Dış kredi Nedir? Dış kredi Anlamı ve Hakkında Bilgi

46

Dış kredi nedir? Ekonomik durumu iyi olan ülkelerden sağlanabilecek kredi Dış kredi ne demek? (Ticari terimler kategorisi) (International loan, foreign credit) Bir ülkede kamu ya da özel kesime ait kuruluşların uluslararası mali çevrelerden almış oldukları borçlar. Bir devletin borç alabileceği başlıca kaynak, diğer dost devletler, uluslararası mali kuruluşlar ve özel ticari piyasalardır. Devletten devlete sağlanan kaynaklara, iki-yanlı kredi (bilateral credits) denmektedir. Bu tür kredilerde borç verenin siyasi baskısı oldukça fazladır. Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu gibi uluslararası ekonomik ve mali kuramlarla, Avrupa Yatırım Bankası ve Afrika Kalkınma Bankası gibi yöresel bankaların sağladıkları krediler çok yanlı kredileri oluşturur, bunlarda siyasal baskı daha azdır. Dış kaynak sağlanabilecek diğer bir kanal da ticari kredi piyasalarıdır. Bunlar uluslararası bankalarla sermaye piyasalarından oluşur. Devletin çıkartmış olduğu tahvilleri ya doğrudan doğruya ya da bir Bankalar Konsorsiyumu aracılığıyla uluslararası sermaye piyasalarında pazarlaması belli başlı kredi kaynaklarından birisidir. Bu arada Eurodollar Piyasasından kısa-vadeli krediler sağlamak da mümkündür. Yabancı devletler ve uluslararası kuruluşlar daha fazla güven doğurduğu için, özellikle kamu kuruluşlarına kredi vermeyi tercih ederler. Bununla birlikte, bağlı bulunduğu hükümetin garantisi altında ya da böyle bir garanti olmadan özel kesime kredi veren uluslararası kuruluşlar da vardır. Bunlar arasında özellikle Dünya Bankası’na bağlı Uluslararası Finans Kurumu belirtilebilir, özel kesimin doğrudan uluslararası bankalardan ya da tahvil ihraç ederek uluslararası sermaye piyasalarından borçlanabilmesi için yeterli bir kredi itibarına sahip olması gerekir. Çok-uluslu şirketlerin dışındakiler bakımından bu olanağın çok yüksek olmadığına işaret etmek gerekir. Dış kredilerin, hibeden farklı olarak, belirli bir program çerçevesinde ana parası ve faiziyle birlikte, geri ödenmesi gerekir. Bir az gelişmiş ülkeyi dış kredi almaya zorlayan nedenlerin başında döviz yetersizliği (döviz boşluğu) ile belirli bir kalkınma için iç tasarruf eksikliği (tasarruf boşluğu) gelir. Dış borçlar bu boşlukları gidererek yatırımların artırılmasına ve belirli bir kalkınma hızına ulaşılmasına olanak sağlayabilir. Ancak alman dış kredilerin faiz oranlarının çok yüksek olması ya da ülkenin ödeme kapasitesinin ötesinde borçlanmaya gitmesi, borçların ödenememesine ve bir dış borç krizinin doğmasına neden olmaktadır. Aşırı derecede artan dış borçlar, ülkenin bağımsızlık ve egemenliği açısından da sakıncalar doğurabilir. Genellikle diğer devletler ve uluslararası kuruluşlar gibi resmi kaynaklardan sağlanan borçlarla, ticari koşullarla uluslararası piyasalardan sağlananlar arasında, koşulların uygunluğu açısından bir fark vardır. Resmi kuruluşlardan sağlanan krediler, daha düşük faizden verilir ve kredinin belirli bir ödemesiz dönemi olur. Ticari kredilerde ise böyle bir özellik yoktur. O bakımdan uluslararası resmi kuruluşların kredilerine Dış Yardım da denebilir. Kredinin yardım özelliği, onun koşullarının uygunluğundan ileri gelmektedir. Dış krediler ya Proje Kredisi ya da Program Kredisi şeklinde olurlar. Proje kredileri belirli bir projenin finansmanını karşılamak için verilirler. Oysa program kredileri genel amaçlıdır. Bunlar ödemeler bilançosu açıklarını kapamak için kullanılır. Ayrıca krediler Bağlı Kredi veya Serbest Kredi şeklinde olabilir. Krediyi veren ülke bunu kendi mallarının satmalımı koşuluyla sağlamışsa, bu bir bağlı kredidir. Söz konusu ülkenin mallarının pahalı ve ucuz olması onun sağladığı kredinin değerini de o derece azaltır. Serbest krediler böyle bir kayda bağlı olmadan verilen kredilerdir. Genellikle uluslararası kuruluşların kredileri serbest kredi şeklinde olmaktadır (Bkz.Borç – Servis Oram).