Karl Ernst von Baer Kimdir, Hayatı, Eserleri, Hakkında Bilgi

29

BAER, Karl Ernst von (1792-1876)

Alman doğa bilgini. Memeli yumurtasını ilk kez gözlemleyip tanımlamış ve karşılaştırmalı embriyolojinin öncüsü olmuştur.

29    Şubat 1792’de, Estonya’daki Piep kentinde doğdu. Prusya’dan göçerek Rusya’nın Baltık Denizi kıyılarına yerleşip toprak sahibi olmuş, Alman asıllı soylu bir ailenin on çocuğundan biriydi. Reval’de (bugün Tallin), soylu aile çocuklarının okuduğu bir okulda üç yıl kadar askeri eğitim gördükten sonra 1810’da Dorpat’ta (bugün Tartu) tıp öğrenimine başladı. 1814’te diplomasını alınca, o çağ Rusyası’nda neredeyse gelenekleşmiş bir eğilime uyarak öğrenimini Almanya’da sürdürmeye karar verdi. Hem edindiği tıp bilgisini yeterli bulmuyor, hem de araştırmacı olmak pratisyen hekimlikten daha çekici geliyordu. Bu amaçla önce Viyana’ya gitti; ardından Almanya’ya geçerek 1815’te Würzburg Üniversitesi’ ne kaydoldu.

Bâer’i hayvanların gelişme evreleri ve özellikle embriyoloji konusunda çalışmaya yönelten, Würzburg Üniversitesi’nin karşılaştırmalı anatomi profesörlerinden Döllinger olmuştur. 1817’de bu üniversitedeki öğrenimini tamamlayan Baer, Dorpat’taki eski hocalarından, Alman anatomi ve fizyoloji profesörü Karl Friedrich Burdach’ın (1776-1847) çağrısını kabul ederek, aynı yıl Prusya’daki Königsberg (bugün Rusya’da Kaliningrad) Üniversitesi’nde ders vermeye başladı. 1819’da zooloji doçenti, 1822’de profesör oldu ve embriyoloji alanında en önemli çalışmalarını, 1834’e değin görev yaptığı bu üniversitede gerçekleştirdi.

1820’de Königsberg’te evlendiği karısını ve altı çocuğunu da alarak 1834’te Rusya’ya dönen Baer, St.Petersburg’a yerleşti. Sekiz yıldır yazışarak işbirliği yaptığı ve artık tam üyesi olduğu Rusya Bilimler Akademisi bu kentteydi. Baer 1862’ye değin bu kuruluşta önce kütüphanecilik, ardından çeşitli yönetim görevlerini üstlendi; 1867’ye değin de onur üyeliğini sürdürdü. Königsberg’ten ayrıldıktan sonra embriyoloji çalışmalarına son vermiş, ilgisini antropoloji, etnoloji, coğrafya ve jeoloji gibi değişik alanlara yöneltmişti. Bu dönemde, özellikle Rusya’nın kuzey bölgelerinde araştırma gezileri yaparak, o tarihte henüz insan yerleşmesine rastlanmayan Novaya Zemlya’dan ilginç örnekler topladı! 1837’de Kuzey Kutbu’na yapılan bir inceleme gezisini yönetti; Kuzey Kutup Dairesi içindeki toprakların hayvan ve bitki örtüsüne ilişkin zengin belgelerden yararlanarak balıkların gelişimini inceledi; Baltık ve Hazar denizlerinde yaşayan balıklar üstüne monografiler yazarak hem bilimsel, hem ticari yönden Rus balıkçılığının gelişmesine katkıda bulundu.

Bu gezileri sırasında, Rusya’daki akarsuların çoğunda sağ kıyının sol kıyıdan daha dik olduğunu gözlemleyen Baer, bu olguyu Yer’in dönme hareketine bağladı. Rüzgârların, akarsuların ve deniz akıntılarının Yer’in dönme hareketi nedeniyle, kuzey yarıkürede sağa, güney yarıkürede sola doğru bir sapma gösterdiğini, bu nedenle kuzey yarıküredeki akarsularda sağ kıyının sol kıyıdan daha çok aşındığını açıkladı. Rus Coğrafya Derneği’nin de kurucusu olan ve Rusya Bilinjler Akademisi’nde çok zengin bir
kafatası koleksiyonu oluşturan Baer’in son çalışmalarından biri, Eştonyalı soyluları gücendirecek kadar açıksözlü ve ilginç otobiyografisiydi. 1867’de Akademi’deki görevinden emekliye ayrılarak Dorpat’a yerleşti ve 28 Kasım 1876’da orada öldü.