Frederick Ashton kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi

28

Frederick Ashton kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (1904) İngiliz dansçı ve koreograf. Çağdaş İngiliz balesini bugünkü uluslararası ününe kavuşturmuştur. 17 Eylül 1904’te Ekvador’da Guayaquil’de doğ­du. Ünlü dansçı, koreograf ve bale eğitmenlerinden Leonid F. Massin ve Marie Rambert’den ders aldı. 1926’da koreografiye başladı. 1928-1929 arasında Ida Rubinstein’ın topluluğunda dans ettikten sonra Ram- bert Bale Topluluğu’na döndü. Bu arada Balet Club ve Camargo Society adlı bale topluluklarında koreog­raf olarak çalıştı. 1935’te Vic-Wells Balesi’nin baş koreografı oldu. Daha sonra Sadler’s Wells Balesi ve en son İngiliz Kraliyet Balesi adlarını alan bu toplu­lukla çalışmaya devam etti. 1952’de topluluğun yö­netmen yardımcısı, 1963-1970 yılları arasında da yönetmeni oldu. Aralarında Londra Festival Balesi, Danimarka Kraliyet Balesi ve La Scala Balesi’nin de bulunduğu birçok toplulukta koreograf olarak çalıştı.

Ashton’un ilk koreografisi 1926’da Hammersmith Revüsü için yaptığı A Tragedy of Fashion’dır. Bunu, 1930’da Rambert Bale Topluluğu için hazırla­dığı ve ilk başarılı çalışması olarak nitelendirilen Capriol Süite izledi. Ashton’un Peter Warlock’un müziğindeki özgün Fransız danslarını Elizabeth döne­mi İngilteresi’nin dekoruna uyarlamaktaki ustalığı ilgiyle karşılandı. Ashton, 1931 ’de koreografisini yaptığı Façade’d a ve 1934’te Mephisto Vals e’de ünlü balerin Alicia Markova’ya eşlik etti. Sadler’s Wells Balesi için 1933’te Les Rendezvous (“Buluşmalar”) 1936’da Apparitions (“Görüntüler”) ve 1935’te de Le Baiser de la Fee’nin (“Perinin Öpüşü”) koreografılerini hazırladı. 1946’da besteci C. Franck ve sahne tasarımcısı Fedoroviç ile ortak çalışma içinde yarattığı Symphonic Variations (“Senfonik Çeşitlemeler”) Ash­ton’un başyapıtlarından biri olarak ün kazandı. Ash­ton, parçanın lirik ifadesine ters düşen her şeyi dışarda bırakan ve basit olma cesaretini gösteren tutumuyla balede klasik bir anlayışa erişti. 1950’de, Rimbaud’ nun metinleri ve Britten’in müziğiyle New York Kent Balesi için hazırlanan Illuminations’ın (“Işıltı­lar”) koreografisini yaptı. Yapıtın başarısı Ashton’un yeni bir çalışma için ABD’ye çağrılmasına yol açtı. Bu çağrı üzerine 1952’de hazırladığı Picnic at Tintagel, (“Tintagel’de Piknik”) koreografın ustalık dönemi yapıtları arasında sayılır. Danimarka Kraliyet Balesi için yaptığı Romeo ve Juliet (1955) de bu dönem çalışmalarındandır. Bunu izleyen Birthday Offering deki (“Doğumgünü Sungusu”) çalışmasıyla Ashton, ünlü Fransız koreograf Marius Petipa’ya eşdeğer bir koreograf olduğunu kanıtladı. 1960’ta La fille mal gardee (“İyi Gözetilmeyen Kız”) için yaptığı koreografi Naturalizm’den ayrılan, görüntüde komedi öğelerinden ve abartmadan çekinmeyen anlatımıyla ilgi uyandırdı. 1968 tarihli Enigma Variations (“Bilmecemsi Çeşitlemeler) ise dans dışı anlatıma verdiği önemle, Ashton’un iddialı çalışmaları arasında yer alır. Ashton ayrıca Massin ile birlikte Tales of Hoffmann (“Hoffmann’ın Masalları”) ve Beatrix Potter (“Beatrix Potter’in Masalları”) adlı bale filmlerinin koreografilerini yaptı. Birçok operanın da koreografisini yapan ve çok sayıda ödül ve unvan sahibi olan Ashton, 1983’te bağımsız bir koreograf olarak çalışmalarım sürdürmekteydi.

Ashton, ilk dönemlerinde Nijinski, Massin, Pavlova, Duncan ve Petipa gibi ünlü koreograflardan etkilenmiş, giderek yumuşak, akıcı ve yüksek bir müzikal duyarlılık taşıyan lirik ve klasik bir anlayışa ulaşmıştır. Yeni yapıtlar yaratmadaki ustalığını tarih­sel baleleri kusursuz bir teknikle uyarlamakta da gösteren sanatlının başarısında, sahne tasarımcısı Sophie Fedoroviç ile besteci ve orkestra şefi Cons-tant Lambert’in etkileri büyüktür. Ashton çağdaş İngiliz balesine zengin bir repertuar kazandırarak bugünkü uluslararası ününe kavuşturmuştur.

YAPITLAR (başlıca):

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, 9. cilt, Anadolu yayıncılık, 1983