Etienne de la Boetie kimdir? Hayatı ve eserleri

45

Etienne de la Boetie kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (1530-1563) Fransız düşünür. Tüm insanların öz­gür ve eşit doğduğunu savunmuştur. Sarlat’ta doğdu, Bordeaux Bölgesi’nde Germignan’da öldü. Yaşamı konusunda yeterli bilgi yoktur. Tanınması Montaigne aracılığıyla olmuştur. 18 yaşın­da iken yazdığı bir kitabı beğenen Montaigne onu felsefe dünyasına tanıttı. Ünlü düşünürün verdiği bilgiye göre, Latince ve Fransızca şiirler de yazmıştır.

Boetie’nin önemi, Fransa’daki haksızlık ve baskı döneminde halkın nasıl köleleştirildiğini konu edinmesinden kaynaklanır. Machiavelli’nin tek kişinin diktatörlüğünü savunan “Prens”ine karşı Boetie, bas­kıya dayanan, bütün yetkiyi tek kişinin eline bırakan bir yönetim biçiminin toplumsal olamayacağı görüşü­nü savundu.

Ona göre, tüm insanlar doğuştan özgür ve eşittirler. Bu tanrısal hakkı hiç kimse kendi denetimi altına alamaz. İnsanın doğuştan gelen özgür yapısını yönetim ve düzmece dinci eğitim bozmuştur. İnsanla­rın köle durumuna getirilmesi konusunu derinlemesi­ne inceleyen Boetie, bunun insanların kendi haklarını ve güçlerini bilmemelerinden ileri geldiğini savundu. Bu yeterince aydınlanamamış kişiler yalnız yönetici­nin ya da yönetici topluluğun isteklerini yerine getirmeyi düşünürler. Özgür olmavanların kötülüğü anlama olanağı da yoktur.

Daha o dönemde, cumhuriyet ilkeleri olan öz­gürlük, kardeşlik ve eşitliği savunan Boetie, toplumun amacının bu ilkeleri yaşama uygulamak olduğunu belirtti. Diktatörlüğün insan ruhu ve doğasını alçalttı­ğını öne sürerek, bu durumdan kurtulmak için edilgin direniş yolunu gösterdi. Politik kölelik insanların isteğine bağlıdır, eğer onlar diktatörden desteklerini çekerlerse bu yönetim devrilecektir. Özgür olmanın yolu kişilerin baskı yönetimi altında çalıştırılmaya karşı direnmelerinden geçer.

Boetie’nin yapıtlarını Montaigne ve Lamennais bastırmıştır.

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, 18. cilt, Anadolu yayıncılık, 1984