Hafız Kumral Kimdir, Hayatı, Sanatı, Hakkında Bilgi

Hafız Kumral XVII. yüzyılda yaşamış zâkîrbaşı, hanende ve bestekâr.

İstanbul Üsküdar’da doğdu. Asıl adı Mehmed’dir. Celvetiyye tarikatına inti­sap ederek tarikatın pîri Aziz Mahmud Hüdâyi’nin terbiyesi altında yetişti. Güzel sesi ve zikir meclisini idare etmedeki ka­biliyetiyle dikkati çekerek bir müddet son­ra hankahın zâkirbaşılığına getirildi. Mû­siki bilgilerini kimden aldığı kesin olarak bilinmeyen Hafız Kumral zamanla devri­nin önemli musikişinasları arasına girdi. Yılmaz Öztuna. kaynak göstermeden Ha­fız Kumral’ın 1621’de vefat ettiğini belir­tir. Ancak hayatıyla ilgili bil­gilerin çoğunun elde edildiği Atmbü’l-dsdr’ın el yazması bazı nüshalarında onun IV. Murad (1623-1640), bazılarında ise Sultan İbrahim (1640-1648) devrinde şöh­ret bulduğu kaydedilmektedir. Buna gö­re Hafız Kumral’ın 1621 yılında vefat et­miş olması mümkün değildir.

Devrinin musikişinasları arasında bil­hassa gür ve tesirli sesiyle tanınan Hafız Kumral, zâkirbaşilığı ve hanendeliği ya­nında güçlü bir bestekâr olarak da kabul edilmiştir. Beste, semai, na’t. tevşîh ve ilâhi formlarında bestelediği eserlerine çeşitli el yazması güfte mecmualarında rastlanmaktaysa da günümüze bunlar­dan ancak dördü ulaşabilmiştir. Ebûishakzâde Esad Efendi ise otuzun üzerinde eser bestelediğini ifade etmektedir. Bazı güfte mecmualanndaki eserlerinin başında görülen “Hafız Kıral” (Jijâ) kaydındaki “Kıral” kelimesi müstensih hata­sından kaynaklanmış olmalıdır.

Hafız Kumral’ın bestelediği ilâhilerin büyük kısmının şeyhi Aziz Mahmud Hüdâyî’ye ait manzumeler olduğu dikkati çekmektedir. Besteleri arasında güftesi Sultan I. Ahmed’e ait. “N’ola tacım gibi başımda götürsem dâim” mısraı ile baş­layan pençgâh tevşîhi ile sözleri Aziz Mahmud Hüdâyî’ye ait olan, “Kudümün rahmet-İ zevk u safadır yâ Resûlallah” mısraı ile başlayan acem tevşîhi özellikle zikredilmelidir. Ancak bazı eserlerde bi­rinci tevşîhin Buhûrîzâde Mustafa Itri’-ye. ikincisinin Hafız Post’a ait olduğuna dair kayıtlar bulunmaktadır.

TDV İslâm Ansiklopedisi