojinin bir disiplin olarak ortaya...

Georges Gurvitch (1894-1965)

Georges Gurvitch 1894 Rusya doğumlu olan Gurvitch, entelektüel birikimini, 20. yüzyılın ilk çeyre-ğinde Rusya'da yaşanan toplumsal ve siyasal dönüşümlerin etkilediği bir atmosfer¬de edinmiştir. Esasen sosyolojiden çok felsefi ve hukuksal çalışmalar üzerine yo¬ğunlaşmıştır. 1917 Sovyet Devrimi...

UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMÜ VE HUKUK

  Kişiler arasındaki anlaşmazlıkların, karşılıklı ilişki çerçevesinde diyalog ve mü­zakere gibi yollarla aşılamaması halinde uyuşmazlık durumundan söz edilir. Bu takdirde, uyuşmazlığın çözümü, üçüncü kişilerden veya kurumlardan beklenir. Ta­rihsel süreçte insanlar, gruplar ve toplumlar arasında çıkabilecek...

KÜRESELLEŞME SURECİNDE HUKUK

KÜRESELLEŞME SURECİNDE HUKUK Günümüzde, dünyanın çok boyutlu, köklü ve dinamik bir değişim sürecinden geçmekte olduğu; toplumlar, devletler, ekonomiler, kültürler, insanlar ve çeşitli gruplar arasındaki ilişkilerin ve etkileşimlerin giderek yoğunlaştığı; ekonomik, si­yasal ve sosyo-kültürel yapılardaki dönüşümün,...

En Çok Okunanlar