Kaşgarlı Mahmut Hayatı, Dîvânü Lügati’t-Türk’ü Yazması (Edebi Şahsiyetler)

29

Büyük Türk dil bilgini. Keşf-üz-Zünûn adlı esere  göre asıl ve tam adı Mahmûd bin Hüseyin bin Muhammed’tir. Hayâtı hakkında bilinenler Dîvânü Lügati’t-Türk’de doğrudan doğruya veya dolaylı olarak yer almış bilgilere dayanmaktadir. Buna göre babası Barsaganlı bir beydir. On birinci yüzyılda ilk Müslüman Türk devleti olan Karahanlılar ülkesinin başkenti Kaşgar’da doğmuş ve yetişmiştir. Kaşgarlı Mahmûd’un doğum ve ölüm yllları da kesin olarak belli degildir. 1072-1074 yllları arasında Dîvânü Lügati’t-Türk’ü tamamladığı zaman kendisinin ileri bir yaşta olduğu varsayılarak, Mahmud’un XI. yuzyıl içinde yaşadığı ve aynı yüzyılın sonlarına dogru öldüğü kabul edilmektedir.

Ortaya koyduğu eserleri ile Türk diline büyük hizmet etmiştir.  Meşhur eseri Dîvânü Lügati’t-Türk’tür. Kendisinin verdiği bilgilere göre bu eserini 25 Ocak 1072’de yazmaya başlamış, 10 Şubat 1074’de bitirmiştir. 1076-1077 arasında son şeklini vererek, Dîvân’ını Halîfe Ebü’l-Kâsım Abdullah bin Muhammedü’l-Muktedi bi-Emrillah’a sunmuştur. 1071-1077 târihleri arasında Bağdat’ta bulunmuş, Türk dil ve kültürünün Arap dünyâsına tanıtılmasında büyük rol oynamıştır.