Hersekli Arif Hikmet kimdir? Hayatı ve eserleri

33

Hersekli Arif Hikmet kimdir? Hayatı ve eserleri: Osmanlı şâirlerinden. 1839 senesinde Hersek’in Mostar kazâsında doğdu. Babası Zülfikâr Nâfiz Paşadır. Hersek’te tahsile başladı. Dedesi ve babası ölünce Bosna’ya taşındı. Tahsil için İstanbul’a geldi. Özel hocalardan sarf, nahif, mantık, meânî, beyân dersleri aldı. Tahsilden sonra ilk olarak sadrâzamlık özel kalem müdürlüğünde vazîfe aldı. Yedi-sekiz sene çalıştıktan sonra kendi isteğiyle ayrıldı. 1868 senesinde Adliye Nezâretinde çalışmaya başladı. 1883 senesinde Erzurum Asliye Hukuk Mahkemesi reisliğine, bir müddet sonra da Bursa Bidâyet Mahkemesi reisliğine tâyin edildi. Bursa’da üç sene kalan Ârif Hikmet Bey, annesi ölünce istifâ ederek, İstanbul’a geldi. Bir müddet sonra aynı görevle Manastır, Yanya ve Kastamonu’ya gönderildi. 1897 senesinde Derseâdet İstinâf Mahkemesi âzâlığına, 1900’de İstinâf Hukûk Mahkemesi Siyâseti, 1901’de Mahkeme-i Temyiz âzâlığına terfî etti. 1903 târihinde Şehzâdebaşı’nda öldü. Topkapı Mezarlığına defnedildi.

Kâdirî yoluna mensûb âlim bir kimseydi. Ârif Hikmet Beye göre Tanzimât inkılapları, yabancı devletlerin baskısıyla yapılmıştır. Tanzimâta karşı olan Ârif Hikmet Bey hızlı ve kolay yazı yazardı. İfâdesi samîmî, şiir dilini ustalıkla kullanan bu şâir, ilme son derece önem verirdi. Tasavvufa dâir yazdığı gazelleri şiirlerinin en güzelleridir. Ona göre şiir hayalden ibârettir. Divan şiirinin son temsilcilerindendir. Çok güzel konuşur ve şiir okurdu. İnsanları kolayca tesiri altına alırdı. Hâfızası fevkalâde kuvvetliydi.

Ârif Hikmet Beye göre Müslümanlık, Hak yolunda kahramanlıktır. Hersekli Ârif Hikmet; Osman Şems başta olmak üzere Nâmık Kemâl, Ziyâ Paşa, Recâizâde Celâl, Leskofçalı Gâlip ve Kâzım Paşa gibi şâirlerin meydana getirdiği, o devirde eski şiiri devâm ettiren Encümen-i Şuârâyı her hafta Lâleli Çukurçeşme’deki evinde toplardı. Burada şiir ve edebiyât sohbetleri yapılırdı.

Eserleri:

KAYNAK: REHBER ANSİKLOPEDİSİ, 9. CİLT

Arif Hikmet (Hersekli) kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (1839-1903) Osmanlı Divan şairi. Divan şiirinin son önemli temsilcilerindendir. 22 Kasım 1839’da Mostar’da doğdu. Hersekli Zülfikar Nafiz Paşa’nın oğludur. Önce babası, ardın­dan da büyükbabası ölünce ailesi ile birlikte Hersek’ ten Bosna’ya gitti. 1854’te İstanbul’a giderek öğre­nim gördü. Sadaret Mektubî Kalemi’nde görev aldı. 1868’de Divan-ı Ahkâm-ı Adliye’de Muhakemat-ı Cezaiye zabıt kâtipliğine atandı.

Adliye daireleri mümeyyizlikleri ve Erzurum, Hüdavendigâr, Manastır, Yanya, Kastamonu, Adana, Cezair-i Bahr-i Sefid vilayetleri Bidayet Mahkemesi reisliklerinde bulundu. 1897’de Adliye Nazırı Abdurrahman Nureddin Paşa’nın yardımı ile İstanbul İsti­naf Mahkemesi üyeliğine getirildi. 1900 yılında İstinaf Hukuk reisliği, 1901’de de Mahkeme-i Temyiz üyeli­ği yaptı. 20 Mayıs 1903’te İstanbul’da öldü.

Divan’ı, didaktik nitelikte şiirleri, münacat, naat, Halife Ali ve oğlu Hüseyin için mersiyeleri, bazı sufîler için söylediği kasideleri ile Namık Kemal, Halet Bey, Kazım Paşa ile birlikte yazdıkları bir şiiri kapsar. Şiirleri arasında gazelleri önemlidir. 17. yy şairlerinden Naîlî-i Kadîm ile Fehîm-i Kadîm’in etkisinde kalmıştır. Ayrıca, tasavvuf, felsefe ve siya­setle ilgili Levâyihü’l-Hikem; Levâmiü’l -Efkâr; Misbahü’l-İzah; Sevanihü’l-Beyan adlı basılmış yapıtları vardır.

YAPITLAR:

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, 8. cilt, Anadolu yayıncılık, 1983