Jacobo Arbenz Guzman Kimdir, Hayatı, Dönemi, Hakkında Bilgi

18

ARBENZ GUZMAN, Jacobo (1913-1971)

Guatemalalı devlet adamı. Cumhurbaşkanlığı döneminde ABD egemenliğine karşı çıkmış, önemli reformlar yapmıştır.

14 Eylül 1913’te Quezaltenango’da doğdu, 27 Ocak 1971’de Meksika’da öldü. Guatemala’ya göç etmiş İsviçreli bir eczacının oğludur. Eğitimini Guatemala Harp Akademisi’nde tamamladı. 1944’te albay rütbesinde iken Cumhurbaşkanı Jorge Ubico’yu deviren darbenin hazırlanmasına katıldı. 1949’da, Are-valo Hükümeti’nde savaş bakanlığına getirildi. 1950’de yapılan seçimlerde cumhurbaşkanı seçildi, 1951’de göreve başladı. Arevalo döneminde yükselen sosyalist ve komünist hareketlerin istemleri doğrultusunda bir program uygulayacağını açıkladı; temel hedefleri, tarımda köklü bir reform ve ülkedeki ABD egemenliğine son vermekti.

Arbenz Guzman, 1952’de çıkarttığı tarım yasası ile Guatemala’da büyük gücü olan ABD’nin Birleşik Meyvacılık Şirketi’ne ait plantasyonları millileştirdi. Karşılığında ödeme yapılmadan gerçekleştirilen bu millileştirme, ABD Hükümeti’nin büyük tepkisine yol açtı. Ülkedeki öbür yabancı sermayeli kuruluşlar da düşük bedellerle millileştirilmeye başlandı. Bir yandan da millileştirilen toprakların bir bölümü yerlilere dağıtıldı.

Arbenz Guzman yönetimi, ABD diplomatları, kilise ve ülkedeki ABD yanlısı aydınlar ve sermaye çevrelerince şiddetle eleştirildi. Arbenz Guzman bu eleştiri ve saldırılara uluslararası toplantılarda, özellikle Amerikan Ulusları Konferansı’nda sert yanıtlar verdi. 1954 Martı’nda Caracas’ta toplanan Amerikan Ulusları Konferansı’nda ABD Dışişleri Bakanı John Foster Dulles, Guatemala delegasyonunun şiddetli muhalefetine karşın, konferanstan “uluslararası ko-münizm”i kınayan bir karar çıkarttırmayı başardı.

Bu diplomatik zaferin sadece kâğıt üzerinde kalmayacağı ve ABD’nin harekete geçmekten kaçınmayacağı birkaç ay sonra ortaya çıktı. O sırada başında John Foster Dulles’in kardeşi Ailen W. Dul-les’in bulunduğu ABD Merkezi Haberalma Örgütü (CIA), Arbenz Guzman yönetimine karşı harekete geçti. Albay Carlos Castilla Armas yönetimindeki

2.000    kişilik bir güç, üslenmiş olduğu Honduras’tan Guatemala’ya saldırdı. Bu gücün büyük çoğunluğunu 1944’teki darbeden sonra Honduras’a sığman mülteciler oluşturuyordu. CIA’nm Guatemala ordusunun kilit noktalarındaki kimi subayları etkisizleştirmesi sonucu, Armas yönetimindeki güçler çok az dirençle karşılaşarak kısa zamanda başkenti ele geçirdiler. Arbenz Meksika’ya sığınmak zorunda kaldı.

ABD’nin silahlandırdığı ve mali yönden de desteklediği Armas, yönetime geçer geçmez Arbenz Guzman’ın reformlarını birer birer ortadan kaldırdı. Birleşik Meyvacılık Şirketi’ne toprakları geri verildi ve Guatemala ekonomisi 1944’ten önceki durumuna döndürüldü.

1957’ye değin Meksika’da kalan Arbenz Guzman, bu tarihte Uruguay’a geçti. Küba devriminden bir süre sonra Küba’ya giden Arbenz Guzman, daha sonra yeniden Meksika’ya döndü ve yaşamının sonuna değin burada kaldı.

Gerçekleştirmeye çalıştığı toplumsal reformlar nedeniyle ABD’nin tepkisini çeken Arbenz Guzman, CIA’mn Orta Amerika’ya yönelik gizli operasyonlarına hedef olan ilk cumhurbaşkanıdır.

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi