GATT

GATT

 

Dünya ticaretinin
serbestleştirilmesi ve gümrük tarifelerinin karşılıklı olarak kal­dırılması
amacı ile ABD’nİn de insiyatifİ sonucu, Ekim 1947Me Cenevre’de 23 ül­kenin
katıldığı konferansta ortak bir an­laşmaya varılarak “Gümrük Tarifeleri ve
Ticaret Genel Anlaşması” (GeneralAgre-ement on Tariffs and Trade)
imzalanmış­tır. Geçici bir düzenlemeyi öngören bu an­laşma, 1948’de yürürlüğe
girmiştir. Dün­ya ticaretinin serbestleştirilmesi île BM bünyesinde bir
teşkilatın kurulması öngö­rülmekle beraber, gerçekleşmeyince GATTın fonksiyonu
ve etkileri daha da artmıştır.

GATTın merkezi
Cenevre’ dedir. Örgü­tün yılda yaklaşık sekiz defa toplanan bir temsilciler
konseyi ile her yıl toplanan bir Genel Kurul, 1964’te kurulan pazarlama
konusunda araştırma ve önerilerde bulu­nan Uluslararası Ticaret Merkezi ve bir
sekreterlikten oluşan alt birimleri vardır. GATTın amaçları şunlardır:

  a)
Ödeme­ler bilançosunun açık vermesi durumu dı­şında* ithalat yasakları yürürlükten
kaldı­rılacaktır. Gümrük resimleri, arttırılmak yerine tedricen azaltılacaktır;

 b) Bir ülke­nin diğer ülkelerle olan ticaretinde aynı
toatiçİnfavkhgümrük tarifesi uygulanma-

 sı esasları kaldırılmış ve eşitlik prensibi
getirilmiştir

; c) Gümrük
tarifelerinin tos-bitinde “spesifik” tarife yerine “ad
valo-rem” tarifesi esası getirilmiştir.

GATT’a üye olan
ülkeler arasmda ticari ayrıcalıkların sonucu olarak yerli üreticile­rin zarar
görmesi halinde ilgili ülkelerin yeni ticari düzenlemelere gidebilmeleri imkânı
sağlanmıştır. 1964 yılında geliş­miş ülkelerle azgelişmiş, ülkeler arasında
yapılan ticarette azgelişmiş ülkeler aley­hinde meydana gelen gelişmeler
sonucu, konunun görüşülüp değerlendirilmesi amacı ile “Üçüncü Dünya”
ülkeleri,BM Ticaret ve Kalkınma Konferansının (UNCTAD)toplanmasmaöncülük etmiş­lerdir.                                       .

Türkiye’nin 1953’te
üye olduğu GATT’a bugün yaklaşık 85 ülke üye bu­lunmaktadır.                             .

YusufTUNA

Bk. Ekonomik
Entegrasyonlar; Uiıısîarara^ sı Ekonomik ilişkiler.