Aylık Arşiv: Ağustos 2017

DİN SOSYOLOJİSİNİN DOĞUŞU

ESKİ VE ORTA ÇAĞLARDA DİN SOSYOLOJİSİ İLE İLGİLİ HAZIRLIK ÇALIŞMALARI a) Eski Mezopotamya, Mısır, Hint ve Kolombiya Öncesi Amerika’da Din ve Toplum Prehistorik dönemlerin arkaik toplumlarının aksine, tarihî dönemlerin antik toplumlarında din konusundaki bilgilerimiz çok daha nettir. Hattâ, antik toplumlarda din konusundaki bilgilerin aslında, hiç değilse bir ölçüde, daha önceki arkaik dönemlerdeki durumun bir uzantısını bize yansıttığına da şüphe yoktur. Tarihçiler ve...

Sebeplilik, Sosyal Determinizm ve Kanun Meselesi

Sebeplilik, Sosyal Determinizm ve Kanun Meselesi Bu bakımdan, din sosyolojisinde en önemli iş, ele alman olayı doğru olarak anlamak, açıklamak, manâlandırmak ve yorumlamakta toplanmaktadır. Tarafsız bir gözlemci, din ve toplum ilişkilerindeki karmaşıklığın kolayca farkına varabilir. Nitekim, Joachim Wach ve G.Le Bras gibi büyük din sosyologları, sosyal olaylar olarak dinî vakıaları incelerken, objektiflik kuralına uyma hususunda büyük bir titizlik ve hassasiyet...

Din Sosyolojisi Araştırmalarında Objektiflik İhtiyacı

Din Sosyolojisi Araştırmalarında Objektiflik İhtiyacı Gerçeği, her türlü duygu ve ihtirastan uzak olarak inceleme istek ve yeteneği şeklinde tanımlayabileceğimiz İlmî objektiflik, din sosyologunun temel prensibidir. Tecrübeye dayanan din sosyolojisi, dinî- sosyal olayları incelerken kıymet hükümlerine dayanmaktan kaçınmak, şahsî görüş ve anlayışları bir yana bırakarak tamamen objektif bir yol tutmak, toplumsal gerçekliğe dayanmak zorundadır. Bu anlamda din sosyolojisi, olması gereken veya...

AÇIKLAMA (ERKLÂREN) VEYA ANLAYIŞ (VERSTEHEN) – SOSYOLOJİ

AÇIKLAMA (ERKLÂREN) VEYA ANLAYIŞ (VERSTEHEN) Vasıflayıcı sosyoloji (sosyografi) ye bağlı olarak yapılacak olan tarihî, etnoloji ve istatistik karşılaştırmalar bir açıklama ve değerlendirme ile sonuçlanmalıdır. Olayların dışa ait formlarından manâ dolu tüm ve bütünlere nüfuz etmek demek olan anlayış ve onlar arasında sebep-netice bağı kurmak demek olan açıklama ve yorum (tefsir) birçok önemli sonuçlara erişmeyi mümkün kılar. Esasen, dinî düşünce, davranışlar,...

Sosyolojide Karşılaştırma Çeşitleri

Sosyolojide Karşılaştırma Çeşitleri Tıpkı genel sosyolojide olduğu gibi, din sosyolojisinde de üç türlü karşılaştırma söz konusu olabilir: 1) Tarihî Karşılaştırma, 2) Etnolojik karşılaştırma, 3) İstatistik karşılaştırma. Tarihî karşılaştırma, dinler tarihi, karşılaştırmalı dinler tarihi ve öteki çeşitli dinî ilimlerin verilerinin din sosyolojisi açısından ele alınarak mukayese edilmesinden ibarettir. Zira, özellikle tarih, sosyologa geniş bir karşılaştırma alanı sunmaktadır. Etnoloji ve etnografya ilkel toplumları ve onların kültürlerini elt...

KARŞILAŞTIRMA – ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİNDE KARŞILAŞTIRMA

KARŞILAŞTIRMA KARŞILAŞTIRMA - ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİNDE KARŞILAŞTIRMA Bilimsel gerçeğe erişmede tek başına gözlem yani vasıflama yeterli değildir. Çünkü Sosyoloji istatistik veya sosyolojik tasvir anlamını ifade eden “Sosyografi” demek değildir. Sosyoloji ancak vasıfladığı olguları karşılaştırıp açıklamalara gittiği, olaylar arasında sebep-netice bağı kurabildiği ve hattâ kanunlara erişebildiği ölçüde amacına erişebilmiş sayılabilir. Sosyoloji vakıaları sosyal kontekstleri içerisinde bütün olarak ele alır ve tek tek olayları...

Bilgi ve Belgeleri tartışma – Dolaylı Gözlemin İkinci Safhası

Bilgi ve Belgeleri tartışma Dolaylı gözlemin ikinci safhası, toplanan bilgi ve belgelerin doğruluk ve güvenilirlik derecelerinin tartışılmasıdır. Çünkü geçmişe ait bir şahitlik doğru olabileceği gibi sahte de olabilir. İyi bir gözlemci elindeki belgeleri tartışmasını, değerlendirmesini ve gerektiğinde sahte olanlarını reddetmesini bilmelidir. Aynı vakıa ile ilgili olarak iki çağdaş belge birbirinin tamamen zıddına olan bilgiler sunabilirler. Her şeyden önce sahte ve...

Dolaylı Gözlem Sosyoloji Araştırma Yöntem ve Teknikleri

Dolaylı Gözlem Buraya kadar anlattıklarımız, sosyolojik gözlemin yaşayan top- lumların dinî hayatlarıyla ilgili olarak yararlandığı usûllerdir. Ancak din sosyolojisi yalnızca aktüel dinî hayatla yani günümüzün toplum- larındaki dinî yaşayış ve davranışlarla ilgilenmez. Mazinin dinî yaşayışı, tarihe mal olmuş toplumlardaki dinî tezahürlerin sosyolojik tetkiki de din sosyolojisinde büyük bir yer tutmaktadır. Hattâ din sosyolojisi araştırmalarında tarihî metoda taraftar olanlar, tamamen tarihe...

Anket Uygulama Usûl ve Teknikleri – Sosyoloji Araştırma Metodları

Anket Uygulama Usûl ve Teknikleri Gözlem tekniklerini ele alırken, burada genel olarak sosyolojide ve özellikle din sosyolojisinde anket uygulamanın usûl ve teknikleri üzerinde biraz durmamız yararlı olacaktır. Anket sözcüğü oldukça genel bir anlama sahiptir ve gerçekte anketlerin çok değişik türleri mevcuttur. Her halükârda, hemen her anket araştırma konusu ile ilgili birtakım soruları içerir. Sayısal anket, sosyolojinin yanı sıra din sosyolojisi araştırmalarında...

Karma Metotlar – Sosyolojide Araştırma Metodları

Karma Metotlar Burada söz konusu olan kalıplaşmış bir tek metottan çok, daha önce saydığımız usûllerden araştırmanın şekline göre karma olarak teşkil olunabilecek metotlardır. Bu yolla araştırma metodunun daha noksansız ve etkili olması sağlanır. Zira bu yolla, tek bir metodun dezavantajları bertaraf edilmiş olur.

Saba Araştırması

Saba Araştırması Din sosyolojisi çalışmalarında özellikle Amerikalı din sosyologlarının sık sık yararlandıkları bir usûl de alan araştırması veya alan çalışması denilen metottur. Bu tür çalışmalarda bilgilerin toplanmasında yazılı kaynakların ve açık mülâkatlarm yanı sıra survey denilen tarama tekniğinden de yararlanılır.

Olay İncelemesi

Olay İncelemesi Sosyolojide ve tabii ki din sosyolojisinde, zincirleme süreçlerin veya bir olaylar yahut olgular grubunun inceleme konusu yapılmasının yanı sıra, münferit olayların incelenmesi de söz konusu olabilmektedir. Buna “vak3a incelemesi” {etüde de cas) denmektedir. Bu usûlle bir kişinin veya bir grubun yahut daha geniş bir toplumun hayatındaki bir olay ya da görünüş sınanabilir.

İstatistik Metodu

İstatistik Metodu Din sosyolojisi alanında istatistik metodunun kullanılışını ilk olarak Le Play’ın monografilerinde görmekteyiz. Daha sonra G. Le Bras'm Fransa’da dinî hayat üzerine başlattığı anket çalışmalarında istatistik metottan geniş ölçüde faydalanıldığı görülmekte; nihayet günümüz din sosyolojisi çalışmalarında istatistik yöntemden yararlanma olgusu dünya ölçüsünde bir yaygınlığa erişmiş bulunmaktadır. Bununla birlikte, çoğu zaman bu metot, öteki usûllerle yürütülen çalışmaların bir tamamlayıcısı olarak...