Ebu Ümame Kimdir, Hayatı, Hakkında Bilgi -Sahabi-

47

Ebû Ümâme Sudey b. Aclân b.Vehbel-Bâhilî {ö. 86/705) Sahâbî.

600 yılı başlarında doğdu. Bâhile ka­bilesine mensup olan Ebû Ümâme’nin İslâmiyet’i ne zaman kabul ettiği belli değildir. Uhud Gazvesi’ne katıldığına dair olan rivayet zayıf görülmekle beraber Hudeybiye Antlaşması’ndan önce müslüman olduğu ve bu antlaşmada hazır bu­lunduğu bilinmektedir. Hz. Peygamber’le birlikte muhtelif gazvelere katıldı. Bu gazvelerin üçünde şehid olması için dua etmesini Resûl-i Ekrem’den ısrarla is­tedi. Fakat Resûlullah her defasında ken­disine selâmet ve ganimet temennisin­de bulundu. Hz. Peygamber onu irşad maksadıyla kendi kabilesi Bâhile’ye gön­derdi. Kavminin önceleri ona ilgi göster­mediği, hatta yiyecek vermeyip aç bırak­tığı, ancak manevî bir gıda ile duyurul­duğunu görmeleri üzerine İslâmiyet’i ka­bul ettikleri rivayet edilmektedir. Ebû Ümâ­me Veda haccında Hz. Peygamber’in ya­nında yer aldı. Resûlullah’ın vefatından sonra Mısır’a gittiyse de bir müddet son­ra Humus’a yerleşti. Sıffîn Savaşı’nda Hz. Ali tarafında yer aldı.

Hz. Peygamber’den başka Ömer, Os­man, Ali, Muâz b. Cebel, Ebû Ubeyde b. Cerrah, Ubâde b. Sâmit ve başka sahâbîlerden 250 hadis rivayet etmiş olan Ebû Ümâme’nin rivayetlerinin çoğu Ahmed b. Hanbel’in el- Müsned ‘inde (V, 248-270) ve Kütüb-i Sitte’de yer almıştır (bk. Wensinck, VIII, 123-1241. Hadisi duyduğu gibi rivayet edebilmek için titizlik gösterir, bir hadisi Hz. Peygamber’den yalnız bir defa duymakla onu rivayet etmeyeceği­ni söylerdi. Tabiîn nes­linden Mekhûl eş-Şâmî, Hâlid b. Ma’dân, Ebû İdrîs el-Havlânî. Recâ b, Hayve gibi âlimler ve Suriyeli muhaddisler kendi­sinden rivayette bulunmuşlardır.

Ebû Ümâme 86 (705) yılında 106 ya­şında iken Humus’ta vefat etti. 81 (700), 82 (701). hatta 91’de (710) öldüğü de ileri sürülmüştür. İbn Hibbân’ın 86 yılın­da yetmiş bir yaşında öldüğünü söyle­mesi yanlışlık eseri olmalıdır. Tehpbü Târihi Dımaşk’ta da doksan bir yaşın­da öldüğü belirtilmektedir. Vefatı konu­sundaki bu ihtilâflara rağmen onun Hu­mus’ta en son vefat eden sahâbî oldu­ğu kabul edilmektedir.

Hz. Peygamber’in, “Sen bendensin, ben de senden diyerek iltifat ettiği söyle­nen Ebû Ümâ­me gösterişi sevmez, bazı kerametleri­nin ortaya çıkması onu rahatsız ederdi. Mescidde secdeye kapanıp ağlayan biri­ni, bunu evinde yapması gerektiğini söy­leyerek uyarmıştı. Cömert bir insan olan Ebû Ümâme eline geçen her şeyi muh­taçlara dağıtır, hiçbir fakiri geri çevir­mezdi.

Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi