Aylık Arşiv: Eylül 2017

DİN SOSYOLOJİSİ ALANINDA TEMEL YÖNELİMLER

DİN SOSYOLOJİSİ ALANINDA TEMEL YÖNELİMLER Din sosyolojisi sahasındaki araştırmaların büyük bir hızla artması ve giderek bütün dünyaya yayılması, yazaflar ve konular ve bu konulara yaklaşım yollarının çeşitlenmesi sonucunu ortaya çıkardığı gibi, aynı zamanda, bu çeşitlemelerin belli eğilimler ve akımlar etrafında toplanmalarını da mümkün kılmış bulunmaktadır: Gerek araştırmaların konuları ve gerekse onları ele alış ve onlara yaklaşım tarzlarına göre din sosyolojisi araştırmalarında...

İSLÂMİYET VE DİN SOSYOLOJİSİ

İSLÂMİYET VE DİN SOSYOLOJİSİ slâm dininin insanlara tebliğ edilmesinden ve yayılmasından itibaren Müslüman âlimlerin ve araştırıcıların bütün Orta Çağ boyunca, müstakil ve deneysel ve objektif bir din sosyolojisi ilminin hazırla- nışma nasıl öncülük ettiklerine yukarıda işaret etmiştik. Aynı şekilde, tüm dinî ilimlerin ve bütün Müslüman araştırıcıların eserlerinin temelinde zımnen de olsa bir din sosyolojisinin yattığına ve bunu ortaya çıkarmanın her...

ÇEŞİTLİ ÜLKELERDE DİN SOSYOLOJİSİ ARAŞTIRMALARI

ÇEŞİTLİ ÜLKELERDE DİN SOSYOLOJİSİ ARAŞTIRMALARI Nitekim meselâ bugün Fransa'da Gabriel Le Bras’m başlattığı araştırma çığırı etrafında toplanmış bulunan din sosyologları özelikle Fransa’daki dinî hayat üzerine araştırmalar yapmakta olup, kendilerine ‘'Din Sosyolojisi Grubu' adını veren bu araştırıcılar 1956 dan bu yana araştırmalarım ‘Dinler Sosyolojisi Arşivler? (Archives de Sociolo- gie des Religions) adlı dergide yayınlamaktadırlar. 1970 li yıllardan itibaren bu dergi adını...

GÜNÜMÜZDE DİN SOSYOLOJİSİ VE BU ALANDA ORTAYA ÇIKAN BELLİ BAŞLI EĞİLİMLER

GÜNÜMÜZDE DİN SOSYOLOJİSİ VE BU ALANDA ORTAYA ÇIKAN BELLİ BAŞLI EĞİLİMLER Uzun bir hazırlık dönemini müteakip, tarihinin başlangıcından itibaren sosyoloji, dinî olayların tetkikine yöneldiği gibi, yeni disiplin ilerleyip, onun araştırma metotları da mükemmelleştikçe bu eğilim daha da artmış, öte yandan karşılaştırmalı, sistematik ve genel dinler bilimi ve onun alt dalları olan dinler tarihi, din psikolojisi, din fenomenolojisi, dinî etnoloji, antropoloji ve folklor...

G. Le Bras’ın Dini Morfoloji Araştırmaları

G. Le Bras’ın Dini Morfoloji Araştırmaları Fransız din sosyologu G. Le Bras, yüzyılımızda etnolojik ve tarihî yönelimli bir din sosyolojisi eğiliminin geniş ölçüde aşılarak, günümüz toplumlarında sosyolojinin bakış açıları ve yaklaşım yöntemlerinden hareketle dinî tecrübenin çeşitli ifadeleri olan iman, ibadet ve cemâatin sosyolojik bakımdan ele alınmaya başlamasının en tipik bir temsilcisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Üstelik o çalışmalarında, dinin kendine has...

Günümüz Toplumlarının Din Sosyolojisi

Günümüz Toplumlarının Din Sosyolojisi Dikkat edilirse, buraya kadar kendilerinden söz edilen din sosyologlarının hep, dolaylı gözlem yani tarihî ve etnolojik metotlardan faydalanarak, dinler tarihi, etnoloji, antropoloji, vs. gibi ilim dallarının verilerinden hareketle etnolojik yahut tarihî ve tipolojik bir din sosyolojisini gerçekleştirmek amacına yöneldikleri anlaşılır. Buna karşılık, din sosyolojisi, Özellikle XX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren günümüz toplumlarında din konusunu ele almaya...

Ernst Troeltsch’ün Hıristiyanlık Sosyolojisi

Ernst Troeltsch’ün Hıristiyanlık Sosyolojisi Nitekim Weber’in yolundan gidenlerin başında gelen en büyük isim Ernst Troeltsch olmaktadır. Gerçekten de Weber’i takip eden Troeltsch objektif ve tecrübî din sosyolojisi sahasında pek çok ve verimli çalışmalar ortaya koymuştur. Çeşitli toplum hadiseleri arasında dinin spesifik karakterine dikkat eden Troeltsch, ne yazık ki bu çalışmalarım sadece Hıristiyanlığa hasretmiş ve türlü Hıristiyan cemâat ve mezhepleri üzerine...

J. Wach’ın Fenomenolojik, Formel ve Sistematik Din Sosyolojisi

J. Wach’ın Fenomenolojik, Formel ve Sistematik Din Sosyolojisi Kendini Hıristiyan dünyası ile sınırlayarak, Hıristiyan cemâatleri ve onların sosyal ve ahlâkî anlayışlarını incelemiş bulunan Troeltsch’un yukarıdan beri özetlemeye çalıştığımız bu görüşleri ise kendisinden sonra din sosyolojisi sahasında çalışanlara büyük bir kaynak teşkil etmiştir. Gerçekten de H. Richard Niebuhr Amerika Birleşik Devletleri’nde dini incelerken onun görüşlerinden hareket etmiştir. Öte yandan, yüzyılımızda din...

Max Weber’in Tarihî ve Sistematik Din Sosyolojisi

Max Weber’in Tarihî ve Sistematik Din Sosyolojisi Din olaylarının sosyolojik olarak incelenmesinin özel bir araştırma alanını teşkil etmesi şeklinde ortaya çıkan bu olayda ise en büyük pay Alman din sosyoloğu Max Weber (1864-1920)’e ait olmuştur. Gerçekten de Weber, ilk sistematik ve bağımsız din sosyolojisi ilminin kurucusudur. Zira Weber, sosyoloji tarihi içerisinde Dilthey ve Ric- kert’ten gelen “Manevî Bilimler” akımına bağlı...

DİN SOSYOLOJİSİNİN SİSTEMATİK VE BAĞIMSIZ BİR İLMÎ DİSİPLİN OLARAK KURULUŞU

DİN SOSYOLOJİSİNİN SİSTEMATİK VE BAĞIMSIZ BİR İLMÎ DİSİPLİN OLARAK KURULUŞU Etnolojik Din Sosyolojisinden Tarihî, Tipolojik, Fenomenolojik ve Sistematik Din Sosyolojisine  XX. yüzyılın başlarından itibaren entelektüel planda dikkati çeken en önemli olaylardan biri, modern toplumlarda dinin geçirmekte olduğu sarsıntıya rağmen, din araştırmalarına duyulan ilginin gittikçe artan bir seviyeye erişmesi olmuştur. XIX. yüzyılın son devresindeki sosyologlar dini, daha ileri şartlara doğru gelişen...

Simmel’in Formel Sosyolojisi – DİN SOSYOLOJİSİNİN DOĞUŞU

SimmeVin Formel Sosyolojisi Din sosyolojisinin tarihçesi * içerisinde, XIX. yüzyılın bilhassa Comte ve Spencer’de temsil edilen ansiklopedik sosyolojisinden ayrılışı temsil etmesi bakımından Georg Simmel (1858-1918) den de söz etmek gerekir. Tamamen “formel” bir sosyoloji kurmak için yapılmış ilk tutarlı teşebbüs olan SimmePin sosyolojisi, “ansiklopedik sosyoloji” den “analitik sosyolojiye bir geçişi temsil etmektedir. Bilindiği gibi formel sosyoloji Ferdinand Tönnies tarafından başlatılmış...

DİN SOSYOLOJSİNİN DOĞUŞUNA Öteki Katkılar

DİN SOSYOLOJSİNİN DOĞUŞUNA Öteki Katkılar Din sosyolojisinin bağımsız bir İlmî disiplin olarak ortaya çıkışı döneminde onun gelişmesine katkıda bulunanlar yukarıda adından söz edilenlerden ibaret değildir. Meselâ, Cemâat ve Cemiyet (Ge- sellschaft und Gemeinschaft) adlı eserin yazarı olan Alman Sosyologu F. Tönnies, ekonomik düşüncelerle dinî düşüncelerin birbirine paralel olarak gelişmelerini ele alan Werner Sombart, pozitivist ve tekâmülcü eğilimleri devam ettirmekle birlikte...

Tarihi Etnolojik, Etnografik, Folklorik, Antropolojik ve Fenomenolojik Eğilimler DİN SOSYOLOJİSİNİN DOĞUŞU

Tarihi Etnolojik, Etnografik, Folklorik, Antropolojik ve Fenomenolojik Eğilimler DİN SOSYOLOJİSİNİN DOĞUŞU Din sosyolojisinin tarihçesi içerisinde, doğrudan doğruya din sosyolojisi ile uğraşmamış olmakla birlikte, onun gelişmesinde oldukça yararlı olan ve üstelik pozitivist din anlayışına tepkiyi temsil eden bir kısım araştırıcılardan da söz etmek gerekir. Bunlardan Fransa’da Fustel de Coulanges (1830-1889) meşhur bir tarihçi olup İlk Çağ Devleti (La Çite Antîque) adlı eserinde...