Edward Goodrich Acheson kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi

0
31

Edward Goodrich Acheson kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (1856-1931) ABD’li mucit ve sanayi kimyacısı. İlk sentetik aşındırıcıyı elde etmiş ve yapay grafit üretmek için bir yöntem geliştirmiştir. 9 Mart’ta, Pennsylvania Eyaleti’nin Washington kentinde doğdu. Pek az öğrenim gördü ve Edison’un laboratuvarında çalışmaya başladığı 1880’e değin sıra­dan işlerle yaşamını kazandı. O yıllarda Edison’un laboratuvarında yaklaşık 50 kişilik bir ekip, akkor filamanlı lambayı geliştirmeye çalışıyordu. 1881’de istenilen sonuç alınmış ve ilk elektrik santralı New York’ta üretime geçmişti. Aynı yıl Acheson, Edison Şirketi adına Avrupa’da ilk elektrik santrallarını kur­mak üzere italya, Fransa ve Belçika’ya gönderildi. 1884’te görevini tamamlayarak ABD’ye dönünce bağımsız çalışmaya karar verdi ve elektrik fırınında yapay aşındırıcı üretmek için deneylere girişti. 1891’de, çok sert bir aşındırıcı olan silisyum karbürü elde etti. Aynı madde üzerinde deneylerini sürdüre­rek yapay grafit ve çeşitli yağlayıcılarla birlikte toplam 69 buluşunun patentini alan Acheson yaşamının geri kalan bölümünde, kurduğu fabrikalarda bu maddelerin üretimini sürdürdü. 6Temmuz’da New York’ta öldü. 19. yy’ın sonlarına doğru, elmas, zımpara taşı, grena gibi doğal aşındırıcılar sanayinin gereksinimini karşılayamaz duruma gelmişti. Aynı dönemde elek­trik fırınının da yaygın olarak kullanılmaya başlaması üzerine girişimciler, yapay aşındırıcıların en serti olan silisyum karbür ve alüminyum oksiti elektrik fırının­da üretmenin yollarını aramaya başladılar. Aynı amaçla deneylere girişen Acheson da, üretim için bol ve ucuz elektrik enerjisini Monongahela ırmağından sağlayabileceğini düşünerek, tesisini Monongahela City’de (Pennsylvania) kurdu. 1891’de saf silisyumlu kum ile ince öğütülmüş kok kömürü karışımını, içi tuğla döşeli küçük bir elektrik fırınında yaklaşık 2000°C ile 2500°C arasında ısıttı. Fırının içindeki karbon elektrottan geçerken ısı üreten elektrik akımı kokun bileşimindeki karbon ile kumun yapısındaki silisyumun, SiC (silisyum karbür) halinde birleşmesiy­le sonuçlanan bir tepkime başlatıyordu. Acheson, karbon elektrotlar üzerinde biriken ve camı çizebile­cek kadar sert olan bu parlak, altıgen yapıdaki SiC billurlarına önce carborundum, sonra da corundum adını verdi. 1893’te patentini aldığı bu aşındırıcıyı daha geliştirmek için karışıma biraz testere talaşı ekledi. Bu talaşların fırında yanmasıyla oluşan göze­nekler, karışımın içindeki parlayıcı gazlardan çoğunun uçup gitmesini sağlıyordu. Başlangıçta maliyet fiyatı çok yüksek olduğu için yalnızca değerli taşların perdahlanmasında kullanılan carborundum, elmas ve bor karbürden sonra, bilinen aşındırıcıların en serti­dir. Bugün de, temel olarak Acheson’un yöntemine benzer bir yöntemle ve değişik ticari adlarla üretilen silisyum karbür en sert madenlerin işlenmesinde kullanılır.

Daha sonra, yüksek sıcaklığın carborundum üzerindeki etkilerini incelemek üzere fırının ısısını artıran Acheson, 4150″C’a doğru bileşimdeki silisyu­mun buharlaştığını ve geride kalan karbonun, saf grafit halinde billurlaştığını gördü. 1896’da bu yapay grafit üretme yönteminin patentini aldı. Yağlı, yumu­şak ve iletken bir madde olan grafit; kurşun kalem yapımından elektrik sanayiine, yağlayıcı madde yapı­mından nükleer reaktörlerdeki tepkime yavaşlatıcı çubuklara dek pek çok alanda kullanılır. Doğada yalnızca belirli bölgelerde bulunduğundan yapay grafit üretimi önemli bir aşama olmuştur.

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansklopedisi, 2. cilt, Anadolu yayıncılık, 1983