Hukuk Sosyolojisi

Hukuk Sosyolojisi

İletişim ve Hukuk

İletişim ve Hukuk Bu ünite ile insanlık tarihinin bütün dönemlerinde yaşanan iletişim ve hukuk iliş­kisi ele alınacak, bu ilişkilerin toplumsal hayatın dönüşümüne etkileri ve katkıları değerlendirilecektir. Kuşkusuz ki günümüzde iletişim araçlarından ve süreçlerin­den kaynaklanan çok...

HUKUK VE İDEOLOJİ

  HUKUK VE İDEOLOJİ   İdeoloji "gerçeklik hakkındaki bilgi" sorunu ile yakından ilgili bir kavramdır. Böy­lece, ideoloji ile bilgi arasındaki ilişkiye de dikkat çekmiş oluruz. Örneğin, poziti- vist yaklaşım açısından olgusal içeriği olmayan her söz ya da...

Hukukun Ekonomik Analizi: Richard A. Posner

  Hukukun Ekonomik Analizi: Richard A. Posner Yalnızca yasa yapım süreçleri açısından değil, yargı süreçleri açısından da hukuk ile ekonominin ilişkisine dikkat çekmek gerekir. Bu noktada akla "Hukukun Eko­nomik Analizi" yaklaşımı adıyla anılan hukuk yaklaşımı gelmektedir....

Yasallıkla Meşruluk Arasındaki Hukuk: Jürgen Habermas ve Söylem Kuramı

Yasallıkla Meşruluk Arasındaki Hukuk: Jürgen Habermas ve Söylem Kuramı Habermas'ın hukuk yaklaşımı aşağıda "Hukuk Sosyolojisinin Düşünsel Gelişimi ve Çağdaş Perspektifler" ünitesinde ayrıntısıyla ele alınacaktır. Ancak hem bu ünite­nin bir alt başlığı olarak hukuk ve siyaset...

Siyaset Ötesi Hukuk: Niklas Luhmann, Sistem Kuramı ve Autopoietik Hukuk

Siyaset Ötesi Hukuk: Niklas Luhmann, Sistem Kuramı ve Autopoietik Hukuk Ex post facto: "Bir şey gerçekleştikten sonra" anlamına gelen Latince söz öbeğidir. Türkçe'de "geçmişe yürüme" ya da eski tabirle "makable şamil" şeklinde kullanılmaktadır. Bir olay,...

HUKUK VE SİYASET

  Modern pozitif hukukun en önemli özelliklerinden biri, kendisini siyaset dışı, da­ha doğru bir ifade ile siyaset üstü ilan etmiş olmasıdır. Hukukun siyasetten ayrıl­masına ihtiyaç duyulmasının nedeni, hem hukuku siyasal yaşamın günlük çekiş- melerinden uzaklaştırmak, hem...

HUKUK VE KÜLTÜR

HUKUK VE KÜLTÜR   Modern pozitif hukuk, kültürden giderek bağımsızlaşan bir normatif yapının orta­ya çıkmış olmasının sonucudur. Eğer toplumsal düzen ve uyuşmazlık çözümü, ge­leneksel kültürel yapı tarafından, salt kültürel değerler aracılığıyla sürdürülebilir olsaydı, büyük olasılıkla modern...

Weber (1864-1920)

Weber (1864-1920) İnsan davranışını anlama çabasının, özel metotları gerektirdiğini düşünen Weber'e göre geçerli sosyolojik açıklamalar, anlam düzeyinde de yeterli olmalıdır. Ancak bu, sosyolojinin toplumsal olgular arasındaki nedensel ilişkileri araştırmaktan vaz­geçmesi anlamına gelmez. İnsanlık durumu öyle...

Durkheim (1858-1917)

Durkheim (1858-1917) Marx ve Weber, doğrudan kapitalist toplumsal ve ekonomik ilişkiler ve ka­pitalist siyasal düzenin meşruluğu prob­lemi ile yakından ilgiliyken Durkheim, "kapitalizm" terimini nadiren kullandı. Durkheim'ın cevabını aradığı temel so­ru şuydu: Dinin veya ahlakın toplum­sal...

Marx (1818-1883)

Marx (1818-1883) Klasik sosyolojik teori çerçevesinde Marx, Durkheim ve Weber'in hukuk olgusuna yaklaşımını karşılaştırmalı olarak tartışmak. Marx için hukuk, hiçbir zaman başlı başına bir inceleme konusu olmamış­tır. Marx'ın temel ilgisi, kapitalist top­lumun eleştirisine yöneliktir. Kapita­lizmi, kendi...

Klasik Sosyolojik Yaklaşımlar

Klasik sosyolojik yaklaşımların oluşumunu ve gelişimini değerlendirmek için bun­ların doğup geliştiği sosyo-tarihsel şartlara bakmak gerekir. Hiç kuşkusuz, klasik sosyolojik yaklaşımlar da dahil olmak üzere bütün entelektüel etkinlik alanları, içinde yer aldıkları toplumsal bağlam tarafından...

Maine (1822-1888)

Maine (1822-1888) Tarihsel Hukuk Okulu'nun temel görüşlerini şöyle özetleyebiliriz: Hukukun temel kaynağı örf ve âdetlerdir. Hukuk, daha sonra içtihatlarla gelişir. Yasa koyucu, toplumsal gelişmeye uyduğu ölçüde gerçek hukuku ifade eder. Kodifikasyon veya yasalaştırma hareketi gereksizdir....

Beccaria (1738-1794)

Beccaria (1738-1794) Beccaria'nm Avrupa hukuk ve ceza sisteminin geliştirilmesi için ortaya attığı görüşler, yaklaşık 250 yıl son­ra da kriminolojinin ve hukuk sos­yolojisinin önemli bir tartışma ko­nusunu oluşturmaktadır. Klasik Kri­minoloji Okulu'nun kurucusu sayı­lan Beccaria'nm ceza bilimi...

Montesquieu (1689-1755)

Montesquieu (1689-1755) Tarih, siyaset teorisi, siyaset bilimi ve eleştiri gibi alanlarda çalışmalar yap­mış olan Montesquieu, Aydınlanma döneminin ilk ve en büyük sosyolo- ğu sayılmıştır (Swingewood, 1998: 28). Montesquieu, bilimsel yaklaşımı­nı "Kanunların Ruhu" adlı ünlü eseri­ne...

İbn-i Haldun (1332-1406)

İbn-i Haldun (1332-1406) Büyük İslâm düşünürü İbn-i Haldun, tarihsel ve sosyolojik bir perspektife sahip "Mukaddime" adlı eserinde; toplumsal gerçekliği tarihsel bir çerçeve içinde ele ala­rak anlamaya ve açıklamaya çalışmış ve bu amaçla "umran ilmi" adını...

YAŞAYAN HUKUK

YAŞAYAN HUKUK Hukuksal düzenlemelerin olmadığı bir hukuk düzeni mümkün müdür? Daha doğ­rusu, "toplumsal düzen"in kendisi dışında, bugün bildiğimiz anlamda normatif herhangi bir düzenleme içermeyen bir hukuk düzeninden söz edilebilir mi? yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında...

DEVLET, TOPLUM VE HUKUK

DEVLET, TOPLUM VE HUKUK Devlet, hukuk ve toplum ilişkisini değerlendirmek. Hukuku etkinlik problemi çerçevesinde ele almak, hukuk yaklaşımı açısından önemli bir farklılığı da beraberinde getirir. Bu farklılık, hukuk ile devletin ilişkisi çerçevesinde kendisini gösterir. Klasik hukuk yaklaşımları...

Normun İhlali ve Sonucu: Yaptırım

Normun İhlali ve Sonucu: Yaptırım Bir davranışın norma uygun olmadığı yargılama neticesinde saptandığında, bir suç ya da daha geniş ifadesi ile norm ihlali ile karşı karşıya kalmışızdır. Norm ihlali bir yaptırım ile karşılanmaktadır. Yaptırım, norma...

Hukukun Etkinliğinin Saptanması: Yargılama

Hukukun Etkinliğinin Saptanması: Yargılama Bu noktada, kukukun etkinliğinin nasıl saptanacağı sorunu kendisini gösterir. So­ru şu şekilde formüle edilebilir: Bir normun etkin olduğu nasıl anlaşılır? Bu soruya ikili yanıt vermek gerekir. Birincisi, toplumun üyeleri bir norma dü­zenli...

Hukuk Normunun Varlığı ve Toplumsal Düzen

Hukuk Normunun Varlığı ve Toplumsal Düzen Hukukun etkinliğinin öne çıkartılması, hukukun varlığının gözlem yoluyla ve fiilî bir ilişki olarak "sonradan" saptanması anlamına gelir. Oysa hukuku bir yürürlük problemi çerçevesinde ele alan yaklaşımlar açısından hukuk, ortaya...

Hukuk Sosyolojisi Açısından Hukukun Etkinliği

Hukuk Sosyolojisi Açısından Hukukun Etkinliği   Hukuku toplumsal bir olgu olarak ele alan hukuk sosyolojisi açısından hukukun varlığı meselesi, aslında hukukun etkinliği problemidir. Bir başka deyişle, hukuk sosyolojisi açısından, etkin olmayan, uygulanmayan ya da ihlali halinde...

Normativist Hukuksal Pozitivizm

Normativist Hukuksal Pozitivizm Doğal hukuk yaklaşımından ayrılmakla birlikte, yukarıda kısaca açıklanmaya çalı­şılan iradeci hukuksal pozitivizmin de hukukdışı olarak nitelendirilebilecek unsur­lar içerdiği görülebilir. Söz gelimi, iradesine bir anlam yüklenen egemen, hukukdı­şı bir varlık olarak karşımıza çıkar....

İradeci Hukuksal Pozitivizm

İradeci Hukuksal Pozitivizm Doğal hukuk yaklaşımına getirilen eleştirilerin ilk sonucu, hukuku doğada kendi­liğinden var olan bir düzen olarak tanımlamak yerine, bir iradeye atıfla tanımlamak olmuştur. Kuşkusuz burada sözü edilen irade, egemenin iradesidir. Böylece hu­kuk, egemenin...

Hukuksal Pozitivizm

Hukuksal Pozitivizm Hukuksal pozitivizm, hem varsayımsal bir sosyal sözleşme fikrine ve ne oldukları belirsiz doğal adalet ilkelerine karşı çıkışın, hem de egemenliğin ve hukuksal dü­zenin kaynağının dünyevileşmesinin bir ürünüdür. Hukuksal pozitivizmin temelinde, yalnızca meşru yasakoyucu tarafından...

Doğal Hukuk Yaklaşımı

  Doğal Hukuk Yaklaşımı Doğal hukuk düşüncesi, hukuk yaklaşımları arasında en eski ve köklü gelenek olarak kabul edilmektedir. Zira bu hukuksal yaklaşımın kökleri, eski Yunan düşü­nürlerine kadar uzanmaktadır. Doğal hukuk yaklaşımının temelinde adalet düşüncesi yer alır. Buna...

En Çok Okunanlar