İsmail Hakkı Eldem Kimdir, Hayatı, Eserleri, Hakkında Bilgi

22

İsmail Hakkı Eldem (1871-1944) Son devrin tanınmış biyografi yazan ve mütercimlerinden.

Şubat 1871’de İstanbul’da doğdu. Tophâne-i Âmire Jurnal Kalemi mümeyyizi Câvid Bey ile Fatma Hanım’ın oğludur. Fevziye Rüşdiyesi’ni ve Mülkiye Mektebi’nin idâdî ve yüksek kısımlarını bitirdi (1889). 25 Temmuz 1891’de Hariciye Ne­zâreti Şehbenderlik İşleri Kalemi’nde üçüncü kâtip olarak memuriyet hayatı­na başladı. Aynı dairede ikinci mümey­yiz (1895), serhalife (1897), müdür mua­vini (1899) ve müdür (1908) oldu. 1909′-da Marsilya. 1918’de Münih başkonsolos­luğuna atandı. İkinci Damad Ferid hükü­meti zamanında konsolosluktan azledil­di (1919). Uzun süre açıktan maaş aldık­tan sonra 1925’te kendi isteğiyle emek­liye ayrıldı. 13 Mart 1944’te öldü ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.

Mülkiye Mektebi’nin en çalışkan öğ­rencilerinden olan İsmail Hakkı’nın Fran­sızca’sının kuvvetli olduğu çağdaşları ta­rafından belirtilmiştir. Öğrencilik yıllarında Nahl-i Emel dergisin­deki kalem tecrübeleriyle başlayan yazı hayatı Mekteb dergisinde şiirler, ede­biyat incelemeleri, değişik konularda yazılar ve tercümelerle devam etmiştir. 1891-1894 arasında başmuharrirliğini de yaptığı Mekteb dergisi, ara neslin ve Servet-i Fünûncutar’ın toplandığı edebi­yat ocaklarından biri olmuştur. Halit Zi­ya Uşaklıgil, derginin bu rolü üstlenmesinde İsmail Hakkı’nın şahsiyetinin önem­li payı olduğunu Kırk Yıl adıyla yayım­ladığı hâtıralarında vurgular. İsmail Hak­kı’nın bu dergideki yayınları arasında. Çiftlikte adlı bitmemiş bir romanıyla Ali Şîr Nevâî üzerine birkaç sayı devam eden uzun bir incelemesi kayda değer nite­liktedir. 1891 yılından İtibaren şiir, bi­yografi ve inceleme kitapları yayımla­yan İsmail Hakkı, 1895’ten sonra ölümü­ne kadar kendini tamamen tercüme çalışmalarına vermiştir.

İsmail Hakkı, Mekteb dergisindeki ya­zılan ve ilk biyografik çalışmalarıyla ede­biyatın bazı meselelerine vukufla eğil­miş, şiir değerlendirme ve tahlillerinde devrine göre önemli bazı adımlar atmış­tır. Ancak çok genç yaşında bu tür ya­yınları bir tarafa bırakıp tamamen ter­cüme alanına geçmesi, adının edebiyat çevrelerinde unutulmasına sebep olmuş­tur. Amatör tarzda yağlı boya resim me­rakı da olan İsmail Hakkı Eldem, büyük ressamlardan Osman Hamdi Bey’in kar­deşinin kızı Azize Hanım’la evliydi. Son devir mimarlarından Sedat Hakkı El­dem onun oğludur.