II. Bayezid Köprüsü -Osmancık- Tarihi, Mimari, Özellikleri, Hakkında Bilgi

41

II. Bayezid Köprüsü, Çorum ilinin Osmancık ilçesinde XV. yüzyıl sonunda yapılan köprü.

Kızılırmak üstünde inşa edümiş bu köprünün üzerinden geçen yol Koyun Baba ziyaretine (zaviye, türbe vb.) ulaştı­ğından, buraya Koyun Baba Köprüsü de denilir. Kitabesine göre Şaban 889’da yapımına başlanarak 894’te (1488-89) tamamlanmış olduğu kabul edilir. Girift bir sülüsle yazılmış Arapça beş satır halindeki bu uzun kitabe Eş­ref Ertekin, Halim Baki Kunter, Cevdet Çulpan ve Aydın Yüksel tarafından fark­lı şekillerde okunmuştur. Köprünün ya­pım tarihini verdiği kabul edilen “celîlün hayruhâ” ibaresi 889 olarak hesaplan­makta ise de bitiş tarihini belirttiği ileri sürülen ibarenin okunuşunda şüpheler vardır. Bu kitabe, başka köprülerden de­ğişik olarak ortadaki kitabe köşkü üze­rine değil köprünün dışında kalenin bu­lunduğu yalçın kayalığın eteğine yapı­lan sivri kemerli bir niş içine yerleştiril­miştir.

Evliya Çelebi 1050 (1640-41) yılına doğ­ru üzerinden geçtiği bu köprüyü övmüş ve on dokuz gözlü olduğunu belirttikten sonra. “Anadolu diyarında misli yoktur” demek suretiyle hayranlığını ifade etmiş­tir. Fransız seyyahı J. B. Tavernier de se­yahatnamesinde bu köprüden kısaca bah­sederek göz adedini daha doğru bir şe­kilde on beş olarak verir. Sultan II. Mah-mud’un İran şahına 1225 Ramazanında elçi olarak gönderdiği Yâ-sincizâde Abdülvehhâb Efendi’nin kâti­bi Bozoklu Osman Şâkir Efendi’nin Mu­savver İran Sefâretnâmesi ‘ndeki min­yatürlerden birinde Osmancık kasabası önünde bu köprü de gösterilmiştir. Os­man Şâkir Efendi de bu on beş gözlü köprüyü “…cihanda misli bulunmaz…” cümlesiyle tavsif ederek inşa tarihini 889 olarak verir. Köprü 1938’de tamir edil­miş, bu sırada yapıya zarar veren bent ve değirmenler kaldırılmıştır. 1967’de Karayolları tarafından yapılan tamirde İse tabliyesi de genişletilmiş, kitabe ve kemeri temizlenmiştir.

Beyazıt Köprüsü muntazam işlenmiş kesme taşlardan yapılmış olup 250 m. uzunluğunda, 7,50 m. genişliğindedir. En geniş göz açıklığı 16,35 m., en dar göz açıklığı ise 9,20 metredir. İki yanın­da 0,60 m. yüksekliğinde taş korkuluk­lar vardır. Köprünün her iki başı da ka­ya zemine bağlanmış, kuzeyinde bulu­nan kaleden su alınabilmesi için bu ta­raftaki ayak yakınına bir gizli yol İndiril­miştir. Çöküntüleri önlemek için köprü temellerinin altlarına ziftli kazıklar ça­kılmış olduğu da yapılan incelemede an­laşılmıştır. Ayrıca akarsuyun yatak kay­dırmasını önlemek maksadıyla her iki yanda 250 m. kadar uzunlukta tahkim duvarları yapılmıştır.

Osmancık’taki Sultan II. Beyazıt Köprü­sü, kuvvetli akan bir ırmak üzerinde Os­manlı devri Türk mimarisinin gerek mühendislik gerekse mimarlık bakımından meydana getirdiği muhteşem bir eser olarak 500 yıldır görevini sürdürmek­tedir. Bu köprünün yapılışı ile ilgili bazı halk söylentilerinin özetleri G. Tunç’un kitabında yer almaktadır.

Diyanet İslam Ansiklopedisi