Hübel-Hubel Putu Nedir, Tarihi, Efsanesi

Hübel. Hubal, İslâmiyetten önce Mek­ke’de Kabe’nin içinde bulunan bir putun adı. Bunu bir Nebatî kitabesinden öğ­renmiş bulunuyoruz1. Bu put orada, Düşarâ ve Manütu’nün yanında bulunmakta idi. Bu keyfiyet, putun Amr b. Luhay tarafından Moab’dan yahut El-Cezîre’den geti­rilmiş olduğu rivayetini doğru gibi göstermek­tedir. Her ne kadar içeriği efsânevî mâhi­yette ise de, bu rivayet, Hübel’in yabancı ve özellikle Ârâmî menşe’ine âît hâtırayı tamâmiyle muhafaza etmektedir. Hübel kelimesi Arapçadan türetilmiş olamaz, Zîra Yâküt tav. b.’da bulunan etimolojiler kendiliğinden sukut etmekte olduğu gibi, Hübel’in 3JÎ3P’e muâdil  olduğuna dâir Pocockes tarafından ileri sürülen ve Dozy’de de savunulmuş olan  varsayımın doğruluğu da  hemen-hemen bundan daha fazla sabit olmuş değildir. Gerçekte diğer bir rivayete nazaran da, Hübel Beni Kinane’ye âit bir put olup, buna Kureyşliler de taparlardı ve bu putu Kabe’ye getiren Huzayma b. Mudrika İdi; bundan do­layı buna Hübel Huzayma denilmesi âdet ol­muş idi. Yine rivayete göre, bu put bir erkek suretinde olup, kızıl yakuttan yapılmıştı. Kureyşler, kırılmış olan sağ elinin yerine, altın bir el takmışlardı; oklar vâsıtası ile niyet çek­mek suretiyle, bunun kehânetine müracaat olu­nurdu kî, Abdülmuttalib dahi oğlu Abdullah için de böyle bir fala başvurmuştu. Bundan başka bu puta karşı yapılan ibâdet şekli hakkında bir şey bilmediğimiz gibi, ona dâir an­latılan bu rivayetler putun ülûhiyetinin ken­dine has karakterini kat’î bir şekilde tâyin konusunda hiç bîr değeri hâiz değil idi. Mekke’nin fethinden sonra, Hübel de bütün öteki sanem­lerin akıbetine uğradı ve heykel Kabe’den çıkarılıp, yok edildi.

1-(Corp. Inscr. Semit., II, nr. I98 = jaussen ve Ssvignac, Mission arche-ol. en Arabie, I, 169, 170)