Diyojen Dergisi Nedir, Tarihçesi, Yazarları, Konuları, Hakkında Bilgi

66

Diyojen. Osmanlı Devletî’nde Türkçe olarak yayımlanan ilk mizah dergilerinden biri.          

12 Teşrinisani 1286’da Teodor Kasab tarafından çıkarılmaya başlanmış, 183. sayısında imtiyazı iptai edilerek yayımı durdurulmuştur. Bu yayım döneminde dergi dört sayfa olarak 22. sayıya kadar haftada bir defa perşembe günleri, 23. sayıdan 147. sayıya ka­dar haftada iki defa bir süre salı-cuma. bir süre de çarşamba-cumartesi, 148. sayıdan sonra ise salı, perşembe ve cu­martesi günleri olmak üzere haftada üç defa yayımlanmıştır. Hicrî 1289 Rama­zanına mahsus ola­rak her gün bir yapraklık ilâve çıkarma­ya başlamışsa da mevcut koleksiyonla­rında ilâveler bulunmadığından bunların ay boyunca devam edip etmediği bilin­memektedir.

Diyojen, Osmanlı basın tarihinde Türk­çe olarak çıkarılan mizah dergilerinin dördüncüsü olmakla beraber mahiye­ti itibariyle ilk siyası mizah dergisi özel­liğine sahiptir. Çünkü bundan birkaç ay önce ardarda çıkarılmaya başlanan Terakkî Mizah, Asır Eğlence ve Terakki Küçük Mi­zah adlı yayınlar, hem gündelik gazetelerin paralı ilâveleri hem de fıkra ve nükteleri son derece soğuk ve seviyesiz yayın or­ganlarıdır.

Teodor Kasab, Fransa’da edindiği mi­zah kültürü ve gazetecilik tecrübesiy­le, çevresine maaşlı olarak topladığı o yılların en kuvvetli kalemleri sayesin­de Diyojen’in devrin en yüksek tirajına ulaşmasını sağlamıştır. Kayserili bir Rum olan Teodor Kasab, çocuk yaşta gitti­ği İstanbul’da zekâsı sayesinde ilgisini çektiği bir Fransız tarafından Fransa’ya götürülmüş, eğitimini Paris’te görmüş. Alexandre Dumas’nın özel kâtipliğini yap­makla da Fransız yazar ve gazeteci mu­hiti içinde yetişmiştir. İstanbul’a dönü­şünde Fransızca Diogene ve Rumca Momos adında birer mizah dergisi çıkar­mış, ayrıca Türkçe Diyojen’i de yayım­lamaya başlamıştır. Bu üç derginin ya­zarları ile makale ve fıkraları aynıdır. Os­manlılığa son derece bağlı olan Teodor Kasab, o yıllarda Rum ve Yunanlılar’la diğer azınlıkların ayrılıkçı hareketleri ve Osmanlı düşmanlıklarına karşı şiddetle mücadele etmiş ve Osmanlı ülkesinin müşterek unsurların el birliğiyle yükse­leceği fikrini müdafaa etmiştir.